Қазақша рефераттар

Республиканың тәуелсіздік мерекесі

География • 11-сынып

Сабақ жоспары: Бразилия

Бұл жоспар Бразилияның экономикалық-географиялық жағдайын, табиғатын, халқын, шаруашылығын және ұлттық дәстүрлерін жүйелі түрде қарастырады. Материал саяхат-сабақ үлгісінде беріліп, презентация мен интерактив құралдар арқылы бекітіледі.

Сабақтың мақсаты

Дамытушылық

Бразилияның экономикалық-географиялық жағдайы мен табиғаты, халқы және халықтың орналасуы туралы түсінік қалыптастыру.

Білімділік

Бразилияның шаруашылығы, салалары және дәстүрлері туралы білімді кеңейту.

Тәрбиелік

Табиғатты қорғауға, отансүйгіштікке, адамгершілікке және патриоттыққа тәрбиелеу.

Сабақтың барысы (саяхат-сабақ құрылымы)

  1. I бөлім. «Жұмыла көтерген жүк жеңіл»

    Үй тапсырмасын сұрау және алдыңғы тақырыптарды еске түсіру.

  2. II бөлім. «Мұхиттың арғы жағында»

    Саяси карта бойынша Бразилиямен танысу.

  3. III бөлім. «Тарих тағылымы»

    Елдің тарихы мен қалыптасуы (слайдтық түсіндіру).

  4. IV бөлім. «Елдің қуаты — халық»

    Халық құрамы, тілі, діні (слайдтық түсіндіру).

  5. V бөлім. «Ғажайып табиғат»

    Табиғатына сипаттама (слайдтық түсіндіру).

  6. VI бөлім. «Қиялдағы қалалар»

    Ірі қалаларды сипаттау (слайдтық түсіндіру).

  7. VII бөлім. «Еңбек — ел ырысы»

    Өнеркәсібі мен ауыл шаруашылығы (слайдтық түсіндіру).

  8. VIII бөлім. «Қасиетті дәстүрлер»

    Дәстүрлері мен ұлттық мерекелері (слайдтық түсіндіру).

I бөлім: Үй тапсырмасын тексеру сұрақтары

  1. 1Латын Америкасы елдерінің географиялық орны қандай?
  2. 2Латын Америкасы этникалық құрамының ерекшелігі қандай?
  3. 3Латын Америкасының халқы қандай тілдерде сөйлейді?
  4. 4Латын Америкасында қандай жаңа индустриялық елдер бар?
  5. 5Латын Америкасы құрамына қанша ел енеді?

II бөлім: Бразилияның экономикалық-географиялық жағдайы

Негізгі деректер

Орналасуы
Оңтүстік Американың шығыс және орталық бөлігі
Жер аумағы
8,5 млн км²
Халқы
189 млн (оқу материалындағы дерек)
Астанасы
Бразилиа
Ақша бірлігі
реал
Діні
христиандық (католиктер басым)
Мемлекеттік тілі
португал тілі

Саяси жүйе және әкімшілік құрылым

  • Тәуелсіздік күні: 7 қыркүйек 1822 жылы Португалиядан тәуелсіздігін алды.
  • Мемлекет басшысы: президент (Қарулы Күштердің бас қолбасшысы).
  • Жоғарғы заң шығарушы орган: Ұлттық конгресс (Федералдық сенат және Депутаттар палатасы).
  • Әкімшілік бөлінісі: 25 штат, әр штатты губернатор басқарады; әр штаттың өз Конституциясы бар.
  • Бразилия аумағы мен халық саны бойынша дүниежүзінде 5-орында.

III бөлім: Тарих тағылымы

Бразилия аумағына адамдар неолит дәуірінен бастап қоныстанған. XVI ғасырдың басына дейін бұл жерде тупи-гуарани, тупинамбас, ботокуд, тамойос, короада сияқты тайпалар өмір сүрді. Негізгі кәсіптері — аңшылық пен балық аулау.

1500 жылы португал теңіз жүзушісі Педру Кабрал Бразилия жағалауына келіп, елді Португалия иелігі деп жариялады. Еуропаға «паулбразил» деп аталатын қызыл ағаш тасымалданды.

1549 жылы генерал-губернаторлық құрылып, астанасы Байя болды. 1594 жылдан бастап құлдар әкелініп, олар мақта, күріш, жүгері және қант құрағын өсірді. 1763 жылы астана Рио-де-Жанейроға көшірілді.

1815 жылы Бразилияға корольдік мәртебе беріліп, Португалия–Бразилия–Алгавро біріккен корольдігі құрылды. 1822 жылы тәуелсіздік жарияланып, 1824 жылы алғашқы Конституция қабылданды.

IV бөлім: Елдің қуаты — халық

Халық және демография

Халқы
187 млн (оқу материалындағы дерек)
Табиғи өсім
1,6%
Өмір сүру ұзақтығы
ерлер — 59 жас, әйелдер — 69 жас
Қала халқы
77%

Нәсілдік және этникалық құрам

  • Ақ нәсілділер: 54%
  • Негрлер: 5,9%
  • Мулаттар, метистер, самболар және үндістер: 38,5%
  • Соңғы жылдары жапон иммиграциясы күшейген: елде шамамен 1 млн-ға жуық жапондар бар (оқу материалындағы дерек).

V бөлім: Ғажайып табиғат

Жер бедері және климат

Бразилия экваторлық, субэкваторлық, тропиктік және субтропиктік ендіктерде орналасқан. Жер бедерінде ойпаттар да бар, алайда аумақтың көп бөлігін Бразилия таулы үстірті алып жатыр.

Климат негізінен ыстық. Жауын-шашын мөлшері әркелкі: батысы ылғалдырақ (экваторлық әсер), шығысы қуаңдау.

Пайдалы қазбалар (ірі ресурстық әлеует)

Геологиялық құрылысының күрделілігіне байланысты Бразилия қойнауы әртүрлі кендерге бай: темір кені, газ, ниобий, бериллий, апатит, боксит, алтын, марганец, асбест (I орын), сондай-ақ вольфрам, молибден, фосфорит, кобальт және алмас өндіріледі.

Темір кені қоры: дүниежүзінде I орын (оқу материалындағы дерек).

Жанғыш тақтатас қоры: дүниежүзінде 2-орын (оқу материалындағы дерек).

Тас көмір қоры: 12 млрд т.

Ірі алаптар: Каражас (темір, 18 млрд т), Караиба (мыс).

Ірі өзендері

  • Амазонка — 6437 км
  • Парана
  • Сан-Франсиску
  • Риу-Негру
  • Мадейра
  • Токантинс

VI бөлім: Қиялдағы қалалар

Рио-де-Жанейро

Елдің танымал мәдени-туристік орталықтарының бірі. Табиғи көріністері мен жағажай мәдениеті арқылы әлемге әйгілі.

Сан-Паулу

Қаржы, өндіріс және қызмет көрсету салалары шоғырланған ірі мегаполис, ел экономикасының негізгі тіректерінің бірі.

Белу-Оризонти

Өнеркәсіп пен аймақтық инфрақұрылым дамыған қала. Ішкі өңірлердің экономикалық байланыстарын күшейтеді.

VII бөлім: Еңбек — ел ырысы (шаруашылығы)

Экономикалық даму

Соңғы жылдары технология мен инвестицияның ықпалымен өнеркәсіп қарқынды дамып, Бразилия аграрлық елден индустриялық елге айналды. Жалпы ішкі өнім көлемі бойынша әлемде 10-орында (оқу материалындағы дерек).

Өнеркәсіп үлесі: 33%

Ауыл шаруашылығы үлесі: 11%

Негізгі өнеркәсіп салалары

  • отын-энергетика
  • қара металлургия
  • түсті металлургия
  • ағаш өнеркәсібі
  • атом өнеркәсібі
  • тамақ өнеркәсібі
  • медицина және биотехнология

Өсімдік шаруашылығы

  • Қант құрағы: 250 млн т
  • Кофе: (оқу материалында «80%» деп берілген)
  • соя (қытайбұршақ), жүгері, кокос, банан
  • Мақта: 800 мың т
  • какао

Мал шаруашылығы

Ірі қара, шошқа және құс өсіру кең таралған.

VIII бөлім: Қасиетті дәстүрлер

Ұлттық мерекелер күнтізбесі

  • 1 қаңтар Жаңа жыл
  • 16–17 ақпан Карнавал күндері
  • 1 мамыр Еңбек мерекесі
  • 7 қыркүйек Тәуелсіздік күні
  • 15 қараша Республика күні
  • 25 желтоқсан Рождество (оқу материалында «ескіше Жаңа жыл» деп берілген)

Дәстүрлер, хобби және ұлттық ас

Карнавал — көпкүндік мерекелік шаралар. Оқу материалында карнавал «етпен қоштасу» мағынасын береді деп түсіндіріледі; бұл кезеңде кейбір адамдар жаман әдеттерден уақытша бас тартуға тырысады.

Сүйікті хоббилері: футбол (Әлем кубогын 5 рет жеңген: 1958, 1962, 1970, 1994, 2002), кофе ішу, карнавалда билеу, балық аулау.

Ұлттық тағам: фейжоада (бұршақ, ет, маниок, қырыққабат, апельсин, соус, күріш), Бразилия кофесі және түрлі салаттар.

Сабақты бекіту тапсырмалары

  1. 1Кесте бойынша Латын Америкасы елдерін халқы және жер көлемі бойынша орналастыру.
  2. 2Бразилия бойынша қысқаша аннотация жасау.
  3. 3Экономикалық картадан ірі өнеркәсіп орталықтарын табу.
  4. 4Саяси карта бойынша Бразилиямен шектесетін елдерді анықтау.
  5. 5Бразилиядағы ірі географиялық нысандарды табу.
  6. 6Ірі темір, мұнай, мыс және көмір кен орындарын жазу.

Үй тапсырмасы

Тақырып: Бразилия (қайталу және қысқаша конспект).

Қорытынды

Бразилия — Латын Америкасындағы жаңа индустриялық-аграрлық ел. Жер көлемі мен халық саны бойынша әлемде 5-орында. 1992 жылдан бері Қазақстанмен дипломатиялық қарым-қатынас орнатқан. Негізгі экономикалық әріптестері: АҚШ, Жапония, Канада және басқа елдер.