Саламатты өмір салты - терең білім мен тәрбие көзі

Саламатты өмір салты — терең білім мен тәрбиенің қайнар көзі. Қазақстан Республикасының Ата заңына сай әрбір азаматтың саулығы — мемлекетіміздің саулығы. Халық даналығы да осыны айқындайды: «Елім бай болсын десең — денің сау болсын». Сондықтан әр адам «Менің саулығым — менің ұрпағымның саулығы» екенін терең түсінгені абзал.

Педагогтің басты міндеті

Бұл тұрғыда педагог қауымының алдында үлкен міндет тұр: дені сау, білікті, білімді және салауатты өмір сүре алатын тұлға қалыптастыру. Жан мен тән саулығы — ақыл-ой мен сананың алтын арқауы екенін бүгінгі тәжірибе айқын дәлелдеп отыр. Демек, болашақ ұрпақтың салауаттылығы бүгіннен басталуы тиіс.

Саламатты өмір салты: негізгі түсініктер

Балабақша тәжірибесінде саламатты өмір салты төмендегідей мазмұнда қарастырылады:

1) Үйлесім мен пайдалы өмір дағдысы

Жеке адамның өзін қоршаған жансыз және жанды табиғи ортамен жан-жақты үйлесім табуы, өмірін Отаны, елі, отбасы және өзі үшін барынша пайдалы өткізуге бағытталған тұрақты дағды қалыптастыруы.

2) Аурудың алдын алуға бағытталған жүйе

Денсаулықтың үйлесімді дамуын, сақталуын және нығаюын қамтамасыз ету мақсатындағы алдын алу шараларының кешені.

Неліктен мектепке дейінгі кезең маңызды?

Мектепке дейінгі кезең — бала ағзасы өте қарқынды дамып, қалыптасатын шешуші уақыт. Осы кезеңде ағзаның барлық жүйелері мен мүшелері, дене және жүйкелік-психикалық дамуы жетіліп, орнығады. Сондықтан балабақшада саламатты өмір салтын қалыптастыруға жүйелі түрде басымдық беру қажет.

Мектепке дейінгі жастағы балалар үшін негізгі міндеттер

Балалардың саламатты өмір салты туралы ғылыми дүниетанымын қалыптастыру.
Саламатты өмір салтын ұстану қажеттілігін түсіндіру.
Имандылық-адамгершілік негіздерін дамыту, дене қуатын нығайту, денсаулықты көтеру.
Қарапайым гигиеналық дағдыларды қалыптастыру.
Балалар арасындағы түрлі аурулардың алдын алу.
Өз денсаулығына жауапкершілікпен қарауға тәрбиелеу.

Басты мақсат

Негізгі мақсат — балалардың психологиялық және дене-қимыл мүмкіндіктері мен жас ерекшеліктерін ескере отырып, гигиеналық ұғымдарды, саламатты өмір салтының уәждерін, жеке бас гигиенасын терең түсіндіру. Сонымен қатар мінез-құлқында тұрақты гигиеналық дағды қалыптастыру: өзіне-өзі қызмет ету, денсаулығын сақтау және нығайту, мәдени-гигиеналық мінез-құлық.

Іске асыру бағыттары

Бағдарлама және ақпараттандыру

Саламатты өмір салтына арналған бағдарламалар құру және тәрбие үдерісіне енгізу.
Тақырып бойынша ақпараттандыру жұмыстарын жүйелеу.
Сабақтарда саламатты өмір салты және зиянды әдеттердің әсері туралы мультфильмдер көрсету.

Ойын, дәстүр және қолдау

Педагогикалық құндылығы бар ойыншықтармен ойын сабақтарын ұйымдастыру, насихат жұмыстарын жүргізу.
Балаларға түзетімді-педагогикалық көмек көрсету.
Қазақ халқының әдет-ғұрпы, салт-дәстүрі, ауыз әдебиеті, ұлттық өнер және ұлттық ойындар арқылы тәрбиелеу.

Бұл бағытта түрлі ойыншықтар мен қуыршақтар, ойыншық жиһаз және ыдыс-аяқпен ойналатын оқиғалы ойындар, суреттер мен фотосуреттер, тақырыптық бұрыштар, кітап жинақтары кеңінен қолданылады.

Материалдық орта және қозғалыс белсенділігі

Денешынықтыру залы

Балабақшаның денешынықтыру залында стандартты және стандарттан тыс құрал-жабдықтар бар. Бұл балалардың қозғалыс дағдыларын жан-жақты дамытуға мүмкіндік береді.

Спорт алаңы

Балабақша ауласында спорт алаңы бар: жүруге арналған бөрене, баскетбол шеңбері, орындықтар, «Денсаулық жолы» (құмды, тасты, тепе-теңдікке арналған бөренешіктер), секіруге арналған орын және өрмелеу құралдары.

Бала дамыту жаттығуларын жасап, қимылды ойындар ойнаған сайын белсенді демалып, өз мүмкіндігіне сенімі артады, өзін көрсетуге талпынады. Нәтижесінде олар саналы және санасыз түрде түрлі ауруларға қарсы тұруға үйренеді.

«Балдырған» балабақшасындағы негізгі жұмыс түрлері

Өзін-өзі тану және дене шынықтыру сабақтары.
Денені дамытуға арналған қимылды ойындар.
Дем алу гимнастикасының элементтері.
Психогимнастика.

Сюжеттік сабақтар

Дене шынықтыру сабақтары қызықты сюжеттермен ұйымдастырылады, мысалы: «Ертегілер еліне саяхат», «Көңілді балалар», «Денені шынықтыру — ауруды тұншықтыру» және т.б.

Сабақ барысында дамыту жаттығуларының кешені қолданылады: «Мен гимнастпын», «Қимыл жасауға не көмектеседі?» және т.б. Негізгі мақсат — балаларды ықшамдылыққа, икемділікке, төзімділікке тәрбиелеу.

Ауруға қарсы тұру баланың ішкі көңіл күйімен де тығыз байланысты. Сондықтан күнделікті жұмыста балалардың көңіл күйін көтеріп, белсенді қимыл-қозғалысқа ынталандыратын жаттығулар тұрақты өткізіледі.

Жыл мезгілдеріне сай сауықтыру шаралары

Жаз мезгілі

Таза ауада тыныс алу гимнастикасы.
Жалаң аяқ жүру, «Денсаулық жолымен» жүру.
Күн-ауа ванналары.
Аяқ-қолды, алақанды сумен шаю және т.б.

Күз және көктем мезгілі

Бұл кезеңдерде майтабан және жиі ауыратын балалармен мақсатты жұмыс жүргізіледі:

Уқалау (массаж)

Қимыл аппаратына жұмсақ қолдау көрсету, жалпы сергектікті арттыру.

Витамин терапиясы

Аскорбин қышқылы, поливитаминдер және т.б. (медицина қызметкерінің ұсынымымен).

Сарымсақпен дем алу

Үй жағдайында орындауға болатын қарапайым алдын алу тәсілдері.

Фитотерапия

Шөппен емдеу элементтері (қауіпсіздік талаптарын сақтай отырып).

Ата-аналармен жұмыс: бір мақсат, бір жауапкершілік

Саламатты өмір салтын қалыптастыруда ата-анамен серіктестік — шешуші фактор. Осы мақсатта дөңгелек үстел форматында кездесулер ұйымдастырылды: «Дені саудың — жаны сау», «Саламаттылық деген не?», «Ұтымды тамақтану — денсаулық кепілі». Бұл кездесулердің өзегі — денсаулықты күту, аурудың алдын алу және дұрыс тамақтану жөнінде түсінік беру.

Спорттық іс-шаралар

Ата-аналармен бірлескен спорттық ойын-сауық кештері де өткізілді: «Шынықсаң шымыр боларсың», «Спорттық мереке», «Денсаулық — зор байлық», «Біздің отбасымыз». Бұл шараларда ата-аналар балаша қуанып, өз күш-жігерін танытып, жеңіске ұмтылады.

Дәрігерлік кеңестер тақырыптары

Балалардың тамақтануы.
Тұмау және оның асқынуы.
Вирусты гепатит.
Йод тапшылығы және т.б.

Осындай оқу-тәрбие жұмыстарының нәтижесінде балабақшада кейбір аурулардың көрсеткіші төмендеп, жиі ауыратын балалар саны азайды.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, балалар мен жасөспірімдерді отаншылдыққа, елдікке баулып, еңбекке құштарлығын арттыру, адал әрі шыншыл азамат етіп тәрбиелеу — ортақ мұрат. Академик-жазушы Мұхтар Әуезовтің «Ел боламын десең, бесігіңді түзе» деген сөзі де осы жауапкершілікті айқындайды: ертеңгі көшбасшыны қалыптастыру бүгінгі білім мен тәрбиеге тікелей байланысты.

Жастар — ел болашағы. Ендеше өскелең ұрпақты имандылыққа, адамгершілікке, отансүйгіштікке тәрбиелеу, білім алып, еңбек етуге бағыттау — баршамыздың борышымыз. Елдің ертеңін ойласақ, бүгінгі ұрпақ тәрбиесіне бәріміз бірге атсалысайық.

Мекеме

Астана қаласы, №30 «Қайнар» балабақшасы

Тәрбиеші

Мейрамова Толқын Мұхамеджановна