Вирустардың таралу жолдары
Информатика • 6-сынып
Сабақтың тақырыбы: Ақпаратты қорғау. Вирусқа қарсы программалар
Бұл сабақта ақпаратты сығу (архивтеу), ақпаратты қорғау және вирусқа қарсы программалардың қызметі мен түрлері қарастырылады.
Сабақтың мақсаты
-
Білімділік
Оқушыларға ақпаратты сығу, ақпаратты қорғау және вирусқа қарсы программалар туралы түсіндіру.
-
Тәрбиелік
Техника қауіпсіздігін сақтау, тапсырманы уақытында орындау, ұқыптылық, шыдамдылық және әдептілікке тәрбиелеу.
-
Дамытушылық
Оқушылардың ойлау қабілетін дамыту.
Сабақтың түрі және көрнекілігі
Сабақтың түрі
Практикалық элементтері бар түсіндірмелі сабақ.
Көрнекілігі
ДК, оқулық.
Сабақтың барысы
- I Ұйымдастыру кезеңі: амандасу, оқушыларды түгелдеу.
- II Үй тапсырмасын тексеру
- III Жаңа сабақ
Ақпаратты сығу (архивтеу) деген не?
Файлдың көлемін кішірейту, көлемі үлкен файлдарды дискіде ықшам сақтау және оларды компьютерлік желі арқылы жылдам жіберу үшін архивтеу қолданылады. Архивтеу — файлдарды немесе файлдар тобын қысу (сығу) процесі.
Неге маңызды?
- Дискідегі орын үнемделеді.
- Файлдарды жіберу уақыты қысқарады.
- Файлдарды топтап сақтап, реттеуге болады.
Компьютерлік вирус: анықтамасы және қауіпі
Вирус — арнайы жазылған шағын программа. Ол компьютердегі оған қолжетімді ақпаратты бұрмалауы немесе жоюы, өзін басқа программаларға тіркеуі (яғни оларды зақымдауы), сондай-ақ зиянды әрекеттер жасауы мүмкін. Ішінде вирусы бар программа зақымдалған деп аталады.
Таралу ерекшелігі
Вирустар таза компьютерге көбіне сыртқы тасымалдағыштар арқылы жұғады. Компьютер жергілікті желіге қосылған болса, вирустың таралу мүмкіндігі арта түседі.
Таралу жолдары
- Дискеттер
- Лазерлік тасымалдағыштар
- Компьютерлік желілер
Вирустардың түрлері
Резиденттік вирустар
Зақымдалған программаны орындауға қосқанда активтенеді, өзін жедел жадқа көшіреді де, белгілі бір уақыт бойы білінбеуі мүмкін.
Резиденттік емес вирустар
Өзін жедел жадқа жазбайды, бірақ зақымдалған программаны іске қосқанда активтенеді. Вирус файлға қосылып жазылады да, орындалу ретін өзгертеді: алдымен вирус-программа, содан кейін негізгі программа орындалады.
Вирустан қорғау жолдары
Вирустардан қорғанудың екі бағыты бар: профилактикалық (алдын алу) шаралары және арнайы антивирустық программаларды қолдану.
Профилактикалық шаралар
- Қосалқы көшірме (backup) жасау және ақпаратты архивтеу.
- Күдікті немесе пираттық (заңсыз) программаларды қолданбау.
- Тасымалдағыштарды (мысалы, дискета) вирустан тексеру.
- Антивирустық деректер базасын тұрақты түрде жаңарту.
Антивирустық программалардың негізгі топтары
1) Бақылау қосындыларына негізделген программалар
Файлдағы деректер үшін әртүрлі бақылау қосындыларын (қолтаңба/хэш) есептеп, есте сақтауға негізделеді.
2) Резиденттік қорғаушы программалар
Вирус программаны немесе операциялық жүйені (ОЖ) зақымдауға әрекеттенген сәтте анықтайды.
3) Кейіннен анықтайтын программалар
Файлдарда вирустың бар-жоғын олар зақымдалғаннан кейін анықтайды.
Кең тараған антивирустар
Вирустармен күресуге арналған көптеген антивирустық программалар бар. Ең кең тарағандарының қатарында Aidstest, DoctorWeb, Касперскийдің AVP-i аталады. Олардың антивирустық базалары көбіне Internet желісі арқылы жаңартылады.
Бекіту сұрақтары
- 1. Вирустардың таралу жолдары қандай?
- 2. Вирустар неше түрге бөлінеді?
- 3. Вирус дегеніміз не?
- 4. Антивирустық программаларды неше негізгі топқа бөлуге болады?
Үй тапсырмасы және бағалау
Үй тапсырмасы
«Ақпаратты қорғау. Вирусқа қарсы программалар» тақырыбын оқу және негізгі ұғымдарды қайталау.
Бағалау
Оқушылардың сабақтағы белсенділігі мен практикалық тапсырмаларды орындау сапасына сәйкес бағаланады.