Қазақша рефераттар

Вирусқа қарсы программалар

Сабақтың мақсаты

Білімділік

  • Компьютерлік вирус ұғымын түсіндіру.
  • Вирустың пайда болу белгілерін ажырату.
  • Антивирустық бағдарламалардың тағайындалуын және түрлерін меңгерту.
  • Компьютерде вирустың бар-жоғын тексеру дағдысын қалыптастыру.
  • Ақпаратты қорғау тәсілдері туралы білімді бекіту.

Дамытушылық

  • Елестету қабілетін және қызығушылығын дамыту.
  • Негізгі, маңызды ерекшеліктерді бөліп көрсетуге үйрету.
  • Ой-өрісін кеңейту.

Тәрбиелік

  • Танымдық қызығушылықты арттыру.
  • Коммуникативтік дағдыларды дамыту.
  • Ақпараттық мәдениетке тәрбиелеу.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

  • Оқушылармен сәлемдесу.
  • Сабақтың тақырыбын, мақсатын және міндеттерін таныстыру.
  • Қысқа жаттығу орындату.

II. Үй тапсырмасын бекіту

Алдыңғы тақырып бойынша сұрақтар қою арқылы білімді тексеру және бекіту.

III. Жаңа сабақ мазмұны

Төмендегі ұғымдар мен ережелер арқылы компьютерлік вирустардың табиғаты, таралу жолдары және қорғану тәсілдері түсіндіріледі.

Компьютерлік вирус: анықтама

Компьютерлік вирус — көбейтілуге және басқа бағдарламаларға жұғуға қабілетті, әдетте көлемі шағын (шамамен 200–5000 байт) арнайы бағдарлама. Ол өз кодын бірнеше рет көшіріп, басқа бағдарламалардың кодының ішіне енгізе алады.

Вирус компьютерге пайдаланушының рұқсатынсыз зақымдалған файлмен немесе тасымалдаушымен бірге түсуі мүмкін. Ішінде вирусы бар бағдарлама зақымдалған деп аталады.

Компьютерлік вирустар туралы 3 қағида

1) Вирустар өздігінен пайда болмайды

Вирустарды адамдар жазады: хакерлер немесе қаскөй мамандар оларды желі арқылы таратуы не өзге компьютерлерге әдейі енгізуі мүмкін.

2) Вирус компьютерге кездейсоқ «өзінен-өзі» кірмейді

Көбіне ол сыртқы тасымалдаушы арқылы (флэш-диск, сыртқы қатты диск, CD/DVD) немесе компьютерлік желіден абайсызда жүктелген файл арқылы енеді.

3) Вирус тек компьютердің бағдарламалық бөлігіне әсер етеді

Әдетте вирус пернетақта, тінтуір сияқты құрылғылар арқылы «жұқпайды» және биологиялық қауіп төндірмейді. Негізгі зиян — операциялық жүйе мен файлдардың бұзылуы, мәліметтің жойылуы немесе ұрлануы.

Вирустың әрекет ету кезеңдері

  1. 1. Зақымдану — вирустың компьютерге енуі.
  2. 2. Көбею — вирустық кодтың өз көшірмелерін жасап, басқа бағдарламаларға/файлдарға жұғуы.
  3. 3. Шабуыл — жеткілікті көшірме пайда болған кезде зиянды әрекеттердің іске қосылуы: бағдарламалардың істен шығуы, ОЖ жұмысының бұзылуы, қатты дискідегі ақпараттың жойылуы.

Вирустар не үшін жазылады?

Зиян келтіру мақсатында

Қызғаныш, зиянкестік, бәсекелес ұйымға зиян тигізу немесе бедел үшін жазылуы мүмкін.

Пайда табу мақсатында

Кей жағдайда антивирустық өнімдерді сатудан табыс табу үшін немесе ақпаратты ұрлау арқылы пайда көру үшін таратылады.

Негізгі ой: қауіптің көбі техникалықтан гөрі адам факторына — абайсыз жүктеу, күмәнді файл ашу, тексерілмеген тасымалдаушыны қосуға байланысты.

Компьютерге кіру жолдары және алғашқы әрекет

Вирустың кіру жолдары

  • Internet ғаламдық желісі
  • Электрондық пошта (күмәнді тіркемелер)
  • Жергілікті желі
  • Жалпы қолданыстағы компьютерлер
  • Қарақшылық бағдарламалық жасақтама
  • Жөндеу/қызмет көрсету кезінде жұғу
  • Зақымдалған файл бар алмалы-салмалы жинағыш
  • Вирусы бар қатты диск
  • Алдыңғы пайдаланушыдан қалған вирус

Зақымдану белгілері байқалса

  • Егер компьютер жергілікті желіге немесе интернетке қосулы болса, байланысын ажыратыңыз.
  • Қатты дискіден жүктеу мүмкін болмаса, қауіпсіз режимде жүктеп көріңіз немесе Windows апаттық тасымалдаушысын қолданыңыз.
  • Вирусқа қарсы бағдарламаны іске қосып, толық тексеру жасаңыз.

Ескерту: кез келген әрекеттен бұрын маңызды файлдарға зиян келтірмеу үшін мүмкін болса резервтік көшірме жасаңыз.

Вирустан қалай қорғануға болады?

Қорғанудың негізі — алдын алу: тұрақты жаңарту, жүйелі тексеру және сақтық.

Негізгі ұсыныстар

  • ДК-ге антивирус орнатыңыз және оны белсенді күйде ұстаңыз.
  • Басқа компьютерден келген тасымалдаушыны міндетті түрде тексеріңіз.
  • Архивтерді (zip/rar) ашпас бұрын сканерлеңіз.
  • Жүйелі түрде тексеріс жүргізіңіз: интернетті белсенді қолдансаңыз — кемі аптасына бір рет.
  • Маңызды ақпараттың резервтік көшірмесін жиі жасаңыз (backup).

Интернет қауіпсіздігі

  • Интернетке қосылған болсаңыз, антивирусты файерволмен (firewall) бірге қолданыңыз.
  • Браузерде қауіпті белсенді мазмұнды іске қосуды шектеңіз.
  • Күмәнді сілтемелерді ашпаңыз, белгісіз жіберушіден келген файлдарды жүктемеңіз.

Антивирус саласындағы мамандар

Компьютерлік вирустарды зерттеп, вирусқа қарсы бағдарламалар жасайтын мамандар бар. Ресейдегі белгілі мамандардың қатарында: Д. Лозинский, Д. Мостовой, И. А. Данилов, Н. Безруков және т.б.

Вирусқа қарсы бағдарламалардың түрлері

Вирусқа қарсы бағдарламалар компьютердегі вирустарды табуға, жоюға және алдын алуға көмектеседі. Негізгі түрлері:

Детектор-бағдарлама

Вирус жұққан файлдарды анықтауға негізделген.

Доктор-бағдарлама

Вирус жұққан файлды тауып қана қоймай, оны “емдеуге” арналған.

Фильтр-бағдарлама

Компьютермен жұмыс барысында күмәнді әрекетті байқап, вирустың болуы мүмкін екенін алдын ала хабарлайды.

Ревизор-бағдарлама

Жүйені тұрақты бақылап, өзгерістерді салыстыру арқылы белсенді әрі сенімді қорғаныс береді.

Компьютермен жұмыс: практикалық тапсырма

Вирустан қорғау бағдарламасымен жұмыс

  1. 1Антивирустық бағдарламаны іске қосыңыз.
  2. 2Вирустық базаны жаңартыңыз.
  3. 3Бағдарламаның қосымша беттері мен баптауларымен танысыңыз.
  4. 4«Менің құжаттарым» қалтасына тексеріс орнатыңыз.
  5. 5Сканерлеуді іске қосыңыз.
  6. 6Сканерлеу аяқталған соң нәтижесін талдап, қорытынды жасаңыз.

Сабақты қорытындылау

Қорытынды сұрақтар

  • Компьютерлік вирус деген не?
  • Вирустың пайда болу белгілері қандай?
  • Компьютерлік вирусқа қарсы күрес бағдарламалары қалай аталады?
  • Компьютерлік вирустан қорғанудың негізгі әдістері қандай?
  • Антивирустық бағдарламалардың түрлері мен міндеттері қандай?

Бағалау

Сыныптың жалпы жұмысы және әр оқушының белсенділігі мен практикалық тапсырманы орындау сапасы бойынша бағалау жүргізіледі.