Қазақша рефераттар

Сірке қышқылының концентрациялы ерітіндісінің электр өткізгіштігін тексеру

Қажетті құралдар мен реактивтер

Ерітінділер

  • Дистильденген су
  • 0,1 М тұз қышқылы (HCl)
  • 0,1 М сірке қышқылы (CH3COOH)
  • Метилоранж ерітіндісі

Құрал-жабдық

  • Ерітінділердің электр өткізгіштігін анықтайтын құрал (өткізгіштік өлшегіш)
  • Өлшеуіш ыдыстар және қауіпсіздік құралдары

Қосымша

Ерітінділердің электр өткізгіштігі бойынша салыстырмалы кесте (сыныпта көрсетіледі немесе тақтаға жазылады).

Сабақ барысы

I. Ұйымдастыру және тақырыпқа кіріспе

Өзіндік жұмыс (деңгейленген тапсырмалар)

1-нұсқа (жеңіл)

CaH2, HBr, NaOH заттары берілген. Осы заттардың диссоциациялану теңдеулерін жазыңдар.

2-нұсқа (орташа)

Калий және алюминий металдары мен күкірт қышқылынан түзілетін тұздардың формуласын құрастырып, олардың диссоциациялану теңдеулерін жазыңдар.

3-нұсқа (күрделі)

24-элементтің жоғары оттекті қышқылы мен литийден түзілетін тұздың формуласын құрастырып, осы қосылыстардың диссоциациялану теңдеулерін жазыңдар.

Тақтада орындалатын жұмыстар

  • 1) K2SO4, CuH2, HNO3
  • 2) NaNO3, Ca(OH)2, H2SO4 (сатылы диссоциация)
  • 3) MgH2, Ba(OH)2, HBr, HPO4

Жедел сұрақтар

  • Бром электр тогын өткізеді ме? Неге?
  • Қышқылдар, негіздер, тұздар дегеніміз не?

Жұптық жұмыс

K, Li, F, S атомдары мен иондарының электрондық сызбасын сызу. Ұқсастықтары мен айырмашылықтарын түсіндіріңдер.

II. Мақсаты мен міндеттерін анықтау. Оқулықпен жұмыс

1) Диссоциациялану дәрежесі

Электролиттің иондарға ыдырау шамасын сипаттайтын көрсеткіш — электролиттік диссоциациялану дәрежесі (α).

2) Күшті және әлсіз электролиттер

α мәніне қарай электролиттер күшті және әлсіз болып бөлінеді: күштілерде иондарға ыдырау үлесі жоғары, әлсіздерде төмен.

3) Электролит қасиеттері

Ерітінді қасиеттері көбіне иондардың табиғатына және олардың мөлшеріне тәуелді.

Көрнекі тәжірибе: электр өткізгіштік

1) NaCl-дың концентрациялы ерітіндісінің электр өткізгіштігін тексеру.

2) Сірке қышқылының (CH3COOH) концентрациялы ерітіндісінің электр өткізгіштігін тексеру.

Бақылау: өткізгіштік айырмасы ерітіндідегі иондар концентрациясымен түсіндіріледі (NaCl — күшті электролит, CH3COOH — әлсіз электролит).

Сұрақтар (талқылау үшін)

  1. 1. Электролиттің иондарға ыдырауын қандай шама анықтайды?
  2. 2. Электролиттік диссоциациялану дәрежесі (α) дегеніміз не?
  3. 3. α(CH3COOH)=0,3 нені білдіреді?
  4. 4. α мәніне қарай электролиттер қандай топтарға бөлінеді?
  5. 5. Қандай қышқылдарда сутек ионы қышқыл қалдығымен берік байланысады: күшті ме, әлде әлсіз қышқылдарда ма?
  6. 6. Неліктен суды әрі қышқыл, әрі негіз деп есептейді?
  7. 7. Электролиттік диссоциациялану дәрежесіне қандай факторлар әсер етеді?

Тапсырмалар

  1. 1) Әлсіз электролит ерітіндісі берілген. Оның диссоциациялану дәрежесін (α) қалай арттыруға болады? Әдіс ұсыныңыз.
  2. 2) 18°C-та тұз қышқылының диссоциациялану дәрежесі α=0,78 (78%). Химиялық тепе-теңдік кезінде бөлшектердің (молекулалар мен иондардың) қатынасы қалай болады?

    Модель: HCl ⇄ H+ + Cl−
    100 бөлшек алсақ: 22 молекула HCl және 78 жұп ион (H+, Cl−) түзіледі.

  3. 3) Оқулық: 12-бет, 7-жаттығуды орындау.
  4. 4) 4-жаттығу (ауызша).
  5. 5) Ерітіндіде H+ және OH− иондарының бар екенін қалай анықтауға болады? Тәжірибе арқылы дәлелдеңіз. Бұл иондар ерітіндіге қандай қасиет береді?
  6. 6) KMnO4 (марганцовка) ерітіндісінің қызыл-күлгін түсті болуының себебі неде?
  7. 7) Қандай түсті және түссіз иондарды білесіз?
  8. 8) H+, Ca2+, SO42−, MnO4− иондары түзілетін заттардың формуласын құрастырыңыз.

III. Үй тапсырмасы (есептер)

1) Бейтараптану есебі

218 г калий гидроксидін (KOH) толық бейтараптау үшін күкірт қышқылының (H2SO4) қанша мөлшері (моль) қажет?

Кеңес: реакция теңдеуін құрып, стехиометриялық коэффициенттер бойынша есептеңіз.

2) Газ көлемі және металл массасы

1 моль мырыш (Zn) күкірт қышқылымен әрекеттескенде бөлінетін сутегінің (H2) мөлшерін есептеңіз. Дәл осындай мөлшерде сутегі алу үшін алюминийдің (Al) қанша массасы керек?

Берілген жауап үлгісі

Zn + H2SO4 → ZnSO4 + H2

1 моль Zn → 1 моль H2 → 22,4 л (қ.ж.)

2Al + 3H2SO4 → Al2(SO4)3 + 3H2

Есептеу нәтижесі: 54 г Al → 67,2 л H2 (қ.ж.)

Ескерту: газ көлемі үшін стандартты жағдайды (қ.ж.) нақтылап алыңыз.