Қазақша рефераттар

Діни шығармаларды оқыта отырып, Адаматаны Алланың жаратудағы мақсаты туралы түсінік беру

Сабақтың тақырыбы: Адам ата

Бұл сабақ діни-танымдық мәтіндер арқылы Адам атаның жаратылуы, адам баласының жауапкершілігі, имандылық пен нәпсі арасындағы таңдаудың мәні туралы ойлануға бағытталады.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік

    Діни шығармаларды оқи отырып, Адам атаны жаратудың мәні туралы түсінік қалыптастыру; адам баласының алдындағы міндеттер жайында ой қозғау.

  • Дамытушылық

    Өзіндік пікір қалыптастыруға, ойын жүйелі жеткізе білуге, шығармашылыққа баулу; мәтінді талдау арқылы өз бетінше ізденуге үйрету.

    Адам ата туралы әпсана арқылы адамзат алдындағы оң бағыт пен теріс соқпақты, имандылық пен әзәзілдікті ажыратып, дұрыс жолды таңдаудың маңызын ұғындыру.

  • Тәрбиелік

    Аллаға деген сүйіспеншілік пен сенімді арттыру; адамгершілікке, сыйластыққа, бауырмалдыққа тәрбиелеу.

Сабақтың сипаттамасы

Сабақтың түрі

Аралас сабақ

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, топтық жұмыс, топтастыру, «түртіп алу» стратегиясы, шығармашылық жұмыс

Көрнекіліктер

Діни шығармалар, тірек-сызбалар, интерактивті тақта

Пәнаралық байланыс

Тарих, дінтану

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Сыныптың назарын сабақ мақсатына аудару, жұмыс тәртібін нақтылау, топтық жұмысқа бөліну.

II. Үй тапсырмасын тексеру: Қасиетті Құран Кәрім

Сұрақтар арқылы қорытындылау:

  • Құран қандай кітап?
  • Құран Мұхаммед пайғамбарға қалай және кім арқылы жетті?
  • Ең ұлы періштелер кімдер?
  • Құран неше сүреден тұрады?
  • Құран Кәрім неге тәрбиелейді?
  • Құранды жатқа білетін адам қалай аталады?
  • Исламның бес шарты қандай?

Ой қозғау

Оқушылар, қоғамдағы адамның рөлі қандай?

Адамға қоғамда қандай нәрселер қажет?

Рухани байлық дегеніміз не?

Адамгершілік, адамдық туралы қандай мақал-мәтел білесіздер?

Осы сұрақтар жаңа сабақтың өзегін ашады: адам және оның қоғамдағы орны туралы діни-философиялық әңгіме.

III. Жаңа сабақ: өткен тақырыппен байланыс

Сабақ жоспары

  1. Жүректің ақыл-суаты: махаббатты Тәңір үшін жасау.
  2. «Алланың өзі де рас, сөзі де рас» ұстанымы.
  3. Адам атаның топырақтан жаратылуы және адамзаттың одан тарауы.
  4. Ібілістің азғындығы және тәкәппарлықтың салдары.
  5. Адам ата мен Хауа ананың жұптасуы, жұмақ сынағы.
  6. «Распенен таласпа… адамдық атын жойма!» — адамдықты сақтау туралы ой.

Мәтінмен жұмыс (рөлге бөліп оқу)

Қатысушылар:

  • Дауыс
  • Баяндаушы
  • Адам ата
  • Хауа ана
  • Ібіліс
  • Періштелер

Түсіну: негізгі мазмұн

Құран Кәрім аяттары пайғамбарымыз Мұхаммедке (с.ғ.с.) Жәбірейіл періште арқылы жеткізілген. Мұхаммед (с.ғ.с.) — Алланың елшісі әрі үмбетіне шарапаты тиген соңғы пайғамбар.

Діни деректерде Алла тағала адамды топырақтан жаратып, жан үрлегені, оны жер бетіндегі жаратылыстарға жауапты еткені айтылады. Періштелерге Адам атаға сәжде ету әмір етілгенімен, Ібіліс тәкәппарлық танытып, оттан жаратылғанын себеп етіп, бағынбайды.

Алла тағала Адам атаға білім беріп, таным көкжиегін кеңейтеді. Адам ата жалғызсырамасын деп Хауа ана жаратылып, екеуі жұмақта өмір сүреді. Жұмақтағы нығметтен қалағанынша жеуге рұқсат етіледі, бірақ бір ағаштың жемісіне тыйым салынады.

Ібіліс азғырып, Адам ата мен Хауа ана тыйым салынған жемістен дәм татады. Осы сынақтан кейін олар жерге түсіріліп, ұрпақтары еңбекпен күнелтуге міндеттеледі. Сонымен қатар, адамға дұшпандықтың (Ібіліспен жаулықтың) жалғасатыны ескертіледі және оған еліктеуден сақ болу қажеттігі айтылады.

Әфсаналық нұсқаларда Хауа анаға босану кезіндегі толғақ жазасы, ал Адам атаның түрлі әрекеттері жайлы аңыздар тараған. Мұндай аңыздар адамның ішкі күресін — жақсылық пен жамандықтың, имандылық пен нәпсінің тартысын — көркем түрде түсіндіруге қызмет етеді.

Түйін: Адам баласы ендігі жерде дұрыс пен терісті ажыратып, таңдауға міндетті. Кім нәпсісін жеңіп, өзін тәрбиелей алса, ол бұл дүниеде де, ақыретте де жарылқауға лайық болады деген наным қалыптасқан.

Білу: кейіпкерлер мен ұғымдар

Хауа ана

Хауа ана — адамзаттың анасы, Құран аңыздарының кейіпкері, Адам атаның зайыбы. Кейбір аңыздарда «Хауа» атауы «тірі» деген мағынамен байланыстырылып, оның Адам атаның қабырғасынан жаратылғаны айтылады.

Жұмақтағы өмірде Ібілістің азғыруына еріп, тыйым салынған жемістен дәм татып, Адам атаны да соған көндіреді. Кейін екеуі жер бетіне жіберіліп, тәубе арқылы кешірімге ұмтылады деген баяндаулар бар.

Аңыздарда Хауа анадан бірнеше ұрпақ тарағаны, егіз ұл-қыз дүниеге келгені айтылады.

Адам ата

Адам ата — Құран бойынша Алла тағала топырақтан жаратқан ең алғашқы адам, күллі адамзаттың арғы тегі және бірінші пайғамбар.

Қазақстандағы топонимикада да «Адам ата» атауына қатысты орындар кездеседі. Мысалы, Қызылорда облысы, Қазалы ауданында «Адам ата» аталған көне қорым туралы деректер бар: ол Басықара бөгетінен оңтүстік-батысқа қарай шамамен 35 км жерде орналасқан, аумағы шамамен 1 гектар деп сипатталады.

Талдау: иман, жауапкершілік және кешірім

Абайдың 13-қара сөзіндегі ой сабақ тақырыбымен астасады: адам өзін ақтай бермей, иманға қарсы келетін әрекетті жеңіл қабылдамауы тиіс. Кешірім — жауапкершілікті жоққа шығаратын сылтау емес.

Дәйексөз:

«Иманға қарсы келерлік орында ешбір пенде Құдай тағала кеңшілігімен кешеді дағы демесін, оның үшін Құдай тағаланың ғафуына яки пайғамбарымыздың шафағатына да сыймайды, мүмкін де емес…» (Абай, 13-қара сөз)

Топтастыру: негізгі ой

Алла тағала жерді мекендеу үшін Адам атаны және оның ұрпақтарын жаратуды қалағаны айтылады. Адам баласының әлсіздігі мен тәубенің мәні мына мазмұндағы дұғалық оймен түйінделеді:

«Раббымыз, екеуміз де нәпсімізге зұлымдық жасадық. Егер Сен бізге кешірім етіп, рақым қылмасаң, біз қасіретке ұшырағандардың бірі боламыз». (Таһа, 121–122)

Сөздікпен жұмыс

Хауа ана
Адам атаның жары, алғашқы ана.
Алла
Күллі әлемді жаратушы.
Уахи
Хабар, иләһи уәжіп ету арқылы келген мәлімет.
Сахаба
Пайғамбарымызға (с.ғ.с.) серік болып, исламға үлес қосқан тұлғалар.
Сапиолла
Аңыздарда Адам атаның шын аты ретінде кездесетін атау.
Ібіліс
Азғырушы шайтан.
Уәсуәса
Азғыру, іштей түрткі салу.
Жұмақ
Ақыреттегі жайлы, нығметке толы өмір.
Тозақ (тамұқ)
Азапқа салынатын мекен, жазалау туралы ұғым.

Жинақтау: шығармашылық және рефлексия

Шығармашылық жұмыс

«Адамда — иман, Алладан — шапағат» тақырыбында ойтолғау жазу.

«Түртіп алу» стратегиясы

Білемін

Білгім келеді

Білдім

Бекіту сұрақтары

  • Адам атаны жаратуды Алла тағала қандай мақсатпен ұйғарды?
  • Адам атаның шын есімі ретінде қандай атау айтылады?
  • Періштелер неліктен уайымдады?
  • Адам ата мен Хауа ананы кім азғырды?
  • Алланың Ібіліске берген жазасы туралы қандай түсінік беріледі?

Қорытынды

Пайғамбарлар адамзатқа өнеге болу, парасат дарыту және өмір сүру әдебін үйрету үшін жіберілген деген түсінік сабақтың идеялық өзегін құрайды. Мұхаммед пайғамбар (с.ғ.с.) — адамзатқа дем беруші, үлгі көрсетуші ретінде танылады.

Үй тапсырмасы

  • Мәтінді мазмұндау.
  • «Адам боп келдім өмірге, адам боп кету — мұратым» тақырыбында ойтолғау жазу.
  • Абайдың жетінші қара сөзін жаттау.

Бағалау

Оқушының жауаптары, мәтінмен жұмысы, топтық талқылауға қатысуы және шығармашылық тапсырманы орындауы бойынша бағаланады.