Пікір алмасу

Бала тәрбиесіндегі жауапкершілік

Бала — ертеңгі қоғамның тірегі. Оның дамуы мен жеке тұлға болып қалыптасуына ең алдымен отбасының, ата-ананың ықпалы зор. Бұл шараның негізгі мақсаты — қазіргі заманда бала тәрбиесінің әдіс-тәсілдерін жетілдіре отырып, ата-ана мен мектеп арасындағы байланысты нығайту, ұлттық сананы бала бойына сіңіруге ықпал ету және тәрбие сапасын арттыру.

Шараның өтілу барысы

1. I. Есімдер аллитерациясы: танысу жаттығуы

   Танысу және жылыну

   Ата-аналар шеңберге тұрып, әрқайсысы өз есіміне сын есім қосады және өз бойындағы үш қасиетін кезекпен атайды. Сонымен бірге өмірлік ұстанымын бөліседі.

   Талқылау сұрақтары

   • Қандай әсер алдыңыз?
   • Қай тұсы қиындық тудырды?

2. II. Топқа бөлу

   Ұйымдастыру кезеңі

   Ата-аналар екі түсті стикердің бірін таңдау арқылы топқа бөлінеді. Әр топ өз түсіне сәйкес шар қойылған үстелге жайғасады.

3. III. Пікір алмасу

   Диалог және аргумент

   Әр топқа тақырып беріледі. Қатысушылар өз ойларын дәлелмен жеткізіп, бір-бірін тыңдауға және ортақ қорытынды жасауға ұмтылады.

   Тақырып 1

   Баланы теріс әрекеттері үшін жазалаудың қажеті бар ма?

   Тақырып 2

   Бала тәрбиесінде отбасының ықпалы басым ба, әлде мектептің ықпалы басым ба?

4. IV. Әр ұлт баласын қалай тәрбиелейді?

   Мағлұмат беру

   Түрлі мәдениеттердегі тәрбие үлгілеріне қысқаша шолу жасалады. Мақсат — ерекшелікті салыстыру емес, әр тәжірибеден пайдалы қырларын көру: құрмет, жауапкершілік, еңбекке баулу, дәстүрді сақтау, сөйлеу мәдениеті.

5. V. «Жанұя» ойыны: сергіту жаттығуы

   Танысу тереңдету

   Ата-ана мен бала жауабы оқылып, салыстырылады. Бұл бөлім өзара жақындықты, күнделікті ұсақ детальдардың да маңызды екенін байқатады.

   Сұрақтар

   • Балаңыздың сынып жетекшісінің толық аты-жөні?
   • Балаңыз қандай өлшемді аяқ киім киеді?
   • Балаңыздың сүйікті асы қандай?
   • Балаңыз қандай түсті жақсы көреді?
   • Туысқандарынан қай жақты жақын тұтады?
   • Балаңызды еркелетіп қандай сөздер айтасыз?
   • Балаңыздың сыныптағы парталасы кім?
   • Балаңыздың ең жақын досы кім?

6. VI. Жағдаяттық сұрақтар

   Жылдам жауап, нақты әрекет

   Ата-аналар үлестірмелі қағаздарды алып, берілген жағдайларға қысқа әрі нақты жауап береді. Негізгі ой — баламен сөйлесу мәдениеті, шекара қою, қолдау көрсету және мектеппен байланыс.

   1) Қызығушылық пен қабілет

   Балаңыздың өнері немесе белгілі бір іске қызығушылығы, бейімділігі байқалса, қандай қадам жасайсыз?

   2) Сұрақ қою мәдениеті

   Балаңыз «Түн неге қараңғы?», «Күн қайда кетті?», «Ұшақ қалай ұшады?» сияқты сұрақтарды жиі қойса, жауап беруге тырысасыз ба, әлде елеусіз қалдырасыз ба?

   3) Агрессия және шағым

   Балаңыз басқа балаларға әлімжеттік көрсетеді деген бірнеше шағым айтылды делік. Көрші ата-аналар да «Біздің баланы ұрды» дейді. Не істейсіз? Тәрбиелік ұстанымыңыз қандай?

   4) Теріс баға берудің салдары

   Кейбір ата-аналар «Сен сала алмайсың», «Сен істей алмайсың» деп жиі айтады. Бала іс-әрекетіне теріс баға беруге қалай қарайсыз?

   5) Мұғаліммен коммуникация

   Балаңыздың үлгерімін білу үшін мектепке келдіңіз. Сынып жетекшісі сізді қатулы қабақпен, ашулы күйде қарсы алды. Сіздің әрекетіңіз қандай?

   6) Жат қылық

   Балаңыздан жат қылық байқасаңыз, қандай шара қолданасыз?

7. VII. Сауалнама: «Сіз қандай ата-анасыз?»

   Өзін-өзі бағалау

   Қатысушылар өз тәрбиелік стилін саралап, күшті тұстары мен дамыту қажет қырларын анықтауға бағытталған сауалнамаға қатысады.

8. VIII. Қорытынды: «Философ және көбелек» аңызы

   Түйін

   Бір заманда керемет бір философ өмір сүріпті. Ол кез келген сұраққа жауап беретін даналығымен танылған екен. Бір жігіт оның білімін сынамақ болып, тірі көбелекті алақанына қысып алып, философқа келіпті де: «Менің қолымдағы көбелек тірі ме, әлде өлі ме?» — деп сұрайды. Ол іштей: «Егер философ “тірі” десе — қысып өлтіремін, ал “өлі” десе — босатып жіберемін» деп ойлаған екен. Сонда философ: «Барлығы өз қолыңда», — деп жауап беріпті.

   Негізгі ой

   Тәрбие де, қарым-қатынас та, таңдау да — ең алдымен өз қолымызда. Балаға беретін әр сөзіміз бен әр әрекетіміз оның ертеңіне әсер етеді.