Отанға деген сүйіспеншілік мақтанышын ояту
Ұйымдастыру кезеңі: тыныштық сәті («Нұрға бөлену»)
Оқушыларға ішкі тыныштықты сезінуге, мейірім мен ізгі ойды күшейтуге бағытталған қысқа медитациялық жаттығу.
Жаттығу мәтіні
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолдарыңызды айқастырмаңыз. Қолдарыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күннің нұры төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай баяу төмен түсіп келеді. Кеудеңіздің дәл ортасында гүлдің түйнегі бар. Ол нұрдың әсерімен біртіндеп ашылады.
Балғын да таза әсем гүл әр ойыңызды, сезіміңізді, эмоцияңыз бен тілек-қалауыңызды тазалап, жүрегіңіздің мейірімін оятады.
Нұр сәулесі бойыңызға жайлап тарай бастайды, біртіндеп күшейеді. Оймен осы нұрды қолдарыңызға бағыттаңыз. Қолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашады: қолымыз тек жақсы, ізгі істер жасайды және баршаға көмектеседі.
Нұр аяқтарыңызға тарайды. Аяқтарыңыз да нұр сәулесін шашады: олар сізді тек жақсылық жасауға апаратын жақсы жерлерге жетелейді.
Нұр аузыңызға, тіліңізге тарайды: тіліңіз тек шындықты, тек ізгі әрі жылы сөздерді айтады.
Нұрды құлақтарыңызға бағыттаңыз: құлағыңыз тек жақсы сөзді, әсем әуенді естиді.
Нұр көздеріңізге жетті: көзіңіз тек жақсыны көріп, әр нәрседен жақсылық табады.
Басыңыз түгелдей нұрға бөленеді: ойыңызға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте-бірте күшейіп, денеңізден шығып, жан-жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туыстарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз.
Уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да нұр жіберіңіз: олардың жүрегі де нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге — барлық адамдарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге, барлық тірі жанға таралсын. Ғаламның түкпір-түкпіріне нұр бағыттаңыз.
Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішімде... Мен — Нұрмын».
Осы Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде біраз отырыңыз. Енді осы нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы әлем — сіздің жүрегіңізде. Осы әсем күйді сақтаңыз. Жаймен көзіңізді ашуға болады.
Талқылау сұрақтары
- Тыныштық сәті сізге қалай әсер етті?
- Қандай әсер алдыңыздар?
Қорытынды: Олай болса, балалар, Отанымызды әрқашан қорғап, аялауға дайын болайық.
Үй тапсырмасын тексеру: «Ризашылықпен алғыс»
Оқулық: 38-бет, №9. М. Төрежановтың «Алғыс» әңгімесі арқылы ризашылық білдіру мәдениеті талқыланады.
Мәтін: «Алғыс» (М. Төрежанов)
Қан қызыл қызанаққа тойғаннан кейін Қасым мен Хасен шешесіне:
— Апа, дәмді қызанақ бергеніңіз үшін сізге рақмет! — деді.
Анасы:
— Ол алғыстарыңды маған айтпаңдар, жақсы қызанақ өсіргені үшін бақшаға айтыңдар! — деді.
Балалар бақшаға жүгіріп келіп, қызанақ өсіп тұрған сабақтарға бас иіп, алғыс жаудырды. Қызанақ жапырақтары сыбырлады:
— Ол алғыстарыңды бізге айтпаңдар, құнарлы қара топыраққа айтыңдар!
Қасым мен Хасен жерге еңкейіп:
— Мейірімді жер, дәмді қызанақ өсіргенің үшін көп-көп рақмет! — деді.
Жер жұмсақ қара топырағын бүлк еткізіп:
— Ол алғыстарыңды маған айтпаңдар. Жаңбырсыз жер көктемейді, бақша гүлдемейді, — деді.
Қасым мен Хасен ауыл сыртындағы таудың басына шығып, бұлт жақындағанда:
— Рақмет саған, жомарт бұлт! Сенің мейіріңмен суарылған қызанақты жеп рақаттандық! — деп айқайлады.
Бұл игі еңбекті бағалай білетін балаларға бұлт та алғысын білдіргендей болды.
Сұрақтар
- Адам ризашылығын, алғысын қандай сөздермен білдіреді?
- Анасы балаларына алғысты кімге және не үшін айтуды ұсынды?
Қорытынды ой
Әрқашан жасаған ісімізге ризашылығымызды білдіріп, еңбекті бағалай білейік.
Сабақ барысын талдау
Дәйексөз
«Отансыз адам — ормансыз бұлбұл»
Сұрақтар
- Дәйексөздің мағынасын қалай түсіндіңдер?
- Өз Отанға деген сүйіспеншіліктеріңді қалай білдіресіңдер?
Түйін
Әр адамның өз Отаны бар. Отан — адамның тірегі мен тамыры. Сондықтан Отансыз адам бұлбұлдың ормансыз қалғанындай, рухани сүйеніштен айырылады.
Қорытынды: Отанымызды сүйіп, өз еліміздің нағыз азаматы болуға талпынайық (жаттау).
Әңгімелеу: «Менің Отаным — Қазақстан» (С. Сейфуллин)
Туған жер — адам өміріндегі киелі ұғым. Дәл осы мекен адамды елімен, өткенмен және болашақпен байланыстырады. Сондықтан балалық шақтан-ақ Отанға деген махаббат оянады.
Әрқайсымыз үшін Отан отбасынан, туған үйден, туған көшеден, туған қаладан басталады. Мен үшін ол — Бестөбе кенті. Осы жерде менің шаттыққа толы, уайымсыз балалық шағым өтті. Ауладағы ойын, балабақшаға апаратын көше — бәрі жадымда. Ол кезде көшелер маған өте ұзын көрінетін.
Туған жер алыстатпайды: тіпті өзің бармасаң да, оймен туған көшеге қайта ораласың. Есіктің алдындағы көріністер, ананың «Қызым, үйге кір» деген жылы сөзі, жүректің әлсіз дүрсілі — бәрі есіңе түседі.
Мен бой жетсем де, балалық шақтағы аула мен көше — менің кішкентай Отаным. Сонымен қатар мен — елімнің бір бөлшегімін, оның бүгіні мен болашағымын.
Қазақстан — көпұлтты мемлекет. Бейбітшілік пен достықта, татулықта қазақтар мен орыстар, татарлар мен немістер, украиндер мен кәрістер және басқа да ұлт өкілдері әр салада бірге еңбек етіп келеді.
Бірлік, ұлтаралық келісім және саяси тұрақтылық — қазақстандықтардың ортақ қалауы. Бұл қасиет қазақ жерінің жомарттығынан, тағдыр айдап келген жанға құшағын ашқан халықтың кең пейілінен туындайды.
Қазақстанда тұратын әр азамат қазақ халқының тілін, тарихын және салт-дәстүрін білуі керек. Өйткені татулық пен бірліктің мәні осында; ол бейбітшілікті сақтауға көмектеседі. Ал татулық — гүлденудің маңызды шарты.
Мен туған және өскен жері біртұтас болғанда ғана адам бақытты болады деп ойлаймын. Мен бақыттымын, өйткені менің Қазақстаным бар.
Сен барсың менің жанымда,
Көктемнің гүлі ашылған!
Балалық шағым қасыңда,
Тағдырым сенсің, Қазақстан!
Мен үшін Отан — тек материалдық құндылық емес. Ол — жан сезімі, оймен қайта-қайта оралғың келетін рухани мекен.
Қазақстан тәуелсіздігінің 20 жылдығы — еліміз үшін маңызды кезең болды. Осы жылдарда экономикада, саясатта, әлеуметтік дамуда көптеген жетістіктерге жеттік. Әлем бізді таныды. Ендігі міндет — сол табысты нығайтып, жаңа белестерге ұмтылу.
Сұрақтар
- Мәтінде не туралы айтылған?
- Өздеріңнің туған жерлерің туралы мысал келтіріңдер.
Қорытынды
Әр адамға отбасы, туған-туыстары, жолдастары қымбат болса, Отан да сондай ыстық.
«Отан үшін отқа түс — күймейсің» деген мақал бекер айтылмаған. Отан жолында қызмет ету — абырой. Отан үшін жанын қиған ердің аты тарихта мәңгі қалады.
Шығармашылық жұмыс
Туған жер туралы шағын эссе жазу.
Нұсқау: Эсседе туған өлкеңнің табиғаты, адамдары, саған берген тәрбиесі мен әсері туралы 5–8 сөйлеммен ой білдір.
Дәптермен жұмыс
- Негізгі ұғымдар: Отан, туған жер, бірлік, татулық, ризашылық.
- Дәйексөзді жаттау және қысқаша түсіндірме жазу.
Топпен ән айту: «Атамекен»
Әні: Ескендір Хасанғалиев
Сөзі: Қадыр Мырза Әлі
Өлең жолдары
Жасыл жайлау, түкті кілем, көк кілем,
Көк кілемде көп ойнаймын, көп күлем.
Маңдайымнан сипап өткен самалды
Қазағымның алақаны деп білем.
Қайырмасы:
Қайда жүрсем, атамекен,
Көкейіңде жатады екен.
Күннің өзі қимай оны
Ұясына батады екен.
Жасыл жайлау, түкті кілем, көк кілем,
Көк кілемде көп ойнаймын, көп күлем.
Күннің нұрын, айдың аппақ сәулесін
Қазағымның махаббаты деп білем.
Асқар тауын аспаныммен астасқан,
Қазағымның мәртебесі деп білем.
Сұрақ
Өлеңде не туралы айтылған?
Қорытынды
Балалар, әрқашан Отанымызды қорғап, аялап, Отанға деген сүйіспеншілігімізді ешқашан жоғалтпайық.
Үй тапсырмасы
Оқулық
- 43-бет, №10 — «Жанашыр» мәтінін оқып, әңгімелеп келу.
- Туған жер туралы эссені аяқтап келу.
Соңғы тыныштық сәті («Нұрға бөлену»)
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолдарыңызды тізеңізге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Сабақ соңында осы жаттығуды қысқаша қайталап, күн бойы жүректегі мейірім мен тыныштықты сақтауға ниет білдіріңіздер.