Сан есімге қанша

Сабақ туралы мәлімет

Өңірі: Батыс Қазақстан облысы, Бөкейорда ауданы, Ханорда ауылы
Мектеп: Жәңгірхан атындағы жалпы білім беретін орта мектеп
Мұғалім: Бижанова Гүлбакит Тәжіханқызы (бастауыш сынып мұғалімі)
Сабақтың тақырыбы: Сан есім
Көрнекілігі: Компьютер, суреттер
Әдістері: Тірек-сызба, семантикалық карта, талдау
Технология: Сыни тұрғысынан ойлау
Пәнаралық байланыс: Математика, әдебиеттік оқу, музыка

Сабақтың мақсаты

1) Білімдік

Сан есім туралы түсінік беру.
Сан есімді сөйлем ішінен тауып, дұрыс сұрақ қоя білуге үйрету.
Сөз таптарын қайталау.

2) Дамытушылық

Сөздік қорды молайту, білімді толықтыру.
Сауатты жазуға дағдыландыру.

3) Тәрбиелік

Адамгершілікке тәрбиелеу.
Ұлтжандылық пен бірлікке баулу.

Сабақ барысы

I. Психологиялық дайындық

Сабақ басында оқушылардың көңіл күйін көтеріп, бірлік пен ынтымаққа бағыттайтын қысқа өлең жолдары оқылады.

Әр адам — туысым, досым, бауырым.
Әр үйрену, ұғу — ұлағат.
Әр ісім — тіршілік, тірек, адамдық.
Әр сезім — шындық, бірлік, адалдық.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Үй жұмысы: 5-жаттығу. Сөз таптарын қайталау және берілген тапсырмаларды талдау.

Зат есім

Не? кім? нелер? кімдер?

Мысал: қасқырлар

Етістік

Не істеді? не қылды? қайтті?

Мысал: көрінді

Сын есім

Қандай? қай?

Мысал: азулы

Қайталанған білімді жаңа тақырыппен байланыстыру: заттың санын білдіретін сөздер.

Мысал: бесеу

III. Үй тапсырмасын қорытындылау және жаңа тақырыпқа кіріспе

Оқушылармен бірге сөз таптарын жүйелеп, бүгінгі жаңа сөз табына өтудің логикалық көпірі жасалады.

Сөз табы	Сұрағы	Мысал
Зат есім	Нелер?	қасқырлар
Етістік	Не істеді?	көрінді
Сын есім	Қандай?	азулы
Сан есім	Неше? қанша? нешінші?	бесеу

Бүгін біз мінезі бірде жақсы, жомарт, бірде өзгеріп сараң; есепке жүйрік, үнемшіл сөз табымен — сан есіммен танысамыз. Дәптерлерімізді ашып, бүгінгі күнді жазайық.

IV. Ой қозғау

«Сан» ұғымы қай пәннен таныс? Сан туралы не білеміз және ол бізге не үшін қажет?

Қай пәнмен байланысты?

Сан ұғымы ең алдымен математика пәнімен тығыз байланысты.

Не білеміз?

Сан арқылы мөлшерді, есепті, уақыт пен күнді, реттілікті анықтаймыз.

Не үшін қажет?

Санау үшін.
Уақытты, күнді белгілеу үшін.
Сатып алу-сату кезінде дәлдік үшін.
Алаяқтыққа жол бермеу үшін.

Қызықты мәлімет: адамдар қалай санай бастады?

Ертеде адамдар санау үшін саусақтарын пайдаланған. Осыдан ондық жүйе қалыптасқан.

Кей деректерде «сан» ұғымы саусақпен санау тәжірибесімен сабақтасып айтылады.

Барлығы бірдей көпке дейін санай алмаған: мысалы, Амазонканың тропикалық ормандарында өмір сүретін пираха тайпасының адамдары тек екіге дейін санай алған, ал одан арғысы олардың түсінігінде «көп» деген мағынаны білдірген.

Көне мәдениеттерде бестік бойынша санауда бір қолдың саусақтары тірек болған.

Математикада

Сан цифрмен белгіленеді.

Қазақ тілінде

Сан сөзбен жазылады.

Ереже: Сан есім

Заттың санын және ретін білдіретін сөздер сан есім деп аталады.

қанша? неше? нешінші?

Мысалдар: жеті, жетінші, елу, он, тоғызыншы.

V. Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу (ауызша). Мәтінді оқып, сан есімдерді тауып, сұрақ қою.

Мәтін мазмұны бойынша сұрақтар

Жаттығуда кімдер туралы айтылған? Ғарышкерлер.
Аталған есімдер: Тоқтар Әубәкіров, Талғат Мұсабаев, Юрий Гагарин.
Ғарышкерлер туралы не білесіңдер? (Оқушы жауабы тыңдалады.)
Тоқтар Әубәкіров туралы қандай өлең білесіңдер? (Оқушы өлең оқиды.)

Талдау: қалың әріппен берілген сөздер

Қарамен жазылған сөздерге сұрақ қойып, олардың нені білдіретінін анықтаймыз: санды және ретті білдіреді.

бірінші екі жүздей екінші үш рет

Қосымша сұрақ

«Халықаралық ғарышжай» деп аталу себебі қандай?

Жауап: бұл жерден әртүрлі елдердің ғарышкерлері ғарышқа ұшады.