Қазақша рефераттар

Балалардың талабы таудай

Сабақ тақырыбы

Негізгі және туынды сын есімді қайталау (3-сынып, қазақ тілі).

Білімділік

Сын есімнің негізгі және туынды түрлерін пысықтау, білімді толықтыру.

Дамытушылық

Ой-өрісті, танымдық қабілетті және сөздік қорды дамыту.

Тәрбиелік

Инабаттылыққа және мәнерлі сөйлеуге тәрбиелеу.

Сабақтың сипаттамасы

Сабақ типі
Қайталау, жинақтау сабағы
Әдістері
Сұрақ-жауап, талдау, жинақтау, салыстыру-ажырату
Көрнекілігі
Суреттер, слайд, дидактикалық материалдар, тапсырмаларға қажетті көрнекіліктер

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Ойын: «Мен қандаймын?»

Шарты: әр оқушы өз аты қай әріптен басталса, сол әріптен басталатын сын есімді қосып айтады. Мысалы: Дәурен — Дарынды Дәурен.

Сабақ мақсатын хабарлау

Негізгі және туынды сын есім туралы алған білімімізді ортаға салып, оны тапсырмалар арқылы іс жүзінде қолданамыз.

II. Өтілген материалды қайталау және пысықтау

1) «Бәйге» ойыны (ауызша сұрақтар)

  1. Сол жақтағы 20: Сын есім дегеніміз не?
  2. Ортадағы 50: Сын есім нешеге бөлінеді?
  3. Оң жақтағы 10: Жаңылтпашты тез айтып, сын есімдерді тап:

    Ала қарға қарға қонды,

    Қара қарға жарға қонды.

  4. Сол жақтағы 30: Негізгі сын есім дегеніміз не? Мысал келтір.
  5. Оң жақтағы 30: Туынды сын есім дегеніміз не? Мысал келтір.
  6. Сол жақтағы 10: Сөздерден негізгі сын есім жаса: жүз, біл, тау, тәртіп, өнер.
  7. Ортадағы 40: Берілген етістіктерге -ғыш/-гіш/-қыш/-кіш жұрнақтарын жалғап, туынды сын есім жаса: біл, жүз, тап, сез, байқа, сөйле, айт.
  8. Оң жақтағы 20: Қайсысы негізгі, қайсысы туынды екенін ажырат: жаңа кітап, көк ту, әдепті оқушы, сүтті сиыр, атақты шопан, жүйрік ат, көктемгі мезгіл.
  9. Ортадағы 40: Туынды сын есімдерді қатыстырып сөйлем құра: сулы, өнегелі, мұздай.

Осы ойын арқылы сын есімнің түрлерін және олардың басқа сөз таптарымен байланысын қайталадық. Енді Бб әрпін көркем жазуға көшеміз.

2) Көркем жазу

Бб Бейбітшілік Бақыт Бірлестік

3) Ой қозғау (дәптермен жұмыс)

  • Сурет арқылы көктем көрінісін сипаттау.
  • Өлеңнен сын есімді тауып, қай сөз табымен байланысып тұрғанын айту.

Өлең:

Көктем қандай көңілді,

Күміс жаңбыр төгілді.

Мөлдір аспан ашылып,

Күннің көзі көрінді.

«Көңілді» сөзіне дыбыстық талдау

3 буын, 7 дыбыс, 7 әріп.

  • К — қатаң дауыссыз
  • ө — жіңішке дауысты
  • ң — үнді дауыссыз
  • і — жіңішке дауысты
  • л — үнді дауыссыз
  • д — ұяң дауыссыз
  • і — жіңішке дауысты

4) Мағынаны тану және түсіну

Тақтадағы сөйлемдерді оқып, сын есімдерді тап. Әр сын есімге сөз құрамына талдау жаса. Содан кейін: ұқсастық пен айырмашылықты анықта.

Өжет адам еді.

Балалардың талабы таудай.

Айгүл жасыл көйлек киді.

Данияр тәртіпті оқушы.

Оқушылар осы мысалдар негізінде сын есімнің қызметі мен жасалу жолдары туралы қорытынды жасайды.

5) Оқулықпен жұмыс: 2-жаттығу

Өлеңді мәнерлеп оқы. 1-топ негізгі сын есімдерді, 2-топ туынды сын есімдерді теріп жазып, талдайды.

Құлағы пүліштей,

Тұяғы күмістей,

Көзі жұлдыздай,

Жүні құндыздай.

Ақ емес, шұбар лақ,

Ойынға құмар лақ.

Шақырсаң келеді,

Би билеп береді.

6) Сергіту сәті

Мұғалім допты оқушыға лақтырып, бір сөз айтады (мысалы, алма). Оқушы допты қағып алып, оған сәйкес сын есім айтады (мысалы, қызыл) және допты қайтарады. Ойын басқа сөздермен жалғасады.

7) Танымдық тапсырма: сәйкестікті тап

Білгіш — адам

Қоңыр — ағаш

Сенгіш — бала

Терең — құдық

Әсем — қозы

Көршілес — қала

Ескерту: бастапқы тізімде «Жуан — ауыл» берілген. Тапсырма логикасына сай жұптастыруды сыныппен бірге талқылап, дәлелдеуді ұсынуға болады.

8) Оқулықтан тыс жұмыс: терме диктант

Берілген сөздер ішінен сын есімдерді теріп жазып, талдау жаса:

дәрігер аласа күн терең жазды қою бесінші өнерлі айтты сұйық

9) «Кім тапқыр?» ойыны

Сөздерді негізгі немесе туынды сын есім қатарына орналастыр:

таза үлкен қызыл өнерлі сезгіш арзан жуас тәртіпті айнадай жүзгіш білгіш бақытты таудай жасыл ақылды инабатты сәулетті әсем жүйрік доғал суық күндей

III. Ой толғау және қорытынды

10) «Тамшыларды көлшікке түсіру» ойыны

Бұлттан жауған тамшыларға сын есімдер жазылады. Оқушылар негізгі сын есім жазылған тамшыларды «Негізгі сын есім» көлшігіне, ал туынды сын есім жазылған тамшыларды «Туынды сын есім» көлшігіне түсіреді. Ойын барысында әр таңдауды дәлелдеп, сабақ қорытындыланады.

Үлгі тіркестер:

дәмді алма көрікті бала гүлді көйлек жұлдыздай жарық сұлу қыз жаңбырлы күн қатты тоқаш жасыл орман білімді оқушы ұзын сызғыш таудай биік әсерлі әңгіме пайдалы жұмыс шөпті жер қызыл көйлек

Тәрбиелік түйін

Жарқыраған күндей мейірімді, жан шуағы мол, көңілі ақ, айналасына тек жақсылық жасай білетін азамат болыңдар.

Бағалау

Әр оқушының жауап санына қарай жетон беріледі. Жетон саны бойынша бағаланады.

Үй тапсырмасы

5-жаттығу, 65-бет.

Сабақты аяқтау

Сабақты ақын Дихан Әбілевтің өлең жолдарымен аяқтаймыз (барлығы бірге):

Туған тілім — бабам тілі — өз тілім!

Туған тілім — анам тілі — өз тілім!

Туған тілім — далам тілі — өз тілім!

Туған тілім — адам тілі — өз тілім!

Туған тіліміз — қазақ тілін қастерлейік, қадірлейік.