Жасыл көзін ашқанда, Өте берсін жасқанба
Астана қаласы, №27 мектеп-лицей
Қазақ тілі мұғалімі: Құдайбергенова Шынар Мұқиятқызы
Тақырып
Ғажайып ойыншықтар әлеміне саяхат
Мақсаты
Оқушылардың ойыншықтар туралы түсінігін кеңейту, олардың ерекшеліктерін ұғындыру. Ойыншықтардың атын атап, тақпақ айтуға, сипаттауға баулу. Ғажайып сәттер арқылы тілін, ой-өрісін және сөйлеу мәнерін дамыту.
Әдіс-тәсілдер
- Саяхат
- Түсіндіру
- Көрсету
- Баяндау, психологиялық ойын-жаттығулар
Сабақтың басталуы: жылы тілек, ортақ көңіл күй
Мұғалім балаларға бүгінгі күнге арнап тілек айтуды ұсынады. Бұл — сыныптың назарын бір арнаға тоғыстырып, мейірімді орта қалыптастырудың тиімді жолы.
Тілектер
- Еліміз аман болсын!
- Елбасымыз аман болсын!
- Досымыз көп болсын!
- Әрқашан күн сөнбесін!
Ойын арқылы ойды ояту: «Көбелекті ұста»
Ойын шарты қарапайым әрі қызықты: балалар — гүлдер, ал көбелек ұшып келіп бір гүлге қонады. Көбелек қонған бала мұғалімнің сұрағына жауап береді. Бұл тәсіл балалардың сөйлеу белсенділігін арттырып, қысқа жауап беруге үйретеді.
Сұрақтар
- Күзде жапырақтардың түсі қандай болады?
- Күз айларын білесіңдер ме?
- Күзде құстар қайда ұшып кетеді?
- Күз туралы өлең-тақпақ білесің бе?
Сабақтың бағыты
Осы шағын диалогтан кейін сынып «Ғажайып ойыншықтар әлеміне» саяхат жасауға дайындалады. Жолға шықпас бұрын денені шынықтыратын қысқа жаттығулар жасалады.
Саяхат басталды: көлік, ән және бағдаршам
Сабаққа «аңдар» да қонақ болып келеді. Балалар олармен амандасып, бірге ойыншықтар әлеміне баруға келіседі. Сынып қиындықтан қорықпайтынын айтып, сапарға автобуспен шығуды ұйғарады. Көңілді болу үшін «Достар» әні орындалады.
Бағдаршам тоқтауы
Жолда балалар бағдаршамға келіп тоқтайды. Бағдаршам ережесін оқушы тақпақ арқылы еске салады.
Бағдаршам, алма кезек үш көзің,
Айтшы деп ұқ үш сөзің:
Тоқта. Сақтан. Жол ашық.
Жүрме жолға таласып!
Қызыл көзін ашқанда,
Сынық сүйем баспа алға.
Сары көзін ашқанда,
Қарап қалма аспанға.
Жасыл көзін ашқанда,
Өте берсін жасқанба!
Орман ішіндегі жұмбақ: алтын сандық
Балалар орманнан өткенде ағашқа ілінген алтын сандықты көреді. Сандықтың ішінде суреттер бар екен. Шарт бойынша кім осы суреттерге қатысты тақпақ немесе өлең айтса, «Ғажайып ойыншықтар әлеміне» жолдама алады.
1-оқушы: «Гүл»
Гүл өсірсең терлеп,
Мұның аты еңбек.
Кесте тіксең зерлеп,
Мұның аты еңбек.
2-оқушы: «Кірпі»
Кірпі, кірпі, кірпі,
Үстің толған ине.
Бірін берсең, шіркін,
Қадар едім түйме.
3-оқушы: «Тиін»
Үлп-үлп еткен киімді,
Білесің бе тиінді?
Көзі өткір жұлдыздай,
Жүні жібек құндыздай.
4-оқушы: «Алма»
Пісіп тұрған алмамын,
Тамсандырар бар дәмім.
Желге сілкіп түсірсе,
Ісіп кетер маңдайым!
Қорытынды:
Балалардың көркем сөз айтуы — сөйлеу дағдысын бекітіп, қиялын оятады. Осылайша олар «ойыншықтар әлеміне» өтуге лайық екенін дәлелдейді.
Ғажайып ойыншықтар әлемі: түрлері мен құпиясы
Міне, балалар ғажайып ойыншықтар әлеміне жетеді. Мұндағы ойыншықтардың барлығы оқушылар үшін жасалған. Олар жасалу материалына қарай пластмасса, резеңке және жұмсақ ойыншықтар болып бөлінеді.
Психологиялық ойын-жаттығу: «Мен қалай сеземін?»
Балалар көзін жұмып, саусақтарының көмегімен ойыншықты зерттейді. Мақсат — материалын сезіп, оның қандай ойыншық екенін анықтау: ағаштан ба, пластмассадан ба, резеңкеден бе, әлде жұмсақ матадан жасалған ба?
- Зейін мен сезіну қабілетін дамыту
- Сөздік қорды байыту (қатты, жұмсақ, тегіс, кедір-бұдыр)
- Нақты сипаттауға дағдыландыру
Құпиялы ойыншықтар
Бұл ойыншықтар — жай ғана ойын құралы емес. Әр ойыншықтың өз «құпиясы» бар: бала оған өлең, тақпақ немесе шағын сипаттама арнап, өз ойын көркем жеткізеді.
Келесі кезең
«Ойыншықтар дүкені» сюжеттік-рөлдік ойыны: сатып алушы мен сатушы рөлдері арқылы сұрақ қою, жауап беру, сипаттау, сыпайы сөйлесу дағдылары бекітіледі.