Қазақ хандығының негізін қалаған хандар
Сабақтың тақырыбы
Қазақ хандығының құрылуы
Білімділік
Ұзақ ғасырларға созылған этникалық үдерістер нәтижесінде қазақ жерін мекендеген ру-тайпалардың қоғамдық-саяси, экономикалық және мәдени байланыстары, сондай-ақ тәуелсіз ел болуға деген арман-тілектері негізінде құрылған Қазақ хандығы туралы түсінік қалыптастыру.
Дамытушылық
Оқушылардың логикалық ойлау қабілетін арттыру, ойын элементтері арқылы тарихи танымын дамыту.
Тәрбиелік
Отансүйгіштікке, ұлтжандылыққа, туған жерді құрметтеуге тәрбиелеу.
Сабақтың форматы
- Сабақтың түрі
- Ойын сабағы
- Сабақтың әдісі
- Топтық жұмыс
Көрнекіліктер
- Қазақстан Республикасының картасы
- Қазақ хандығының XV–XVII ғғ. картасы
- Керей мен Жәнібектің портреттері
- Үлестірмелі қағаздар, слайд материалдары
Сабақтың барысы
Құрылым: ұйымдастыру → үй тапсырмасы → жаңа сабақ → ойындар → карта және талдау → қорытынды → бағалау → үйге тапсырма.
I. Ұйымдастыру кезеңі
Сабаққа дайындық, сыныптың жұмыс ырғағын қалыптастыру.
II. Үй тапсырмасын тексеру
- 1 XV ғасырдың орта кезінде қазақ жерінде қандай хандықтар өмір сүрді?
- 2 Әбілхайыр хан Ақ Ордада билікті өз қолына алу үшін қанша жыл күресті?
- 3 XV ғасырда қазақтарды «дүние жүзіндегі ең күшті әрі саны көп халық» деп атаған кім?
- 4 Моңғол шапқыншылығының зардаптары қандай болды?
- 5 Ұлы Жібек жолының бойында орналасқан қандай қалаларды білесіңдер?
- 6 Қазақ халқы қашан қалыптасты?
III. Жаңа сабақ: Қазақ хандығының құрылуы
Топқа бөлу
Сынып 3 топқа бөлінеді. Әр оқушыға бағалау парағы таратылады.
- Ұлы жүз
- Орта жүз
- Кіші жүз
Мәтінмен жұмыс және постер қорғау
Оқушылар мәтінді оқып, тақырып бойынша постер дайындап, топ атынан қорғайды.
Ұлы жүз
Керей мен Жәнібектің Жетісуға көшуінің мақсаттары.
Орта жүз
Қазақ хандығының құрылуы және алып жатқан аумағы.
Кіші жүз
Қазақ хандығының этникалық құрамы және көрші елдермен қарым-қатынасы.
Әр топ өз жұмысын таныстырып, сұрақтарға жауап береді.
Математикалық ойын
Есепті шығарып, нәтижені тарихи оқиғамен байланыстыру.
-
800 × 2 − 172 1428 — Әбілхайыр хан таққа отырды
-
424 × 2 − 182 1466 — Қазақ хандығының құрылуы
-
4300 ÷ 2 − 682 1468 — Әбілхайыр хан қайтыс болды
-
348 × 3 + 947 1991 — Қазақстан тәуелсіздік алды
-
460 × 5 − 589 1711 — Абылай хан дүниеге келді
-
299 × 2 + 5 603 — Түрік қағанатының құрылуы
Термин сөздер ойыны
Берілген ұғымдардың мағынасын анықтау және тарихи контексте қолдану.
«Цифрлар сөйлейді»
Жылдар мен оқиғаларды сәйкестендіріп, тарихи уақыт желісін құрастыру.
| Жыл / кезең | Оқиға |
|---|---|
| 603–704 жж. | Батыс Түрік қағанатының құрылуы |
| 1466 ж. | Қазақ хандығының құрылуы |
| 1511 ж. | Қасым хан билікке келді |
| 1523 ж. | Қасым хан дүние салды |
| 1711–1781 жж. | Абылай хан өмір сүрген жылдар |
| 1781 ж. | Абылай хан дүние салды |
| 1995 ж. | ҚР Конституциясы қабылданды |
Картамен жұмыс
Картадан негізгі аймақтарды көрсету және орналасуын сипаттау:
- Жетісу
- Шу өзені
- Сыр бойындағы қалалар
- Моғолстан
- Қырғызстан
Венн диаграммасы: Керей мен Жәнібек — Әбілхайыр
Ортақ белгілер мен айырмашылықтарды салыстыру арқылы тарихи себеп-салдарды нақтылау.
Керей мен Жәнібек
- Айырмашылықтары: (оқушы толтырады)
- Ұқсастығы: (оқушы толтырады)
Әбілхайыр
- Айырмашылықтары: (оқушы толтырады)
Қорытындылау сұрақтары
- 1 Қазақ хандығының негізін қалаған хандар кімдер?
- 2 Керей мен Жәнібек неге Әбілхайыр хандығынан бөлініп шықты?
- 3 Қазақ хандығының құрылуы туралы жазған тарихшы кім?
- 4 Моғолстан ханы Есенбұғаның Керей мен Жәнібекті қуана қарсы алу себебі неде?
Бағалау
Топтық жұмыс, жауаптардың дәлдігі, карта бойынша бағдарлау және ойын тапсырмаларындағы белсенділік бағалау парағы арқылы қорытындыланады.
Үйге тапсырма
- §36-ны оқып келу.
- «Туған елім – Қазақстан» тақырыбына эссе жазу.