Республикамызда ашылған көптеген колледждер мен лицейлер - негізінен дарынды балалар үшін ашылған оқу орны

Дарынды балалармен жұмыс істеудің жолдары

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» заңында мемлекеттік саясаттың басым бағыттарының бірі ретінде әр баланың қабілетіне сай интеллектуалдық дамуын қамтамасыз ету және жеке тұлғаның дарындылығын таныту мәселелері алғаш рет айқын көрсетілгені белгілі.

Дарынды балаларға білім беруді ғылымның қазіргі даму деңгейіне сай ұйымдастыру бір жағынан қоғамға талантты мамандар даярлауға тиімді болса, екінші жағынан ерекше қабілетті оқушының өз интеллектуалдық әлеуетін толық ашуына мүмкіндік береді.

Жасөспірім бойындағы табиғат берген ерекше қабілетті дер кезінде танып, оның әрі қарай дамуына дұрыс бағыт-бағдар беру — күрделі педагогикалық міндет.

Дегенмен әр баланың жеке қабілетін анықтап, оны сол бағытта жетелеу — ұстаздың кәсіби парызы. Оқушыны заман талабына икемдеп, өз дәуірінің озық тәжірибесін санасына сіңіре білу және оны шығармашылық тұрғыдан жан-жақты дамыту — бүгінгі күннің басты талабы.

Дарындылық ұғымы: түсініктер мен анықтамалар

Дарындылық мәселесін зерттеген еңбектер көп болғанымен, оның мән-мағынасы жөнінде ғалымдар ортақ бір пікірге толық келе қойған жоқ. Сондықтан бұл мәтінде баланың дарындылығы құрдастарымен бірдей жағдайда білімді игеру деңгейінің жоғары болуы және шығармашылық қабілетінің айқын көрінуі ретінде түсіндіріледі.

Педагогикалық энциклопедиядағы анықтама

Дарындылық — белгілі бір әрекет саласында ерекше жетістікке жеткізетін адам қабілеті дамуының жоғары деңгейі.

Жалпы түсіндіру

Дарындылық — қабілеттердің өте жақсы дамуының жоғары сатысы. Осы қабілеттілік арқылы адам түрлі салада жоғары нәтижелерге жете алады; ол сапалы қабілеттердің өзара ұштасуы нәтижесінде іс-әрекеттің тиімділігін арттырады.

Көптеген зерттеушілердің пікірінше, дарындылық, қабілеттілік және талант ұғымдары өзара жақын, кей жағдайда бір мағыналық қатарда қолданылады.

Дарындылықтың құрамдас қырлары

Дарындылықты сипаттауда төмендегі тұжырымдар жиі айтылады: нышандар іс-әрекет үдерісінде қабілетке айналады; қабілеттердің сапалы үйлесімі әрекет нәтижесінің табыстылығын арттырады; жалпы дарындылық әртүрлі салада кең шеңберде көрінуі мүмкін; ал жеке ерекшеліктер адамның өзгелерден айырмашылығын айқындайды.

Нышан → қабілет: қабілеттілік іс-әрекет негізінде қалыптасады.
Қабілеттердің үйлесімі: сапалы бірлесу әрекет табыстылығын күшейтеді.
Жалпы дарындылық: қабілеттердің кең шеңберде көрінуі.
Жеке ерекшелік: табыстылықты айқындап, тұлғаны өзгелерден даралайды.

Қамқорлық пен қолдау: қоғамдық міндет

Ерекше қабілетті балаларға қамқорлық жасау — ежелден қалыптасқан игі дәстүр. Республикамызда ашылған көптеген колледждер мен лицейлер — негізінен дарынды балаларға арналған білім беру ұйымдары. Мұндай оқушылар — ел болашағы мен интеллектуалдық қуатының баға жетпес қоры.

Сондықтан өңір-өңірден дарынды балаларды анықтап, қолдап, дамыту — мейірімді әрі гуманистік іс. Оларды тәрбиелеп, қамқорлыққа алу — баршаға ортақ, бүкілхалықтық міндет, өйткені талант — қай уақытта да ұлттың рухани байлығы.

Автор туралы

Ақтөбе облысы, Ақтөбе қаласы, «Сымбат» жеке мектебі, бастауыш сынып мұғалімі — Курмалова Асель Агисовна.