Түрлі түсті бояумен сурет салу Күзгі жаңбыр Сабақтың мақсаты
Сабақ тақырыбы: түрлі түсті бояумен сурет салу — «Күзгі жаңбыр»
Бұл сабақта оқушылар кескіндеме өнерінің мәнін түсініп, түстердің табиғаттағы және суреттегі рөлін тәжірибе арқылы меңгереді. Негізгі назар — жылы және суық түстерді ажырату, түстік реңктерді байқау, табиғат көрінісін әсерлі жеткізу.
Сабақтың мақсаты
- Білімділік: түс және кескіндеме (живопись) туралы түсінік қалыптастыру.
- Дамытушылық: жылы және суық түстерді, негізгі және қосымша түстерді ажыратуға үйрету.
- Тәрбиелік: эстетикалық талғамды дамыту, әсемдікті көре білуге және шығармашылыққа баулу.
Сабақ түрі
Аралас сабақ (теория + тәжірибелік жұмыс).
Дидактикалық қамтамасыз ету
- Интерактивті тақта (слайдтар), көркем шығармалар, ұлы суретшілер туындылары, плакаттар.
- Кезең-кезеңмен орындау сызбалары, түстік шеңбер, жылы/суық түстер бойынша үлгілер.
- Акварель, гуашь, қылқаламдар, плакат қағаздары және басқа материалдар.
Нәтиже (күтілетін дағды)
Оқушы табиғаттағы түстер үйлесімін байқап, жылы және суық реңктерді саналы қолдана отырып «Күзгі жаңбыр» тақырыбында пейзаж жасай алады.
Негізгі екпін: түсті сезіну, реңкпен жұмыс, көңіл күй мен атмосфераны бояу арқылы беру.
Сабақтың барысы
I. Ұйымдастыру
Сабаққа дайындықты тексеру: оқу құралдары, бояулар, қылқалам, жұмыс орнының тазалығы және қауіпсіздік талаптары.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- Үйге берілген суреттерді тексеріп, бағалау.
- Дұрыс орындалған жұмыстарды сыныпқа үлгі ретінде көрсету және оқушыларды ынталандыру.
- Қате кеткен тұстарды сабақ барысында жеке түсіндіріп, түзету жолдарын көрсету.
III. Өткен тақырыпты қайталау (сұрақ-жауап)
Графика дегеніміз не?
Графика — қағаз немесе қатырмақағаз бетіне қарындаш, қаламұш, көмір, қылқалам көмегімен, сондай-ақ баспа тәсілдері арқылы орындалатын сурет өнері. Термин гректің “grapho” — «жазамын, сурет саламын» деген сөзінен шыққан.
Натюрморт дегеніміз не?
Натюрморт — «жансыз заттар» жанры. Әдетте жемістер, ыдыс-аяқ, геометриялық денелер, құрал-жабдықтар сияқты екі немесе одан да көп заттан тұратын қойылымды бейнелеу.
Қайталау кезеңінің мақсаты — оқушылардың алдыңғы білімін нақтылап, жаңа тақырыпқа сенімді түрде көшу.
IV. Жаңа сабаққа даярлық
Өлең арқылы ой қозғау
Ертегіге барар жолда
Бақыт құсын табарсың.
Суретіңнің бояулары —
Мың құбылған жарасым.
Желде де бір түс барын,
Жаңбырда да бір нәрсе барын —
Біз содан көріп тұрамыз,
Біз содан сезіп тұрамыз.
Талқылау: өлең табиғатта түссіз ешбір әсер толық сезілмейтінін меңзейді. Демек, бүгінгі сабақта біз түстер әлеміне тереңірек үңілеміз: жылы және суық түстер, олардың рөлі және кескіндеме мүмкіндіктері.
V. Жаңа сабақ: кескіндеме және түстер туралы
Кескіндеме (живопись) дегеніміз не?
Кескіндеме — кенеп, ағаш немесе қабырға сияқты жазықтық бетіне түрлі түсті бояу қабаттарын жағып, көркем образ жасайтын өнер. Оның графикадан басты айырмашылығы — түстің шешуші рөл атқаруында.
Кескіндеме техникасының түрлері
Қолданылатын бояу түріне қарай кескіндеме әртүрлі техникада орындалады: майлы бояу, су бояу (акварель), темпера, фреска, мозаика. «Живопись» сөзі орыс тіліндегі «тірі жазу» ұғымымен байланысты.
Түстер: негізгі, қосымша, жылы және суық
Табиғаттағы алуан реңк негізінен үш негізгі түстен тарайды. Осы негізгі түстерді араластыру арқылы қосымша түстер алынады. Қосымша түстердің өзі шартты түрде жылы және суық түстерге бөлінеді.
Жылы түстер
Қызыл, сары, қызыл-сары және осы бағыттағы реңктер.
Суық түстер
Көк, көгілдір, жасыл және осы бағыттағы реңктер.
Реңк ұғымы
Реңк — бір түстің әртүрлі түрге құбылуы. Кез келген түстің ондаған, тіпті жүздеген реңкі болуы мүмкін. Егер реңкте сары немесе қызыл басым болса, ол жылыға жақындайды; көк басым болса — суыққа.
Табиғаттағы үйлесім
Табиғатта жылы және суық түстер әрдайым үйлесім табады: шөлдің сары құмы мен көгілдір аспан, Антарктида мұзы мен аспанның салқын реңдері, теңіздердің көк суы және күн батар сәттегі қызғылт тау шыңдары. Жануарлар мен өсімдіктер әлемі де осы үйлесімге толы.
Маусымдарда да айырмашылық айқын: алтын күз — жылы реңктерге бай, ал қыс — ақ, көгілдір, сұр реңктер басым болатын салқын көрініс.
Шығармашылық кеңес
Жақсы суретші болу үшін айналаға зер салып қарау керек: көзге елеусіз көрінетін әсемдікті байқап, табиғаттың көңіл күйін түс арқылы сезінуге дағдыланыңыз. Сонда бояулар әлемі шығармашылыққа таусылмас қуат береді.
VI. Сарамандық жұмыс: пейзаж — «Күзгі жаңбыр»
Оқушылар кескіндеме өнерінің пейзаж жанры бойынша «Күзгі жаңбыр» тақырыбын бейнелейді. Жұмыста жылы және суық түстердің үйлесімін сақтап, күзгі атмосфераны (жаңбыр, дымқыл ауа, бұлт, жылтыр жол, сарғайған жапырақ) бояу арқылы жеткізу ұсынылады.
VII. Сабақты қорытындылау
Сұрақ-жауап арқылы оқушылардың тақырыпты түсіну деңгейі анықталады. Жауаптарды толықтыра отырып, негізгі ұғымдардың (кескіндеме, жылы/суық түстер, реңк) есте берік сақталуына жағдай жасалады.
VIII. Үй тапсырмасы
- Тақырыпты қайталап оқу.
- «Күзгі жаңбыр» жұмысын аяқтап келу.
IX. Бағалау
- Сабаққа қатысу белсенділігі және жұмысты аяқтау деңгейі ескеріледі.
- Қателер болса, түзету бойынша нақты ұсыныстар беріледі.
- Сәтті шыққан жұмыстар көрсетіліп, жетістіктің себептері (түстер үйлесімі, реңк, композиция, жалпы әсер) түсіндіріледі.