Беларус ғылым академиясының құрметті мүшесі
Тәуелсіз Қазақстан, Елбасы және жастар
Аңсап жеткен азаттық! Бұл мәтіннің өзегі — Тәуелсіздікке дейінгі жолды зерделеу, сол жолдағы тұлғаларды тану арқылы еркіндіктің құнын ұғып, оны бағалауға тәрбиелеу. Тәуелсіз Қазақстанның азаттығын аялап сақтау, ұлан-ғайыр жер мен байлыққа ие ел ретінде ең алдымен тамыры терең тарихты ардақтаудан басталады.
Есте ұстар ой
Тәуелсіздік көктен түскен сый емес — ол ғасырлар бойы үзілмеген арманның, құрбандық пен күрестің нәтижесі.
Тәуелсіздік түскен жоқ қой аспаннан,
Тарихы оның тым әріден басталған.
Тәуелсіздік әперем деп еліме,
Талай боздақ қара жерді жастанған...
«Мен — қазақпын» деген үн
Төмендегі монологтар — ұлт жадын тірілтетін, тарихи тұлғалар мен рухани мұраға сүйенген поэтикалық жолдар. Мұнда әр дауыс еркіндікке ұмтылған елдің бейнесін әр қырынан ашады.
1-оқушы
Мен — қазақпын, еркіндік үшін дүниеге келдім!
Көкбөрінің көкірегін емдім,
Асан Қайғымен жаһанды шарладым,
Мұқағалидің мұратына ендім!
2-оқушы
Абылай ханның ордасын көрдім,
Наурызбайдың соңынан ердім!
Абай болып бір рет туылдым,
Махамбет болып бір рет өлдім!
3-оқушы
Қабанбаймын, Жәнібекпін!
Райымбекпін — жауымды жеңдім!
4-оқушы
Мен — қазақпын, Әйтеке мен Төленің тілегіндемін,
Қазыбек бидің жүрегіндемін!
Құрманғазының көңіліндемін,
Қажымұқанның білегіндемін!
5-оқушы
Ақан серінің Құлагерімін,
Әл-Фарабидің мұрагерімін!
Ойран болған Отырардың
Өлмейтұғын куәгерімін!
6-оқушы
Тұрармен бірге түрмеде жаттым,
Шоқанмен бірге жұлдыз боп ақтым!
Қасым аға, шырағым менің,
Қара өлеңнің дарыны едім!
7-оқушы
Шәмшінің әнімін, үміттің таңымын!
Қожасымын тағдырдың,
Ұрпағымын Жамбылдың!
8-оқушы
Мен — қазақпын, халқымның қалауымын,
Желтоқсанның мұзға жаққан алауымын!
Пейілім кең, иесімін киелі Жердің!
9-оқушы
Мен — қазақпын. Жеті қазынам тоналғанда — Аралдай суалдым.
Тәуелсіздігім оралғанда — баладай қуандым!
10-оқушы
Табынған ата-бабам көк бөріге,
Алысып ат үстінде өтпеді ме?
Шығарды Нұрсұлтан тайсалмастан
Тәкаппар Еуропаның қақ төріне!
11-оқушы
Ойшылмын, өнерлімін, дарындымын,
Қабілетті, қайратты, қарымдымын.
Көзге ұрар көк түтін боп бықсыпаймын,
Лапылдап жанатын жалындымын!
Жеткен арман — жаса, Тәуелсіздігім!
Өз қолыма берген ерік — тізгінін.
Әлемнің ілтипатына ие болған
Дербес, бейбіт мемлекетпіз біз бүгін!
Рухани тұтастық
Бұл бөлімде елдік сезім мен тарихи жады бір арнаға тоғысады: өткенге тағзым — бүгінгі жауапкершіліктің бастауы.
Тәуелсіздік қадамдары
Қазақ халқы «тар жол, тайғақ кешуді» көп көрсе де, ар-намысын түсірмей, қадір-қасиетін сақтап өтті. Сол жолда рухты көтерген ең басты күш — еркіндікке, тәуелсіздікке деген тоқтаусыз ұмтылыс. Бұл қасиет ұрпақтан ұрпаққа мирас болып, елді үнемі алға жетеледі.
1991: Тәуелсіздік таңы
Сан ғасырлар бойы аңсалған Тәуелсіздік таңы 1991 жылы атты. Халық үшін бұл тарихи сәт үлкен үміттің, жаңарудың бастауы болды.
Елдің аманаты және Президент сайлауы
Елдің мақсаты — ата-бабадан қалған төрт аманатты: Елді, Жерді, Тілді, Тәуелсіздікті көздің қарашығындай сақтау, сондай жауапкершілікті көтеретін басшыны таңдау еді. Бүкілхалықтық референдум арқылы Тәуелсіз Қазақстанның Президенті болып Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев сайланды.
Ғарыш, әлемдік мойындау және БҰҰ
Тәуелсіздік жылдарындағы айтулы оқиғалардың бірі — қазақ ғарышкерінің алғаш рет ғарышқа ұшуы. Қазақстанды әлем елдері мойындап, 1992 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше болды.
Мемлекеттік рәміздер және Ата Заң
Елдіктің айғағы — қасиетті Ту, Елтаңба, Әнұран бекіді. Еркіндіктің басты өлшемі саналатын Ата Заң 1995 жылы қабылданып, бірлік пен татулықтың тұғыры нығайды.
Астана: жаңа дәуірдің белгісі
Сарыарқаның төсінде бой көтерген Астана — ел дамуының жаңа кезеңін айқындаған тарихи шешімнің нәтижесі. Ол бүгінгі күні сәулеті мен дәулеті жарасқан, бейбітшілік пен достықты дәріптейтін, болашаққа бағытталған қала ретінде сипатталады.
Халықаралық бедел
Қазақстанның әлемдік аренадағы орны нығайып, жаңа ғасырдың алғашқы онжылдығы халықаралық деңгейдегі жауапты міндеттермен басталды. Мұндай кезеңдер елдің жетістігін бағалап, жауапкершілікті күшейтуге үндейді.
Поэтикалық түйін
Шаңырағың — шырағым, топырағың — тұмарым!
Ғаламда жоқ сыңарың, ғажайыбым, жұмағым!
Басы таза бұлағым, басылмайтын құмарым,
Қазақстан — қыраным!
Ел болдың, ерік алдың астаналы,
Енді кімнен, қазағым, жасқанады?
Тәуелсіз мемлекеттің шежіресі
Нұрсұлтанның атымен басталады!
Өмірін еттім өнеге...
Бұл бөлім Елбасының өмір жолын кезең-кезеңімен таныстырып, оқырманды еңбек пен жауапкершілікке, мақсатқа адалдыққа үндейді.
Балалық шағы мен туған жері
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың ғұмыры 1940 жылы 6 шілдеде Алматы облысы, Қаскелең ауданына қарасты Шамалған ауылында басталды. Үшқоңырдың табиғаты — заңғар биік, сырлы жартастар мен айдын көлдер — туған жердің мінезін де, баланың бойына сіңген кең тынысты да аңғартқандай. «Тау баласы тауға қарап өседі» деген сөз осындайда айқын сезіледі: ананың әлдиі, әженің мейірімі мен ертегі-аңызы, ауыл қарияларының өнегесі — бәрі де тұлға болып қалыптасудың рухани өзегіне айналды.
Білім жолы және ғылыми жетістіктер
Болашақты дұрыс бағамдап, өткенді өрнектеуді мақсат тұтқан Нұрсұлтан Әбішұлы 1967 жылы Қарағанды металлургия комбинаты жанындағы жоғары техникалық оқу орнын бітіріп, кейін экономика ғылымдарының докторы атанды.
Ол Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының, Халықаралық инженерлік академияның, Ресей Федерациясы әлеуметтік ғылымдар академиясының академигі. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің және Ломоносов атындағы Мәскеу мемлекеттік университетінің құрметті профессоры, сондай-ақ Беларусь ғылым академиясының құрметті мүшесі ретінде де аталады.
Еңбек жолы және мемлекеттік қызмет
1960–1969 жылдары еңбек жолын Қарағанды металлургия зауытында қарапайым жұмысшыдан бастаған. Кейін жауапты партиялық қызметтер атқарып, 1990 жылдың ақпан–сәуір айларында Қазақ КСР Жоғары Кеңесінің төрағасы болды.
Президенттік кезеңнің негізгі межелері
- 1990 жылдың сәуірінен бастап — Қазақстан Республикасының Президенті.
- 1991 жылдың 1 желтоқсанында өткен тұңғыш жалпыхалықтық сайлауда басым дауыспен жеңіске жетті.
- 1995 жылғы 29 сәуірдегі референдум нәтижесінде өкілеттігі 2000 жылға дейін ұзартылды.
- 1999 жылғы 10 қаңтардағы сайлауда қайта сайланды.
- 2005 жылғы 4 желтоқсанда сайлаушылардың 91,5% дауысын алып, Президент болып қайта сайланды.
Сондай-ақ Қазақстан халқы Ассамблеясының төрағасы, Қазақстан Қарулы Күштерінің Жоғары Бас Қолбасшысы, Дүниежүзілік қазақтар қауымдастығы мен «Нұр Отан» халықтық-демократиялық партиясының төрағасы ретінде аталады.
Отбасы және қоғамдық бастамалар
Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев тек мемлекет қайраткері ғана емес, отбасы отағасы ретінде де айтылады. Жұбайы Сара Алпысқызы Халықаралық «Бөбек» балалар қайырымдылық қорын басқарған. Үш қызы бар: тұңғышы Дариға — саясат ғылымдарының докторы; Динара — Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев атындағы білімді қолдау қорын басқарған; кенжесі Әлия — кәсіпкерлікпен айналысқан.
Еңбектері мен қызығушылықтары
Ол Қазақстанның 2030 жылға дейінгі даму стратегиясына, Қазақстан Республикасы Әнұранының жаңа мәтініне, сондай-ақ «Ғасырлар тоғысында», «Жер кіндігі», «Нарық және әлеуметтік-экономикалық даму» сияқты еңбектерге автор ретінде көрсетіледі. Бос уақытында тенниспен айналысып, өлең жазып, сүйікті әндерін тыңдайтыны да айтылады.
Қорытынды ой
Мемлекеттік тәуелсіздік жарияланған алғашқы сәттен бүгінге дейінгі жетістіктер тарихын ой елегінен өткізсек, елмен етене тұлғаның еңбегі мен дәуір тынысы қатар өрілгенін көреміз. Бейбіт өмір, бірлік пен татулық — әр азаматтың Отан алдындағы жауапкершілігін күшейтетін құндылықтар.
Біз — бейбіт елміз, бай елміз, бақытты елміз. Осы рух әрқайсымызға Отанды сүюге, елді қорғауға, білімді болуға жол бастап, Тәуелсіз Қазақстан алдындағы азаматтық үлесімізді арттыруға бағдар болсын.