Топырақ жайлы және оның құрамы туралы түсінік беру, тәжірибе арқылы көз жеткізу
Сабақтың тақырыбы мен мақсаты
Пән / сынып
Дүниетану, 2-сынып
Тақырып
Топырақ
Сабақ түрі
Аралас, тәжірибеге негізделген жаңа сабақ
Білімділік мақсат
Топырақ және оның құрамы туралы түсінік беру, тәжірибе арқылы дәлелдету.
Дамытушылық мақсат
Оқушылардың байқағыштығын, ойлау қабілетін және өз ойын анық жеткізу дағдысын дамыту.
Тәрбиелік мақсат
Табиғатты аялауға, ұқыптылыққа, елін-жерін сүюге және өзіне сенімді болуға тәрбиелеу.
Пәнаралық байланыс
- Ана тілі
- География
Әдіс-тәсілдер мен көрнекіліктер
Әдістер
- Түсіндіру, әңгімелеу
- Сұрақ-жауап
- Венн диаграммасы
- Топтастыру стратегиясы
Көрнекіліктер
- Тәжірибеге қажетті заттар
- Физикалық карта
- Суреттер, слайдтар
Сабақтың барысы
1) Ұйымдастыру кезеңі
Топқа бөлу
Оқушыларға суреттер таратылады. Сол суреттер бойынша топтарға бөлінеді:
- Туған жер
- Туған тілім
- Туған ел
Әр топ өз атауына байланысты өлең шумақтарын оқиды.
Психологиялық дайындық
Әр жаңа күнге сеніммен қарау керек: сонда ғана адамның алдына қойған мақсаты мен тілегі орындалады. Ол үшін әркім өз бойындағы жақсы қасиеттерін аша білуі қажет.
Өзін-өзі жігерлендіру мәтіні
- Мен ақылдымын.
- Білім де — менде, күш те — менде.
- Табиғатты сүйетін де — мен, Отанды қорғайтын да — мен.
- Сауаттылық та — мен, жастық шақ та — мен.
- Денсаулық та — мен.
- Бәрі өз қолымызда.
2) Үй тапсырмасын тексеру: «Судың маңызы»
Мазмұндау
Үш топтан үш оқушы шығып, мәтінді бөлімдерге бөліп мазмұнын айтады.
Шығармашылық бөлік
Суға байланысты шығарма, мақал-мәтел, жұмбақтарды оқыту.
Дәлелдеу сұрақтары
Судың қасиеттерін және оны қалай байқауға болатынын мысалмен дәлелдету.
3) Өткенді пысықтау
- Қазір қай жыл мезгілі?
- Қыс айларын атайық.
- Бұл кезде қандай еңбек түрлері атқарылады?
Ребус шешу
Ребусты шешу арқылы жаңа сабақтың тақырыбы ашылады:
Т О П Ы Р А Қ
Жаңа сабақ: «Топырақ»
Ой қозғау
«Топырақ дегеніміз не?» — сұрағы бойынша әр оқушының пікірі тыңдалады. Соңында ортақ қорытынды жасалады.
Мұғалімнің түсіндірмесі
Топырақ — жер бетіндегі өсімдік өсетін жұмсақ қабат. Ол өсімдіктер мен жан-жануарлардың қалдықтары араласып, ұзақ уақыт ішінде қалыптасады.
Негізгі ұғым
Топырақ құнарлы және құнарсыз болады. Құнарлы топырақ ауыл шаруашылығының дамуына негіз болады.
Кітаппен жұмыс
- Мәтінді іштей оқу.
- Топтарға бөліп оқыту (тәжірибелік жұмысқа дейінгі бөлім).
Бақылау
Ақ қағазға топырақ салып, мұқият қарау. «Не көріп тұрсың? Топырақта нелер бар?» деген сұрақтар қойылады. Одан әрі құрамын анықтау үшін тәжірибелер жасалады.
Тәжірибелік жұмыс: топырақ құрамы
1-тәжірибе (Туған жер тобы)
Топырақты суға салу
Бір кесек топырақты суға саламыз. Көпіршіктердің шығуын байқаймыз — бұл ауа.
2-тәжірибе (Туған тілім тобы)
Қыздыру және әйнекпен бақылау
Бір уыс топырақты темір ыдысқа салып қыздырамыз, үстіне әйнек ұстаймыз. Әйнек бетінде су тамшылары пайда болады — бұл су.
3-тәжірибе (Туған ел тобы)
Қыздыруды жалғастыру
Топырақты әрі қарай қыздырғанда көкшіл түтін шығады. Бұл өсімдік қалдықтарының, тамырдың жануы — шірінді.
4-тәжірибе (Топпен жұмыс)
Тұндыру арқылы қабаттарды көру
Шіріндісі жанып біткен топырақты суға салып араластырамыз. Лайланған суды тұндырғанда стақан түбіне құм, ал үстіңгі жағына саз шөгеді.
Дәптермен жұмыс
Топырақ құрамын жазу: ауа, су, шірінді, құм, саз.
Сабақты бекіту
Венн диаграммасы: су мен топырақ
Су
Тіршілік үшін қажет, табиғаттағы үдерістерді қозғайды.
Ұқсастығы
Екеуі де тіршіліктің негізі, қорек пен өсімнің көзі.
Топырақ
Өсімдік өсетін орта, «тіршілік бесігі».
Картамен жұмыс
Картадан жасыл, сары, қоңыр, көк сияқты түстерді байқаймыз. Олардың нені білдіретіні сұралады. Бұл — жеріміздің кеңдігін, алуан түрлі табиғатын және әсемдігін көрсетеді.
Тәрбиелік түйін
Сондықтан өз елімізді, жерімізді қорғап, аялап, қадірлей білу — әрқайсымыздың міндетіміз.
Топтық талқылау: тұрмыста қолдану
Құм, саз және шіріндінің тұрмыста қолданылуы туралы әңгімелеу. Әр топтан бір оқушы өз ойын айтады.
Бағалау және үй тапсырмасы
Бағалау
Оқушылардың қатысуы мен жауаптары негізінде бағалау жүргізіледі. Өзіндік бағалау да қарастырылады.
Үй тапсырмасы
Шығармашылық тапсырма: «Топырақ — тіршілік көзі» тақырыбында шағын мәтін жазу немесе сурет арқылы ойды жеткізу.