Қазақша рефераттар

Қазақ сазгерлері Сабақтың мақсаты

7-сынып Қазақ тілі Жаңа сабақты түсіндіру

Сабақтың тақырыбы

Қазақ сазгерлері

Көрнекілігі

Қазақ сазгерлерінің суреттері (портреттер, слайдтар).

Сабақтың мақсаты

  1. «Қазақ сазгерлері» тақырыбын түсіндіру арқылы тілдесім әрекеттерін қалыптастыру.
  2. Сұрақ-жауап жұмысын жүргізу, септік жалғауларын қайталау арқылы еске сақтауды нығайту және ойлау қабілетін дамыту.
  3. Ынтымақтастықта жұмыс істеуге, бір-бірін сыйлауға, өзін-өзі бағалай білуге тәрбиелеу; туған жерге сүйіспеншілік пен құрметті арттыру.

I. Ұйымдастыру

Мұғалімнің әрекеті

  • Сәлемдесу, оқушыларды сабаққа дайындау.
  • Кезекшіден мәлімет алу: қатысу, күн, сынып ахуалы.

Жедел сұрақтар

  • – Сәлеметсіңдер ме?
  • – Отырыңдар.
  • – Кім кезекші?
  • – Кім жоқ?
  • – Бүгін нешесі?

II. Дыбыстық қайталау

«Сазгер» — 6 әріп, 6 дыбыс, 2 буын: саз-гер.

Әріп Түрі Сипаттама
с дауыссыз қатаң
а дауысты жуан, езулік, ашық
з дауыссыз ұяң
г дауыссыз ұяң
е дауысты жіңішке, езулік, қысаң
р дауыссыз үнді

III. Жаңа сабаққа кіріспе

Сыныппен диалог

Мұғалім: Балалар, қандай сазгерлерді білесіңдер?

Оқушылар: Құрманғазы, Дина, Нұрғиса Тілендиев.

IV. Жаңа сабақ: Қазақ сазгерлері

1) Түсіндіру

Тақырып мазмұнын жүйелі баяндау, негізгі ұғымдарды бөліп көрсету.

2) Сөздік жұмысы

Түсініксіз сөздерге тоқталу, дұрыс қолдануға үйрету.

3) Жаттығу жұмыстары

Оқу, аудару, сұрақ-жауап, ойын және жазба тапсырмалар.

Бүгін біз «Қазақ сазгерлері» тақырыбымен танысамыз. Өткен сабақта күй аңыздарын қарастырып, күйлер мен олардың авторлары туралы мағлұмат алған едік. Бүгін сол тақырыпты жалғастырып, қазақ музыка мәдениетінде айрықша орны бар тұлғаларға тоқталамыз.

Ахмет Жұбанов

1906–1968

Өнертанушы · Академик
  • Қазақстанның халық әртісі; қазақ әндерін зерттеуші; өнертану ғылымының докторы, профессор.
  • Ақтөбе облысында дүниеге келген. Музыкаға қызығушылығын әкесі мен ағасынан алған.
  • Бала кезінен домбыра мен скрипкада ойнаған.
  • Алматы консерваториясында халық аспаптары кафедрасын басқарған.
  • Құрманғазы атындағы халық аспаптары оркестрін құрған.
  • Құрманғазы шығармашылығын зерттеп, күйлерін оркестрге лайықтаған.
  • «Ғасырлар пернесі», «Замана бұлбұлы» еңбектерінде ән өнерінің тарихын жазған.
  • Көптеген әндерге музыка жазып, пьесалар мен опералар шығарған.

Құрманғазы Сағырбайұлы

1818 — Бөкей ордасы, Жиделі тоғайы (қазіргі Жаңақала ауданы, Батыс Қазақстан облысы)

Күйші · Сазгер
  • Кедей Сағырбайдың шаңырағында дүниеге келген, бала кезінен домбырада ойнаған.
  • Әнге ықыласын әкесі жақтыра қоймаған, ал анасы Алқа ұлының өнерге құштарлығын қолдаған.
  • Шамамен 6 жасында тұрмыстың ауырлығына байланысты қой бағуға берілген.

Белгілі күйлері

Сарыарқа Алатау Кішкентай Балбырауын т.б.

Осы бөлімде слайд көрсетіліп, көрген материал бойынша әңгімелесу ұйымдастырылады.

Ұйымдастыру элементтері

Топқа бөлу

Сынып екі топқа бөлінеді.

Жюри тағайындау

Сабақ барысында топтардың жұмысын бақылап, бағалап отыратын жюри таңдалады.

Тапсырмалар және жұмыс түрлері

1) Жаңа сөздермен жұмыс (тақтада)

  • Жаңа сөздерді мұғалім оқиды, оқушылар кезекпен қайталайды.
  • Дәптерге жазып алады.
  • Есте сақтау деңгейін тексеру үшін ойын элементі қолданылады.

«Домино» ойыны

Домино парақшаларының бір бөлігінде қазақша, екінші бөлігінде орысша атаулар жазылады. Әр топ аудармасын тауып, парақшаларды ұзыннан тізіп құрастырады. Ойын тақтада ойналады: әр қағаз пластилин немесе скочпен бекітіледі. Қай топ жылдам әрі дұрыс орындаса — сол топ жеңімпаз.

2) Мәтінмен жұмыс (ауызша)

  • Мәтінді іштей оқып, мазмұнға дайындалады.
  • Кезекпен оқып, бірге аударады.
  • Мәтін бойынша сұрақтарға жауап береді (сұрақтар тақтаға ілінеді).

Сұрақтар

  1. Құрманғазы Сағырбайұлы кім?
  2. Құрманғазының қандай күйлерін білесіңдер?
  3. «Құрманғазы» атты поэманы кім жазды?
  4. Алматыда Құрманғазының атымен не аталады?
  5. Құрманғазының портретін жасаған суретші кім?

Ереже: айқайламай, қол көтеріп жауап беру. Дұрыс әрі тәртіппен жауап берген топ жеңеді.

3) Сергіту сәті: «Кім көп біледі?»

Мұғалім бір портретті көрсетеді. Оқушылар қол көтеріп жауап береді. Әр топқа әртүрлі күйші-сазгерлердің портреттері ұсынылады. Қай топ қателеспей, дұрыс жауап берсе — сол топ жеңімпаз.

Құрманғазы Сағырбайұлы Дина Нүрпейісова Біржан сал Ақан сері Балуан Шолақ Абай

4) Дәптермен жұмыс

1-тапсырма

Сөйлемдердегі кірме сөздерді теріп жаз. Нүктелі сөздерге тиісті көптік жалғауларын қойып жаз.

Жауап үлгісі

композитор, оркестрінің, дирижері, операсы, спектакль, кинофильмдерге, музыка; жылдар, аспаптары, жылдарында, әндері, спектакльдер, кинофильмдерге.

Тақтада топ командирлері орындайды.

2-тапсырма

Мәтін ішінен септік жалғаулары бар сөздерді көшіріп жазып, олардың септіктерін көрсет.

Жауап үлгісі

Қазақтың, музыкасының, озбырлыққа, жолында, түрмеден.

3-тапсырма

«Қазақ сазгерлері» тақырыбы бойынша диалог құрастырыңдар.

V. Үй жұмысы

Үй жұмысы мұғалімнің жоспарына сәйкес беріледі (тақырыпты аяқтау, оқу және бекіту тапсырмалары).

VI. Қорыту: «Бағдаршам» әдісі

Өте ұнады

Жасыл түс — сабақты өте жақсы қабылдадым.

Ұнады

Сары түс — жалпы ұнады, бірақ сұрақтарым бар.

Ұнамады

Қызыл түс — қиын болды немесе түсініксіз тұстар қалды.

Тақтада үш түсті бағдаршам ілінеді, оқушылар өз бағасын тиісті түске белгі қою арқылы көрсетеді.

VII. Бағалау

Оқушылар біліміне, өз ойын жүйелі жеткізе алуына және пікірін дәлелдей білу қабілетіне қарай бағаланады.