Қазақша рефераттар

Сарыарқа жері

Қазақстанның физикалық географиясы · 8-сынып

Сабақ тақырыбы: Орал (Мұғалжар) тауы

Сабақ типі: жаңа білім беру · Сабақ түрі: аралас

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Мұғалжар тауының географиялық орны, жер бедері мен геологиялық құрылысы, пайдалы қазбалары, климаты, су қоры, табиғат зоналары, өсімдіктері мен жануарлары туралы түсінік қалыптастыру.

Дамытушылық

Есте сақтау мен ой-өрісті дамыту; шығармашылық пен тіл байлығын арттыру; проблемалық тапсырмалар арқылы ойлау қабілетін жетілдіру. Атлас пен кескін картамен жұмыс дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Табиғатты қорғауға жауапкершілік сезімін, табиғатқа сүйіспеншілік пен Отансүйгіштік қасиеттерді тәрбиелеу. Пәнге қызығушылықты күшейту.

І. Ұйымдастыру кезеңі

Сыныпты сабаққа бағыттау және топтық жұмысты ұйымдастыру.

Топқа бөлу тәсілі

Фигуралық қиындылар арқылы 4 топ құрылады. Қиындылардың астында Балқаш, Тұран, Талас, Алтай атаулары жасырылады. Оқушылар жасырын сөздің мағынасына сай (өзен, көл, жазық, тау) белгіленген орынға жайғасады.

  • Оқушылармен сәлемдесу, қатысымды түгендеу.
  • Топ басшыларын сайлау, бағалау парақтарын тарату.
  • Сынып зейінін сабаққа аудару.

ІІ–ІІІ. Үй тапсырмасын тексеру және қорытындылау

Семантикалық карта

Өткен тақырыпты қайталау үшін семантикалық карта арқылы негізгі ұғымдар тексеріледі.

Географиялық диктант (4 нұсқа)

Сарыарқа тақырыбы бойынша білім бекітіледі. Төменде әр нұсқаның мазмұны қысқартылып, сауатты түрде берілді.

І нұсқа — жауаптары

Сарыарқа: орны, атауы, жасы, көмір бассейні, климат
  • 1.Сарыарқа Қазақстанның орталық және шығыс бөлігін алып жатыр.
  • 2.Жер бедерінің сыртқы көрінісіне қарай оны «Қазақтың ұсақ шоқысы» деп те атайды.
  • 3.Негізінен палеозой эрасында түзілген метаморфоздалған тақтатас, кварцит, құмтас, әктастардан тұрады.
  • 4.Қарағанды көмір бассейні орналасқан.
  • 5.Климаты шұғыл континентті, қуаң.

ІІ нұсқа — жауаптары

Шектесуі, канал, топырақ, бедер, ғалым
  • 1.Батысында Торғай үстіртімен шектесіп, Сауыр–Тарбағатайға дейін созылады.
  • 2.Ертіс–Қарағанды каналы салынды.
  • 3.Дала зонасының қара топырағында егін өседі.
  • 4.Жыныстардың жату бағыты мен үгілу процесі басты рөл атқарады.
  • 5.Түсті металдарды ашуда Қаныш Сәтбаевтың еңбегі зор.

ІІІ нұсқа — жауаптары

Өзендер, зоналар, қорық, жануарлар, мүсінтастар
  • 1.Негізгі өзендері: Есіл, Нұра, Сарысу, Сілеті, Шідерті, Тоқырау, Аягөз.
  • 2.Дала, шөлейт және шөл зоналарына кіреді.
  • 3.Қорғалжын қорығы 1968 жылы құрылды.
  • 4.Бұғы, елік, ақбөкен, қасқыр, түлкі мекендейді.
  • 5.Жел мен су әсерінен мүжілген әртүрлі пішіндегі тас мүсіндер кездеседі.

ІV нұсқа — жауаптары

Қоректенуі, жыныстар, ең биік нүкте, кен орындары, көрікті жерлер
  • 1.Өзендері негізінен қар суымен қоректеніп, жазда тасиды.
  • 2.Палеозойдың магмалық және шөгінді жыныстарынан (гранит, порфирит, кварцит) құралған.
  • 3.Ең биік тау — Қызыларай, биік нүктесі — Ақсораң (1565 м).
  • 4.Жезқазған, Қарсақпай, Атасу, Саяқ, Қоңырат кен орындары мыс, темір, марганец кендеріне бай.
  • 5.Көкшетау, Қарқаралы, Баянауыл — Қазақстанның ең көрікті өңірлерінің қатарына жатады.

Сергіту сәті

«Мен Қазақпын» әніне жазылған қысқа жаттығулар арқылы оқушылардың белсенділігі қалпына келтіріледі.

IV–V. Жаңа тақырыпқа кіріспе және меңгерту

Кіріспе

Сабақ қосымша интернет деректеріне сүйеніп басталады: бейнеролик арқылы Мұғалжар тауы туралы қысқаша мәлімет беріледі. Одан кейін оқулықтағы материал негізінде топтық жұмыс ұйымдастырылады.

Постер қорғау (4 топ)

  • 1Географиялық орны. Картамен жұмыс.
  • 2Жер бедері және геологиялық құрылысы.
  • 3Пайдалы қазбалары және климаты.
  • 4Су қоры, өзендері және табиғат зоналары.

Назардағы негізгі ұғымдар

Географиялық орны Жер бедері Геология Пайдалы қазбалар Климат Су қоры Табиғат зоналары Өсімдіктер мен жануарлар

VI. Қорытындылау: тест жұмысы (5 сұрақ)

Оқушылардың жаңа тақырыпты меңгеру деңгейі 5 сұрақтан тұратын тест арқылы тексеріледі. Төменде 4 нұсқа берілген.

І нұсқа

  1. Мұғалжар тауы қай таудың жалғасы?
    Алтай Тянь-Шань Орал Қаратау
  2. Тау қандай бағытта созыла орналасқан?
    Оңтүстіктен солтүстікке Батыстан шығысқа Шығыстан оңтүстікке Солтүстіктен оңтүстікке
  3. Таудың орташа биіктігі:
    200–300 м 450–500 м 300–400 м 200–400 м
  4. Ең биік нүктесі:
    Үлкен Боқтыбай Хантәңірі Белуха Мұзтау
  5. Мұғалжар тауы биіктігіне қарай қандай таулар қатарына жатады?
    Биік таулар Аласа таулар Орташа биік таулар Төбелер

ІІ нұсқа

  1. Мұғалжар тауы қай дәуірде пайда болған?
    Мезозой Палеозой Кайнозой Кембрий
  2. Қандай пайдалы қазбалар өндіріледі?
    Сирек металдарға бай Түсті металл Пайдалы қазба жоқ Алтын кені бар
  3. Климаты қандай?
    Құрғақ Ылғалды Құрғақ континентті Ылғалды, жылы
  4. Жылдық жауын-шашын мөлшері:
    500 мм 200 мм 300 мм 400 мм
  5. Өзен торы қандай су көздерімен қоректенеді?
    Мұздықтармен Жер асты суымен Жаңбыр суымен Қар суымен

ІІІ нұсқа

  1. Мұғалжар тауының ең биік нүктесі:
    Үлкен Боқтыбай Ақсораң Шыңғыстау
  2. Мұғалжар тауының ұзындығы:
    650 км 450 км 540 км
  3. Мұғалжардан бастау алатын өзен:
    Сарысу Есіл Ырғыз
  4. Мұғалжар тауы неше жотаға бөлінеді?
    3 5 2
  5. Мұғалжар тауы осы металға бай:
    Никель Қорғасын Вольфрам

ІV нұсқа

  1. Мұғалжарда жауын-шашынның орташа мөлшері:
    500 мм 300 мм 600 мм
  2. Біршоғыр бойында қандай пайдалы қазбаның кені бар?
    Мұнай Алтын Көмір
  3. Мұғалжарда топырақтың қандай түрі басым?
    Қара топырақ Қара қоңыр Сұр қоңыр
  4. Мұғалжардың қай беткейінің бір бөлігі егіншілікке пайдаланылады?
    Батыс Шығыс Оңтүстік
  5. Мұғалжарда неше табиғат зонасы кездеседі?
    4 2 3

VII–IX. Бекіту, үй тапсырмасы және бағалау

Бекіту

Постер қорғау нәтижелері талқыланып, негізгі қорытындылар жинақталады. Сұрақ-жауап арқылы олқылықтар нақтыланады.

Үй тапсырмасы

  • «Орал тауы» тақырыбын оқу.
  • Түсінік айту (ауызша мазмұндау).
  • Атлас және кескін картамен жұмыс.

Бағалау

Сабақ соңында топ басшылары бағалау парағы бойынша өз топтарындағы оқушылардың жұмысын бағалайды.

Педагогикалық акцент

Сабақтағы негізгі бағыт — дерекпен жұмыс, картамен бағдарлау және топтық талқылау арқылы Мұғалжар тауының табиғи-географиялық сипатын жүйелі түсіндіру.