Қазақша рефераттар

Жалаң және жайылма сөйлем жайында алған білімдерін бекіту

Жалаң және жайылма сөйлем

Бұл сабақта оқушылар жалаң және жайылма сөйлем туралы білімдерін бекітіп, сөйлем мүшелерін ажыратып талдауға дағдыланады. Жаттығулар арқылы дұрыс сөйлем құрау, сауатты жазу және ұқыптылыққа тәрбиелеу көзделеді.

Нысана 1

Жалаң және жайылма сөйлем туралы алған білімді бекіту.

Нысана 2

Жаттығулар арқылы жалаң мен жайылманы ажырата білуге жаттықтыру.

Нысана 3

Сөздерден дұрыс сөйлем құрау, тіл мәдениетін дамыту.

Сабақтың барысы

I. Қызығушылықты ояту

  • Көңіл-күйді бақылау, сабаққа дайындығын тексеру.
  • Үй жұмысын тексеру: 87-бет, 5-жаттығу — сөйлемдерді толықтырып жазу.

II. Мағынаны ашу

Дәптермен жұмыс

Көркем жазу

З әрпін үзбей жазу: ЗЗЗЗЗЗЗЗЗЗ зззззззззз

Көру диктанты (сөздер)

Бастауыш Жалаң Хабарлы Мәтін Сөз таптары Жұрнақ Жалғау Жайылма Сұраулы Сөйлем

Тапсырма

Ұнаған бір сөзді таңдап, сөйлем құра. Сөйлемді сөйлем мүшелеріне талда.

Сұрақ-жауап

  • Бүгін жалаң және жайылма сөйлемдер туралы білімімізді тереңдетеміз.
  • Жалаң сөйлем дегеніміз не?
  • Жайылма сөйлем дегеніміз не?

Жұптық жұмыс үлгісі

I нұсқа — жалаң сөйлем айтады, II нұсқа — сол сөйлемді жайылма сөйлемге айналдырады.

Жалаң

Қар жауды.

Жайылма

Қалың қар жауды.

Оқулықпен жұмыс

1-жаттығу (жазбаша)

  • Мәтінді түсініп оқы. Ұнаған үш жайылма сөйлемді жалаң сөйлемге айналдырып жаз.
  • Сілеусінді неге мысыққа теңеген?
  • Төмендегі сөздерге дыбыстық талдау жаса: жыртқыш, қоректену.

2-жаттығу (жазбаша)

Жаңылтпашты жатқа жаз. Жаңылтпашта неше сөйлем бар? Олар қандай сөйлемдерге жатады?

Пышағы кесті,

Шанышқысы шанышты.

Ереже

Жалаң сөйлем

Тек қана тұрлаулы мүшелерден құралған сөйлем.

Жайылма сөйлем

Тұрлаулы мүшелерден басқа тұрлаусыз мүшелері бар сөйлем.

4-жаттығу (жазбаша)

Орны ауыстырылған сөздерді орнына қойып, сөйлем құра.

Дұрыс құрылған мәтін

  • Оңтүстік Америкада бал беретін құмырсқалар кездеседі.
  • Олар балын өзінің бауыр қалтасында сақтайды.
  • Балы бар құмырсқа илеуде тұрады.
  • Оның балымен илеудегі жемі таусылған құмырсқалар қоректенеді.

Қысқартылған нұсқа (жалаңға жақын)

  • Құмырсқалар кездеседі.
  • Олар сақтайды.
  • Құмырсқа тұрады.
  • Құмырсқалар қоректенеді.

5-жаттығу (жазбаша)

  1. Балалар далада ойнады.
  2. Қара қарға ұшты.
  3. Азат балықтарға қарады.
  4. Боран соқты.
  5. Үздік оқушы мысығына ертегіні айтты.

Шығармашылық тапсырма

Жұппен жұмыс: сурет бойынша шағын әңгіме құрастыр.

III. Ой толғау

Сөйлемдегі сөздердің байланысын қалай анықтаймыз?

  • Сұрақ қою арқылы (кім? не? қайда? қашан? қалай?).
  • Сөйлем мүшелерін табу арқылы (бастауыш, баяндауыш, толықтауыш, анықтауыш, пысықтауыш).

IV. Үйге тапсырма

89-бет, 3-жаттығу: сөйлемдерді орындарына қойып жаз, кейін жалаң сөйлемге айналдыр.

Бағалау

Оқушылардың тапсырмаларды орындауы, сөйлем құрауы және сөйлем мүшелерін дұрыс талдауы ескеріледі.