Қазақша рефераттар

Иллюстрация жоспары

Сабақ туралы қысқаша мәлімет

Пәні

Бейнелеу өнері, 6-сынып

Сабақ тақырыбы

Иллюстрация

Сабақ түрі

Іскерлікке баулу

Сабақ әдістері

Сұрақ-жауап, баяндау, сарамандық жұмыс

Сабақтың мақсаты

1) Түсінік қалыптастыру

Иллюстрация ұғымын жан-жақты түсіндіру және оның өнердегі рөлін ашу.

2) Дағдыны дамыту

Иллюстрациялық сурет орындаудың мағынасын түсіндіріп, бояу мен қылқаламды тиімді қолдану дағдыларын жетілдіру.

3) Тәрбиелік бағыт

Иллюстрациялық суреттер арқылы әсемдікті тани білуге, көркемдік талғамды қалыптастыруға тәрбиелеу.

Көрнекіліктер мен құрал-жабдықтар

Көрнекіліктер

  • Иллюстрациялық суреттер
  • Плакат
  • Интерактивті тақта
  • Қалтшалар (тақтаға бекітілген)
  • Оқулық

Қажетті құралдар

  • Түрлі түсті бор
  • Қарындаш, өшіргіш
  • Бояу, қылқалам
  • Сызғыш, тушь
  • Альбом

Пәнаралық байланыс

Әдебиет, тарих, математика, музыка және өмірмен байланыс.

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың зейінін сабаққа аудару және қажетті құралдарды түгендеу үшін «Жасырынған түстер» ойыны ұйымдастырылады. Үстел үстінде сұрақтар жазылған дөңгелекшелер беріледі, оқушылар бірлесе отырып жауап табады.

Ойын сұрақтары

  1. 1 Білім бұлағы не? — Кітап.
  2. 2 Жаза-жаза батыр, бойы қысқарып жатыр. — Қарындаш.
  3. 3 Оқушы қате жазса кешіреді, сосын өзі сүртіп-сүртіп өшіреді. — Өшіргіш.
  4. 4 Түрлі түсті бөкендер суреттерге сән берген... — Түрлі түсті бояулар.

Мұғалім қорытындылайды: сабаққа қажетті кітап, өшіргіш, альбом, қарындаш және бояулар толық болса — жұмыс нәтижелі болады. «Сарбаз майданға қаруынсыз бармайды» дегендей, бейнелеу өнеріне де құрал-жабдықсыз келуге болмайды.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үйге берілген тапсырма: «Композиция және бейнелеу өнерінің түрлерін қайталау». Оқушыларға суреттер таратылады, оларды тақтадағы қалташаларға дәл сәйкестендіріп салады және әр суреттің артына аты-жөнін жазады.

Қалташалардағы атаулар

  • Натюрморт
  • Пейзаж
  • Портрет
  • Мүсін өнері
  • Графика

Қайталау сұрақтары

  • Кескіндеме (живопись) дегеніміз не?
  • Кескіндеме түрлері: портрет, пейзаж, натюрморт, анималист, композиция.
  • Портрет, автопортрет, пейзаж, анималист ұғымдары.
  • Композиция: compositio — құрастыру, ойлап шығару.
  • Ескерілетін заңдылықтар: симметрия, ритм, тепе-теңдік, контраст, нюанс.
  • Жұмысты нобайдан бастап, сызықты жеңіл жүргізу.

Иллюстрация бойынша жоспар

  1. 1 Иллюстрация.
  2. 2 Иллюстрация туралы түсінік.
  3. 3 Кітап графикасы және оның мәні.
  4. 4 Абайдың «Желсіз түнде жарық ай» өлеңіне жасалған иллюстрациялар.
  5. 5 Қазақ эпосындағы иллюстрациялық суреттер.

III. Жаңа тақырыпты түсіндіру: Иллюстрация

Негізгі анықтама

Иллюстрация — латынның illustro («жарықтандыру», «айқындау») сөзінен шыққан. Иллюстрация мәтін мазмұнын ашуға, идеяны нақтылауға және оқырманның елестетуін күшейтуге көмектеседі.

Кітап графикасы

Кітапты иллюстрациялау — графика өнерінің бір саласы. Графикалық жұмыстарда қарындаш, көмір, тушь сияқты құралдар кең қолданылған. Иллюстрация міндетті түрде кітаптың немесе мәтіннің мазмұнымен үйлесуі керек.

Кітап графикасына еңбек сіңірген қазақ суретшілерінің қатарында Ә. Қастеев, Қ. Қожықов, Н. Смағұлов сияқты шеберлер бар.

Әдебиетпен байланыс: Абай әлемі

Қазақтың ұлы ақыны Абай шығармаларына көптеген суретшілер иллюстрациялар жасаған. «Желсіз түнде жарық ай» өлеңі — табиғат көрінісін бейнелеуге өте қолайлы мәтін.

«Желсіз түнде жарық ай» (үзінді)

Желсіз түнде жарық ай,

Сәулесі суда дірілдеп.

Ауылдың жаны — терең сай,

Тасыған өзен гүрілдеп.

Қалың ағаш жапырағы

Сыбырласып өзді-өзі,

Көрінбей жердің топырағы,

Құлпырған жасыл жер жүзі.

Бұл өлеңнен біз тек әуезді үнді ғана емес, көз алдымызға келетін тұтас көркем көріністі сеземіз: тымық түн, жым-жырт айнала, ай сәулесінің су бетінде дірілдеуі, қалың жапырақ сыбыры, жасыл әлемнің құлпыруы. Мұндай табиғат көрінісін бейнелеу пейзаж жанрына жатады.

Сұрақ

Табиғат көрінісін суреттеуді қалай атаймыз?

Жауап: пейзаж.

Қосымша

Абайдың табиғат лирикасы: «Қыс», «Күз», «Жазғытұры» және т.б.

Тарихпен байланыс: Қазақ эпосы және батырлар бейнесі

Халқымыз ел қорғаған батырларды қадірлеген. Қылқалам шеберлері батырлар туралы эпостарға да сан алуан иллюстрациялар жасаған. Мысалы, «Қазақ эпосы» жинақтарында тұлпар мінген Қобыланды батыр бейнесі жиі кездеседі: кең жазық дала, ашық аспан, күреске аттанған ер тұлға.

Иллюстрация тек көркем сурет емес — ол мәтіндегі ойды, мінезді, рухты жеткізудің құралы. Батырлар бейнесі арқылы оқушыда отаншылдық сезім, туған жерге сүйіспеншілік қалыптасады.

Иллюстрациялар қазақ ертегілері мен аңыздарында да көп кездеседі. Ең маңызды қағида: иллюстрация әрдайым мазмұнға сүйеніп салынады.

IV. Бекіту: сарамандық жұмыс

Мұғалім тақтада орындау жолын көрсетеді: композициялық нобай жасау, негізгі пішіндерді белгілеу, бояуды үйлестіру, детальдарды нақтылау. Оқушылар өз жұмыстарын орындайды.

1) Нобай

Жеңіл сызықпен орналасуын анықтау.

2) Түс шешімі

Негізгі түстерді үйлестіру, тепе-теңдікті сақтау.

3) Аяқтау

Деталь, көлеңке, контраст пен нюансты толықтыру.

V. Қорытынды сұрақтар

  1. 1 Иллюстрация дегеніміз не?
  2. 2 Кітап мұқабасын иллюстрациямен безендіргенде нені ескеру керек?
  3. 3 Ертегілерге салынған қандай иллюстрацияларды білесіңдер?

VI. Бағалау

Оқушылардың тапсырмалары мен қалташаларға сәйкестендіру жұмысы сабақ соңында бағаланады.

VII. Үй тапсырмасы

Өз ойларыңнан бір иллюстрация жасап келу (тақырыпты еркін таңдауға болады, бірақ мазмұн мен суреттің үйлесіміне назар аударыңдар).