Денің сау болса, Жарлымын деме
Денсаулық пен спорт туралы мақал-мәтелдер
Халық даналығы денсаулықты байлықтан жоғары қояды, ал спортты ерік-жігер мен шыдамдылықты тәрбиелейтін жол деп түсіндіреді. Төмендегі мақал-мәтелдер өмірдің осы екі тірегін — саулық пен қимылды — ықшам да нұсқа оймен түйіндейді.
Саулықтың қадірі
- Денсаулық — зор байлық.
- Жарлының байлығы — денінің саулығы.
- Әуелгі байлық — денсаулық.
- Тәні саудың — жаны сау.
- Дені саудың — жаны сау.
- Денің сау болса, «жарлымын» деме; жолдасың көп болса, «жалғызбын» деме.
Нақты түйін
Денсаулық — адамның тіршілігіндегі ең негізгі ресурс. Байлық, атақ, мүмкіндік — бәрі де саулық бар кезде ғана мәнді.
Еске сақтаңыз: «Тазалық — саулық негізі, саулық — байлық негізі».
Шынығу, күш және спорт рухы
- Шынықсаң, шымыр боласың.
- Спорт — бейбітшілік елшісі.
- Белдессең — бекем бол.
- Мықтылық мұратсыз келмейді.
- Күш атасын танымас.
- Жүзден жүйрік, мыңнан тұлпар.
- Жүйріктен жүйрік озар жарысқанда.
- Жүйрікте сын жоқ.
- Жүйрік болсаң, шауып көр.
- Шын ер жеңсе тасымас, жеңілсе жасымас.
Спорт бұйымдары мен ойын-сауық құралдары туралы жұмбақтар
Жұмбақ — ойды сергітетін, байқағыштықты күшейтетін жанр. Төменде спорт пен тұрмыста жиі кездесетін құрал-жабдықтар туралы жұмбақтар берілді.
Компас
Таба алмай оң мен солыңды,
Адассаң қапылыста.
Дәл сілтер көрсетіп жолыңды,
Шығысқа, Батысқа.
Жауабы: Компас
Дүрбі
Қос әйнектен қарасаң,
Көз алдыңда тұрады.
Алыстағы орасан.
Жауабы: Дүрбі
Доп
Бала біткен соғады,
Жеңіл шарды домалақ.
Ұрсаң, ұшып жоғары,
Жерге түсер домалап.
Жауабы: Доп
Шана
Мінсем, төменге зу етем,
Өрлесем, оны өзім сүйретем.
Жауабы: Шана
Коньки
Қайқы тұмсық қос табан,
Қос таяқпен ұштаған.
Итерсең алға заулайды,
Шойын жолдан аумайды.
Табанға қанжар байладым,
Бетінде айна ойнадым.
Жауабы: Коньки
Қармақ
Балалар суға салған жіп,
Тереңнен іліп алар жүк.
Жауабы: Қармақ
Сақа
Үңгірген ішіне,
Қорғасын құйылған.
Әдемі түсі де,
Әрі тигіш қиырдан.
Жауабы: Сақа
Тазалық пен тәртіп
- Тыймаған ауызда пәле бар.
- Жұғын бар жерде шыбын бар, шыбын бар жерде шығын бар.
- Сақинаны сәнге салмайды, тазалыққа таразы.
- Тіс бүлінді дегенше, іш бүлінді десеңші; іш бүлінді дегенше, іс бүлінді десеңші.
Аурудың сипаты
- Айналдырған ауру алмай қоймас.
- Ауру атанды да шөктірер.
- Ауру кісі күлкі сүймес, ауыр жүкті жылқы сүймес.
- Тұмаудың аяғы — құрт, тұманның аяғы — жұт.
- Аш кісі — ұрысқақ, ауру кісі — тырысқақ.
Байлықтың реті
Әуелгі байлық — денсаулық.
Екінші байлық — он саулық.
Үшінші байлық — ақ жаулық.