Көп біл
Сабақтың тақырыбы
Атомның құрылысы. «Атомдық құбылыстар» тарауын қайталау.
Сабақ типі
Қайталау, білімді жинақтау және жүйелеу.
Сабақ әдісі
Аралас: сұрақ–жауап, тірек-сызба, есеп шығару.
Сабақ түрі
Қайталау сабағы.
Сабақтың мақсаты
Білімділік
Кванттық теория және атом құрылысы бойынша оқушылардың алған білімдерін жүйелеу, жинақтау және меңгеру деңгейін бағалау.
Тәрбиелілік
Өзін-өзі тексеруге, өз бетінше ізденуге, шапшаң әрі жинақы жұмыс істеуге үйрету.
Дамытушылық
Белсенділікті арттыру, білімді ұзақ уақыт есте сақтауға ықпал ету, ой-өрісті кеңейту және логикалық ойлау қабілеттерін дамыту.
Сабақтың барысы
-
1) Ұйымдастыру
Сабақтың мақсатымен таныстыру және жұмыс тәртібін нақтылау.
-
2) Ой қозғау
Оқушылардың ойын жинақтап, белсенділігін арттыру мақсатында тарау бойынша 10 сұрақ қойылады.
-
3) «Көп біл» бөлімі
Тараудың алғашқы екі тақырыбы бойынша (жылулық сәулелену, абсолют қара дене, Планк болжамы) ауызша сұрақтарға жауап беріледі.
Ой қозғау: қысқа сұрақтар
Негізгі ұғымдарды жедел қайталау және есептік дағдыларды тексеру.
Электрон саны
Ядросында 7 протон және 8 нейтрон бар бейтарап атомның электрондық қабықшасында қанша электрон болады?
Жауабы: 7 электрон.
Бөлшектердің сипаттамалары
Протон, нейтрон және электрон үшін массалық саны мен заряд саны қандай?
(Бұл сұрақ кесте/сызба арқылы нақтылауды қажет етеді.)
Жарықтың екіжақтылығы
Жарықтың екіжақтылығы: толқындық және корпускулалық қасиеттері.
Планк тұрақтысы
Планк тұрақтысының мәндері:
- h = 6,62 × 10-34 Дж·с
- h = 4,136 × 10-15 эВ·с
ЭМ-сәулелердің жиілігі
Ультракүлгін, гамма, рентген және инфрақызыл сәулелердің ішінде жиілігі ең жоғарысы қайсы?
Жауабы: гамма сәуле.
Толқын ұзындығы
Толқын ұзындығы ең үлкен сәуле қайсы: инфрақызыл, ультракүлгін, рентген, гамма?
Жауабы: инфрақызыл.
Электрон массасы
Электрон массасы:
me = 9,1 × 10-31 кг
Радиоактивті элементтер
Мария және Пьер Кюри ашқан радиоактивті элементтер:
полоний және радий.
Энергияның ең аз үлесі
Жүйенің ең аз мөлшерде жұтып немесе шығаратын энергиясын қалай атайды?
Жауабы: квант.
Радиациядан қорғаныс
Радиоактивті препараттарды сақтау үшін қай контейнер тиімді: қорғасын ба, әлде алюминий ме?
Жауабы: қорғасын.
Жарық жылдамдығы
Вакуумдағы электромагниттік сәулелердің таралу жылдамдығы:
c = 3 × 108 м/с
«Көп біл»: жылулық сәулелену және кванттық көзқарас
Бұл бөлімде жылулық сәулелену, абсолют қара дене және Планк болжамына қатысты негізгі түсініктер сұрақ-жауап арқылы бекітіледі.
Жылулық сәулелену
- Жылулық сәулелену (сәуле шығару) дегеніміз не?
- Қозған дененің әртүрлі температураларында E(λ) тәуелділік графигі берілсе, дененің жарқырауы қай қисыққа сәйкес келеді?
Абсолют қара дене
- Абсолют қара дене дегеніміз не?
- Энергетикалық жарқыраудың жиілікке тәуелді графигінде қай аймақ: ультракүлгін, инфрақызыл және көрінетін ақ жарыққа сәйкес келеді?
- Абсолют қара дененің энергетикалық жарқырауы неге тәуелді?
Классикалық көзқарас және Планк болжамы
Классикалық физика:
Сәулелік энергия үздіксіз шығарылады және жұтылады.
Планк болжамы:
Абсолют қара дене жылулық сәулені үзікті, тек квант (үлес) түрінде ғана шығарады немесе жұтады.
Негізгі анықтамалар мен формула
- n-бөлшек үшін энергия: E = nE0 = nhν
- Фотон: тыныштық массасы m = 0 болатын элементар бөлшек.
- Квант: сәуле арқылы таралатын немесе жұтылатын энергияның бір үлесі.
Қорытынды бағыт
Оқушылар негізгі тұрақтыларды, электромагниттік сәулелердің қасиеттерін, сондай-ақ Планктың кванттық идеяларын сұрақ-жауап және қысқа есептер арқылы бекітеді.