Қазақша рефераттар

Сыныптағы балалардың бәрі бір балаға жабылып, ызаландырып тиіссе

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Өңірі
Батыс Қазақстан облысы, Казталов ауданы
Мұғалім
Темірғалиева Меңдігүл Мұханбетжанқызы (бастауыш сынып мұғалімі)
Тақырыбы
«Адам болам десеңіз...»
Түрі
Сыр-сұхбат

Сабақтың мақсаты

  • Адам бойындағы моральдық, этикалық және мінез-құлық ерекшеліктерін ажырата білуге дағдыландыру.
  • Оқушының өз бойындағы қасиеттерді танып, жетілдіруге және өзін-өзі тануға ұмтылуын дамыту.

Әдіс-тәсілдер

Сауалнама Ситуациялық жағдаяттар Өзін-өзі тексеру тесті Проблемалық сұрақтар Жадынама арқылы қорытынды Бейтаныс адамға хат

1) «Адам қандай болу керек?» сауалнамасы

Оқушылардың өзіндік көзқарасын анықтау үшін төмендегі сұрақтар бойынша сауалнама жүргізіледі.

Өмір дегеніміз жақсы ма, жаман ба?

Өмірдегі менің мақсатым не?

Келешекте өз өмірімді қалай құруым керек?

Мен тамақ ішу үшін өмір сүремін бе, әлде өмір сүру үшін тамақтанамын ба?

Мен кіммін?

Достарым көп болуы үшін не істеуім керек?

Мен жақсы адаммын ба, әлде жаман адаммын ба?

Мен қандай болуым керек?

2) Ситуациялық жағдаяттар: «Мен жақсы адаммын ба?»

Оқушылар әр жағдайды талдап, өз шешімін дәлелдеп айтады. Мақсат — жауапкершілік, адалдық, әділдік пен жанашырлықты салыстыра отырып таңдауға үйрету.

1-жағдай

Үйден маңызды кездесуге шыққаныңызда, кенеттен телефон шылдырлайды. Қоңырау шалған — ең жақын досыңыз. Ол қиын жағдайға тап болғанын айтады. Сіз не істейсіз: досыңызға көмектесуге ұмтыласыз ба, әлде өз шаруаңызды жалғастырасыз ба?

2-жағдай

Достарыңыз кешке шақырды, барғыңыз келеді. Бірақ ата-анаңыз білсе, сіздің шешіміңізді қолдамайтынын анық сезесіз. Мұндай жағдайда не істейсіз?

3-жағдай

Сабаққа дайын емессіз, бірақ оның себептері бар. Мұғалім сізге төмен баға қойды. Өз көзқарасыңыз бойынша әділ екеніңізді қалай дәлелдер едіңіз?

3) Өзін-өзі тексеру: «Адамды әділетті деуге бола ма, егер…?»

Оқушылар әр тұжырымға «иә» немесе «жоқ» деп жауап береді. Содан кейін таңдауының себебін түсіндіреді.

  • Сыныптағы балалардың бәрі бір баланы жабылып мазақтаса да, оған араша түссе.

  • Басқалар туралы ешқашан жаман пікір айтпаса.

  • Ненің жақсы, ненің жаман екенін айыра білсе.

  • Әлсізді біреу ренжітіп жатқанда, бейтарап қалмаса.

  • Әрқашан өзінде барын тең бөліссе.

  • Жіберген қателігі үшін лайықты жауапкершілік алуға дайын болса.

4) Проблемалық сұрақтар: «Өмірдегі ең басты мәселе не?»

Талқылау оқушылардың ойлауын тереңдетіп, құндылықтарды таразылауға бағытталады.

Адалдық пен шындық

Әрқашан адал болу керек пе, әлде кей жағдайда өтірікті «ақтауға» бола ма?

Бақыттың өлшемі

Бақытты болу дегенді тек материалдық байлыққа жету деп түсінесіз бе, әлде өзіңіз ұнататын (жалақысы аса жоғары емес) қызметпен айналысу, не отбасындағы жақсы қарым-қатынасты сақтау деп ойлайсыз ба?

Тең құқық және қабылдау

Барлық адамдар тең құқықты деп санайсыз ба? Әлде басқаларды нәсіліне, ұлтына, дініне, жынысына қарай қабылдауда айырмашылық жасайсыз ба?

Мамандық таңдаудағы құндылық

Болашақ мамандық таңдауда шешуші рөл не: беделді оқу орны ма, жоғары жалақы ма, шетелге жиі іссапар ма, әлде өз қабілетіңізді толық ашу ма?

5) Жазылым тапсырмасы: «Мен кіммін?» (бейтаныс адамға хат)

Мақсат — өзін танып-білу, ойды жүйелеу және ішкі әлемін ашық жеткізу дағдысын дамыту.

  1. Бейтаныс адамға хат жазыңыз: өзіңізді таныстырып, кім екеніңізді әңгімелеңіз.
  2. Өзіңізді, өміріңізді, қызығушылықтарыңыз бен құндылықтарыңызды сипаттаңыз.
  3. Тұратын/оқитын жеріңізді және өміріңізде маңызды рөл атқаратын адамдарды атап өтіңіз.
  4. Өзіңізді «бейтаныс адам» деп елестетіп, жазған хатыңызды қайта оқыңыз.
  5. Хаттан алған әсеріңізді қысқаша жазып қойыңыз.

6) «Адам болам десеңіз…» жадынамасы

Оқушыларға ұсынылатын қағидалар — күнделікті өмірде адамгершілік ұстанымдарды бекітуге арналған қысқа ереже-жүйе.

Балаларға арналған ережелер

  • Кез келген жерде, кез келген уақытта жұрттың бәрімен, әсіресе үлкендермен амандасып жүр. Денсаулық тілеп амандасу — мәдениеттің белгісі.
  • Өзіңді және қоршаған табиғатты сүй.
  • Сараңдықты, жалқаулықты, тоғышарлықты, екіжүзділікті, менмендікті, есепшілдікті, қорқынышты жең. Адамға сен, адамды сүй.
  • Біреу туралы әділетсіз сөз айтпа, өсек-аяңға сене салма.
  • Ой мен істі бір-бірінен бөліп қарама: оқу маңызды, бірақ ең бастысы — әрекет ету.
  • Қарапайым бол.
  • Болмашы нәрсеге бола ашуланба.
  • Қате жасасаң, оны тез түзетуге тырыс; жақсылыққа бастайтын жолды таңда.
  • Сәтсіздіктерді емес, қуанышты күндерді жиі еске түсір.
  • Өзге адамдардың ой-пікірі мен талап-тілегіне түсіністікпен қара.

Нақыл сөздер

«Дүниедегі ең оңай нәрсе — кісіге ақыл айту, ең қиыны — өзіңді өзің түсіну».
Әл-Фараби
«Өзіңді-өзің тану — даналықтың бірінші белгісі».
Карл Маркс
«Адам — ғалам ғажайып жеке дана,
Жан құмары — ізденген мәңгі сана.
Өзіңді-өзің танысаң істің басы,
Түзеген өз ғаламын болған дана».
Әл-Машани

Қорытынды талқылау: «Жақсы адам болу» жасөспірім көзімен

Оқушылардың ой-пікірін тыңдай отырып, «жақсы адам» ұғымына ортақ түйін жасалады. Талқылауға ұсынылатын көзқарастар:

  • Басқаларға ұнау, айналадағыларды таңғалдыру.
  • Материалдық игілікті өз еңбегімен жасай білу.
  • Қиындықсыз, қайғы-қасіретсіз өмір сүре білу.
  • Айналадағыларға ықпал ете білу.
  • Өзгелердің мен үшін маңызды, ұнайтын іс атқаруы.

Түйін: жақсы адам болу — өзіңді танудан басталатын, айналаға жанашырлықпен қарап, әділ шешім қабылдап, күн сайын жақсы әдеттерді іске асыруға ұмтылатын тұрақты әрекет.