Мектеп жасына дейінгі балаларды халық ауыз әдебиетімен таныстыру балабақша мектепалды даярлық топтарындағы ұстаздардың міндеті
Бала тілін дамытудағы ертегілердің маңызы
Халықтың асыл қазыналары — ауыз әдебиеті. Ол аңыз-әңгімелерден, ертегілерден, шешендік сөздерден тұрады. Балалардың ақыл-ойын дамытуда аңыз-әңгімелер мен ертегілерді оқудың маңызы зор. Сәбилерді халық қазынасымен сусындату ең алдымен ертегіні жүйелі пайдалану арқылы жүзеге асады.
Ертегі — тәрбиенің табиғи тілі
Бүлдіршіндер өте әсершіл келеді: естіген ертегінің мазмұнын есте сақтап, әділдікке сенуге, жақсылық жасауға, көмектесуге ұмтылады. Күнделікті жылы дауыспен айтылған ертегі, жұмбақ, жаңылтпаш, күлдіргі әңгімелер баланың жан дүниесіне әсер етіп, ізгі қасиеттерін дамытады және ақыл-ойын жетілдіреді.
- әділдікке сену және адамгершілік ұстанымдарын қалыптастыру;
- мейірімділік, көмекке дайын болу, кеңпейілділік сияқты мінез сапаларын нығайту;
- еңбекқорлыққа, шыншылдыққа, туған жерді сүюге баулу;
- батылдық пен табандылыққа тәрбиелеу.
Тыңдау — тілдің тірегі, ойдың бастауы
Ертегі тыңдау арқылы бала кейіпкерлерге еліктейді, тіпті өз қиялымен жаңа оқиғалар ойлап шығаруға талпынады. Осы үдеріс түйсік қабілеттерін дамытып, зейінін күшейтеді. Кішкентайынан ертегі тыңдап өскен бала көбіне ақылды, зерек, терең ойлы, байқағыш болып өседі. Ертегі жас буынның сана-сезімін оятып, ақыл-есін дамытып, адамгершілікке тәрбиелейді.
Сөздік қор
Ертегіні қайталап айту арқылы сөздік қор молаяды, сөйлеу мәнері мен байланыстырып сөйлеу дағдысы қалыптасады.
Дыбысты дұрыс айту
Жұмбақ пен жаңылтпаш арқылы дыбыстарды анық айту мәдениеті дамып, тілдік икем күшейеді.
Отбасы дәстүрі және бүгінгі шындық
Бұрын балалар көбінесе ата-әже бауырында өсіп, үлкендердің ертегі мен әңгімесін тыңдап, зейін қойып тәрбиеленген. Мұндай орта балаларды үлкенді құрметтеуге, кішіге мейірім танытуға, ілтипатты болуға баулыған. Қазіргі уақытта көптеген бала теледидар немесе компьютер алдында отырып, кино мен көп сериялы мультфильмдерді жиі көреді. Сондықтан ертегіні тыңдату үшін мазмұны қызықты, жеткізуі әсерлі болуы маңызды.
Балабақшадағы жүйелі жұмыс: таныстырудан — шығармашылыққа дейін
Мектеп жасына дейінгі балаларды халық ауыз әдебиетімен таныстыру — балабақшадағы мектепалды даярлық топтары ұстаздарының маңызды міндеті. Балалар көптеген ертегі мен әңгімені осы ортада естіп, мазмұнын үйде ата-анасына, жолдастарына қайталап айтуға тырысады.
Драматизация
Кейіпкерлерге бөлініп ойнау арқылы сөйлеу ырғағы, қимыл-әрекет, сахналық мәдениет қалыптасады.
Театр түрлері
Саусақ театры, көлеңке театры, қуыршақ театры — балалар асыға күтетін қызықты жұмыс түрлері.
Мәнерлеп айту
Кейіпкер мінезіне сай дауыс ырғағын қолдануға үйреніп, мәтінді түсініп айту дағдысы күшейеді.
Мысал ертегілер және қолөнер-шығармашылық байланысы
Мектепалды даярлық топтарына арналған «Мақта қыз бен мысық», «Алтын сақа», «Ертөстік» сияқты ертегілер жиі қолданылады. Балалар ертегіні түсініп, қайта айтып берумен қатар, оған байланысты сурет салады, ермексазбен мүсіндейді, түсті қағаздан және табиғи материалдардан кейіпкер бейнесін жасайды. Бұл жұмыстар еңбек тәрбиесін беріп, эстетикалық мәдениетін және көркемдік талғамын қалыптастырады.
Нәтижесінде дамитын қабілеттер
- байқағыштық;
- шыдамдылық пен сабырлылық;
- дербес шығармашылық әрекет;
- мәнерлі сөйлеу және тілдік нақтылық.
Қорытынды ой
Ертегі — баланың тілін дамытатын, қиялын ұштайтын, адамгершілік құндылықтарды сіңіретін қуатты құрал. Әсіресе батырлар туралы ертегілер баланы отансүйгіштікке тәрбиелеп, туған жерге деген сүйіспеншілігін тереңдетеді.