Әңгімені бөлімдерге бөлу

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Оқушылардың әңгімеден алған білімін әртүрлі әдістерге негізделген тапсырмаларды орындау арқылы қорытындылау.

Дамытушылық

Әдебиет теориясынан алған білімін тереңдету; оқулықпен тиімді жұмыс істеу; әңгіменің композициялық құрылымына талдау жасау.

Тәрбиелік

Көркем сөйлеу шеберлігін қалыптастыру; шығармашылық ізденімпаздықты арттыру.

Көрнекіліктер мен құралдар

Сәбит Мұқановтың портреті
Мультимедиалық материалдар
Интерактивті тақта

Мәтін өзегі: «Өмір мектебі» және дәуірлік айна

«Өмір мектебі» трилогиясы — Сәбит Мұқановтың өмір сүрген дәуірін, өнер әлемінде алып қимылмен еңбек еткен тұтас бір ұрпақтың ғұмырын көркем шежіре түрінде бейнелейтін шығарма. Бұл — нағыз дәуірлік айна.

Өз дәуірінің айнасына айналған суреткер — шын мәніндегі шыншыл суреткер.

З. Қабдолов

Сабақтың әдісі мен түрі

Әдістер

Сұрақ-жауап
Баяндау
Талдау

Түрі

Қорытындылау сабағы.

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру

Оқушыларды түгендеу, сабаққа дайындығын пысықтау.

II. Үй тапсырмасын тексеру

С. Мұқановтың өмір жолы мен шығармашылығы туралы кітаптан тыс материал жинап келу.
«Топтастыру» стратегиясы бойынша: «Сәбит кім?» тақырыбын бекіту.
«Лашын» әңгімесінің мазмұнын сұрау.

«Лашын» әңгімесін бөлімдерге бөлу

Балтабай ауылында (кіріспе).
Балтабайдың Ақметі: портреті; атбегілік пен құсбегілікке бейімділігі.
Ақметтің лашынының сипаты.
Ақметтің лашынды құс алуға шығаратын мезгілдері.
Лашынның үйрек алу тәсілдері.
Дабыл қағудың мәні.
Лашынның қазды алған кездегі амалы.
Лашынға қарсы дуадақтың көрсететін қайраты.
Құс салудың ең қолайлы мезгілі.
Құстардың таң ата жайылуға шығуы.
Құстар қойған «қарауылға» көрінбей, естіртпей жақындау.
Дабылдау: құстардың айнала ұшуы.
Лашынды жіберу.

Мәтіндегі көріктеуіш құралдар

Портреттеу

Көк көзді, шабдан мұртты, ақсұр, қушық бетті; түрін байырғы орыстан айырып ала алмайтындай.

Теңеу және бейнелеу

Денесінің бар көлемі жұдырықтай ғана, бірақ қанаты мен құйрығын тұтас алғанда сүңгуір қайықтай ұп-ұзын көрінеді; маңдайы жайпақтау; тұмсығы жолбарыстың тырнағындай иілген; қияғының өткірлігі ұстарадай; мөлдіреген қап-қара көзі томпайып, сыртына қарай тепкен; бөтегесі жүйрік аттай төстектеу; сирақтары жіңішке; тұяғының ұшы егелген біздей өткір; жазған қанаты ойылыңқырап барып, ұш жағы іп-істік болып кетеді; құйрығы сауысқандай ұзынша; түсі кейде таңқарасұр, кейде қарақоңыр құбылып тұрады.

«Жерден жоғары атқан тас сияқтанып, домалана ұшады».

Ауыспалы мағынада қолданылған сөздер

саңғиды сіберлеуі оттап отыру іліп қалу

Әңгіменің композициялық құрылысы

Басталуы: Құсбегі Ахмет.
Дамуы: Ахмет лашынының мүсіні.
Шиеленісуі, өрбуі: Ахмет лашынының өнері.
Шарықтау шегі: Сәбит пен Ахметтің саятшылыққа шығуы.
Шешімі, қорытынды: Есте қалған сол бір ерекше күн.

Мақал-мәтелдердің мәнін ашу

Саятшылық сабырлыға жарасар.
Құс жаманы — саңғығыш, адам жаманы — қаңғығыш.
Атбегі — аттың тұяғына қарар, құсбегі — құстың қияғына қарар.
Саятшының сұңқары салған жерден іледі.
Құсбегісі келіссе, күйкентай құс қаз алар.

Үй тапсырмасы

«Саятшылық — өмірдің бір қызығы» тақырыбында шығармашылық жұмыс жазу.

Сабақты қорытындылау және бағалау

Қорытындылау

Өткен материалды жинақтап, негізгі ұғымдар мен көркемдік тәсілдерді қайталау.

Бағалау

Оқушылардың белсенділігі мен тапсырмаларды орындау сапасына қарай бағалау.