Заманауи шарттары қажеттілігі аса тиімді мектептің ақпараттық жүйесіне қосылуы
Мектеп кітапханашысы – ақпараттық бапкер
Қазіргі қоғамда ақпарат ағыны бұрын-соңды болмаған деңгейге жетті. Мұндай ортада ақпараттың дер кезділігі мен нақтылығы негізгі рөл атқарады, ал ақпаратпен жұмыс істеу үдерістерін жаңа сатыға көтеру — заман талабы. Осы тұрғыдан алғанда, мектеп кітапханасы оқырман үшін ақпарат іздеудің маңызды нысанына айналады.
Автоматтандыру дегеніміз не?
Автоматтандыру — ғылыми-техникалық прогрестің маңызды бағыты. Ол ғылыми ізденістерде, медициналық және техникалық диагностикада, бағдарламалауда, инженерлік есептеулерде және басқа да көптеген салаларда қолданылады.
Негізгі мақсат
Жұмыс уақытын үнемдеу, басқаруды оңтайландыру және адамның денсаулығына зиян келтіретін ауыр немесе монотонды жұмыстардан босату.
Неге маңызды?
Глобалды компьютерлендіру жағдайында жалпы ақпараттық ресурстарды тиімді пайдалану қажеттілігі артып отыр.
Кітапханадағы мәні
Оқырман сұранысын жедел қанағаттандыру, ақпараттың сапасын арттыру және қызмет көрсету үдерістерін жүйелеу.
Ақпарат, мәлімет және олардың рөлі
Ақпаратты ғылыми ұғым ретінде толық қарастыруға болады: оның құрылымы мен қасиеттері түрлі ғылым салаларында зерттелген. Мәліметтер тасымалданып, түрлендіріліп, әртүрлі әдістер арқылы қолданысқа түседі. Ақпараттық үдерістерде мәлімет — ақпараттың құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады.
Мәліметтер қайда сақталады?
- Қағаз — мәлімет тасымалдаудың ең кең тараған түрі.
- CD-ROM — лазер сәулелері арқылы жазылатын оптикалық тасымалдағыш.
- Магниттік таспалар мен дискілер — магниттік қасиеттердің өзгерісі арқылы жұмыс істейтін тасымалдағыштар.
Мәліметтерге қолданылатын негізгі амалдар
Ақпараттық үдеріс барысында мәліметтер әртүрлі әдістердің көмегімен бір түрден екінші түрге өзгереді. Мәліметтерді өңдеу — көптеген амалдардың жиынтығы, ал бұл жұмыстардың көлемі автоматтандырудың қажеттілігін айқын көрсетеді.
Өңдеу амалдары
- мәліметтерді жинау
- мәліметтерді қалыптастыру
- мәліметтерді сүзгілеу
- мәліметтерді сұрыптау
- мәліметтерді топтастыру
Қауіпсіздік және алмасу
- мәліметтерді архивтеу
- мәліметтерді қорғау
- мәліметтерді тасымалдау
- мәліметтерді түрлендіру
Бұл тізім толық емес: әлемде миллиондаған адамдар күн сайын мәліметтерді құру, өңдеу, түрлендіру және тасымалдаумен айналысады. Сондықтан ақпаратпен жұмысты тиімді ету үшін автоматтандыру — табиғи әрі қажетті қадам.
Мәліметтердің құрылымы және файл ұғымы
Мәліметтер реттелген және белгілі бір құрылымға сәйкестендірілген болса, олармен жұмысты автоматтандыру жеңілдей түседі.
Мәліметтерді сақтаудың негізгі бірлігі ретінде файл ұғымы қабылданған. Файл — өзіне тән атауы бар және еркін түрде алынған байттар жиынынан тұратын тізбек.
Кітапханадағы ақпараттандыру: негізгі бағыттар
Кітапхана жұмысын ақпараттандырудағы негізгі міндеттердің бірі — есептеу техникасының аппараттық және бағдарламалық құралдарымен жұмыс істеу тәсілдерін жүйелеу. Практикада бұл бағыттар бір-бірімен тығыз байланысты және қатар іске асады.
Басты бағыттар
- мәліметтерді түрлендіру
- ақпаратты қорғау
- автоматтандыру
- стандарттау (үйлесімділікті қамтамасыз ету)
Инфрақұрылым негізі
Ақпаратты сақтаушы негізгі құрал — дербес компьютер. Өзара байланыста жұмыс істейтін құрылғылар мен бағдарламалардың жиынтығы есептеу жүйесі деп аталады, оның негізгі құрылғысы — компьютер.
Кітапханалық ақпараттық жүйелер
Кітапханалық жұмыста Республикалық автоматтандырылған жүйелер негізіндегі кітапханалық-ақпараттық мәліметтер базалары (мысалы, РАБИС және КАБИС) қолданылады. Мұндай шешімдер кітап қорын есепке алуға, іздеуді жеңілдетуге және қызмет көрсетуді жеделдетуге мүмкіндік береді.
Мектептегі компьютерлік жүйе және оқырманға қызмет
Заманауи талап — мектептің тиімді ақпараттық жүйесіне қосылу. Мектептегі компьютерлік жүйе ақпаратты қолжетімді етеді: оқырман техникалық құралдарды пайдалану арқылы ақпараттық қызметтерге тезірек қол жеткізеді.
Тиімділіктің негізгі көрсеткіштері
Жылдамдық
Ақпаратты тіркеу, өңдеу, сақтау және тапсыруды жеделдету.
Нақтылық
Деректердің анықтығын қамтамасыз ету және қателіктерді азайту.
Сапа
Нақты қажеттілікті қанағаттандыратын, сенімді әрі дәл ақпарат беру.
Оқу үдерісінде ғылыми-әдістемелік ақпараттар әртүрлі CD-дискілерде тасымалдануы мүмкін. Мұндай материалдар қоры үздіксіз толықтырылып, мектептің білім әлеуетін арттыруға ықпал етеді: баяндамалар дайындау, есептілік нәтижелерін шығару және оқу тапсырмаларын орындау жеңілдейді.
Қорытынды: кітапханашы — ақпараттық бапкер
Қорытындылай келгенде, кітапханашының рөлі тек қорды сақтау немесе кітап берумен шектелмейді. Ол — пайдаланушыны сапалы ақпаратқа бағыттайтын, ақпараттық сауаттылықты арттыруға көмектесетін ақпараттық бапкер.
Ақпараттандыру дамудың жаңа, жоғары сатысына өтуге мүмкіндік береді. Мысалы, электронды каталогтар арқылы оқырман сұранысын қысқа уақытта қанағаттандыруға болады, ал өңделген әрі сапалы ақпаратты пайдалану мүмкіндігі кеңейеді. Ең маңызды нәтижелердің бірі — уақытты үнемдеу.
Автоматтандыру нені қамтиды?
- қажетті техникамен жарақтандыру және ақпаратпен жеткілікті деңгейде қамтамасыз ету
- толық каталогтар мен тізімдерді цифрлық жүйеге енгізу
- компьютерлік жүйелерді және интернет желісін тиімді пайдалану
- кітап қорын жүйелі түрде толықтыруды жаңа технологиялар арқылы басқару
Ақпараттық жүйені тиімді қолдану өнеркәсіпте, мектепте немесе банкте болсын, басқару сапасын арттырып, ұйымның бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді. Басқаруды автоматтандыру — уақыт талабына сай үздік тәжірибе әрі тұрақты даму құралы.
Кітапхана ісі — мәдениет саласының өзегі: ол ақпараттық, білім беру және мәдени-ағарту қызметін атқарады. Кітапхананың жұмысы ауқымды әрі күрделі: күн сайын мыңдаған оқырман кітаптар мен мерзімді басылымдарды, өзге де ақпараттық құжаттарды пайдаланады. Оқырман сұранысы мен ақпаратты қабылдау деңгейі әртүрлі болғандықтан, кітапхана маманының міндеті — сұранысты дұрыс түсініп, нақты әрі жедел ақпарат ұсыну.
Сондықтан қазіргі заман кітапханасы тек мәдени демалыс орны ғана емес, сонымен бірге іскерлік ақпарат орталығы болуы тиіс: тұрақты ізденіс, жүйелі жұмыс және пайдаланушыны қанағаттандыруға бағытталған қызмет көрсетуді талап етеді.