Домбырасыз сән қайда

Сабақтың тақырыбы: «Музыка әлемінде»

Сабақ түрі

Сайыс сабақ

Көрнекіліктер

Суреттер, мультимедиа, плакаттар.

Мақсаты

  • Оқушылардың музыкаға, өнерге деген сүйіспеншілігін арттыру мақсатында «Миллион кімге бұйырады?» ойыны үлгісінде музыкалық сұрақтар қойып, жауап алу.
  • Сайыс арқылы ынта-ықылас пен қызығушылықты дамыту.
  • Өнерлі өрендерді музыка әлеміне жетелеу.

Ойын ережесі

І. Жылдамдық кезеңі

Берілген есімдерге сәйкес өнер иелерін табыңыз. Ең шапшаң жауап берген 1 оқушы ойынға қатысады.

Роза
әнші
Шара
биші
Дина
күйші
Бұқар
жырау

ІІ. Негізгі ойын

Қатысушы музыкалық сұрақтарға жауап береді. Қолдануға болатын 3 мүмкіндік бар:

  • 50/50 (екі жауап нұсқасын алып тастау)
  • Залдан көмек сұрау
  • Телефон арқылы көмек алу

Сұрақтар топтамасы I

Музыкалық жанрлар, тұлғалар және аспаптар бойынша.
  1. Қазақ халқы домбырада орындайтын музыкалық жанр қалай аталады?

    200
    • А) ән
    • Ә) би
    • Б) күй
    • В) жыр
  2. Нәресте дүниеге келгенде жасалатын алғашқы той қалай аталады?

    400
    • А) шілдехана
    • Ә) тұсаукесер
    • Б) бесікке салу
    • В) тоқымқағар
  3. Әнді шығаратын адам кім?

    500
    • А) вокалист
    • Ә) сазгер
    • Б) ақын
    • В) әнші
  4. «Елдің жырын жырлаған, қайғысын да толғаған…» өлең жолдары қай шығармаға тән?

    700
    • А) «Төлдер»
    • Ә) «Домбырасыз сән қайда»
    • Б) «Елім-жырым»
    • В) «Домбыра»
  5. «Алатау», «Аман бол, шешем, аман бол», «Сарыарқа» күйлерін шығарған күйші кім?

    900
    • А) Дәулеткерей
    • Ә) Дина
    • Б) Құрманғазы
    • В) Тәттімбет
  6. Әнімен қоса билеуге келетін күй қайсы?

    1000
    • А) «Қосалқа»
    • Ә) «Қамажай»
    • Б) «Келіншек»
    • В) «Еркесылқым»
  7. «Ми» нотасы нота сызығының қай сызығында орналасады?

    1200
    • А) 1
    • Ә) 3
    • Б) 4
    • В) 5
  8. Суреттегі тұлға кім? (Тұлғаның суреті көрсетіледі.)

    1500

    Жауап: Дина

  9. Өзі құстың да аты, әннің де аты болып келетін атау қайсы?

    2000
    • А) «Әуіппай»
    • Ә) «Маңмаңгер»
    • Б) «Қараторғай»
    • В) «Бұлбұл»
  10. «Сызылған үні, сүйкімді тілі, үрлесең ойнайтын…» — бұл қай аспап?

    2200
    • А) қылқобыз
    • Ә) домбыра
    • Б) сыбызғы
    • В) дабыл
  11. «Қазақтың бұлбұлы» атанған атақты әнші кім?

    5000
    • А) Күләш Байсейітова
    • Ә) Роза Бағланова
    • Б) Шара Жиенқұлова
    • В) Мақпал Жүнісова
  12. Оркестрді кім басқарады?

    10000
    • А) әнші
    • Ә) концертмейстер
    • Б) дирижер
    • В) артист
  13. «Отырар сазы» оркестрінің дирижері кім?

    20000
    • А) Н. Тілендиев
    • Ә) Е. Брусиловский
    • Б) Ш. Қалдаяқов
    • В) М. Әлімбаев

Сөздерден сөйлем құрау

Тапсырма

Берілген сөздерді дұрыс орналастырып, мағыналы сөйлем құраңыз:

Берілген сөздер

Жол ашқан, ұрпаққа, жерім бар, кең байтақ

Дұрыс нұсқа

Ұрпаққа жол ашқан кең байтақ жерім бар.

Ескерту: Бұл жолдар Әнұран тақырыбымен байланысты тапсырма ретінде қолданылады.

Сұрақтар топтамасы II

Музыка теориясы, күй тыңдау, айтыс және авторлар.
  1. Әнді айтар алдында қайда қараймыз?

    200
    • А) мұғалімнің қолына
    • Ә) дәптерге
    • Б) тақтаға
    • В) нотаға
  2. Күйді тыңдап, атауын табыңыз.

    400
    • А) «Кішкентай»
    • Ә) «Балбырауын»
    • Б) «Ақсақ құлан»
    • В) «Сарыжайлау»
  3. «Угай-ай, ән салшы-ай, бір бала-ай» сөздері қай әнде кездеседі?

    500
    • А) «Бипыл»
    • Ә) «Бір бала»
    • Б) «Қамажай»
    • В) «Қалқатайдың дауысы-ай»
  4. Ұлы күйшілер жақын адамдарына арнап шығарған күйлер қай топқа жатады?

    700
    • А) тарихи күйлер
    • Ә) арнау күйлер
    • Б) қоштасу күйлер
    • В) аңыз күйлер
  5. Жайлау көрінісі көз алдыңызға келетін бұл сипаттама қай күйге тән?

    900

    Жасыл жайлау, жайылып жүрген малдар, көгорай шалғын, көз ұшында тау, алыстағы ауыл.

    • А) «Сарыжайлау»
    • Ә) «Ел айрылған»
    • Б) «Саранжап»
    • В) «Кішкентай»
  6. «Соль» нотасы нота сызығының қай сызығында орналасады?

    1000
    • А) 1
    • Ә) 2
    • Б) 3
    • В) 4
  7. Қай күйші өзінің анасына арнап күй шығарған?

    1200
    • А) Махамбет
    • Ә) Тәттімбет
    • Б) Құрманғазы
    • В) Асанқайғы
  8. Музыкалық шығарманың шарықтау шегі қалай аталады?

    1500
    • А) вариация
    • Ә) кульминация
    • Б) вибрация
    • В) канон
  9. Суреттегі тұлғаны табыңыз. (Тұлғаның суреті көрсетіледі.)

    2000
  10. «Сегіз аяқ», «Көзімнің қарасы», «Желсіз түнде жарық-ай» әндерінің авторы кім?

    2200
    • А) Ыбырай
    • Ә) Сәкен
    • Б) Абай
    • В) Жамбыл
  11. Тез арада өз жанынан өлең не күй шығару қабілеті қалай аталады?

    5000

    Жауап: суырыпсалмалылық

  12. Айтыстың ең көне түрі қайсы?

    10000
    • А) ақындар айтысы
    • Ә) жар-жар
    • Б) бәдік
    • В) қыз бен жігіт айтысы
  13. Бүтін нота нешеге тең?

    20000
    • А) 1-ге
    • Ә) 1-ге, 2-ге
    • Б) 1-ге, 2-ге, 3-ке, 4-ке
    • В) 1-ге, 2-ге, 3-ке

Сұрақтар топтамасы III

Гамма, нота сауаты, динамика және орындаушылық ұғымдар.

Қысқа тапсырма

Бір диезі бар гамманы атаңыз:

Соль ля си до ре ми фа соль — Соль мажор гаммасы

  1. Нота сызығы неше сызықтан тұрады?

    200
    • А) 3
    • Ә) 5
    • Б) 7
    • В) 9
  2. Қазақ елінің ауыр кезеңін суреттейтін ән қайсы?

    400
    • А) «Елім-ай»
    • Ә) «Қазақстан»
    • Б) «Атамекен»
    • В) «Отан»
  3. Әншілердің қосылып айтатын үлкен тобы қалай аталады?

    500
    • А) оркестр
    • Ә) хор
    • Б) концерт
    • В) оратория
  4. Ерлердің жуан дауысы қалай аталады?

    700
    • А) сопрано
    • Ә) тенор
    • Б) альт
    • В) бас
  5. «Балдырғандар әні» қандай ән түріне жатады?

    900
    • А) салтанатты
    • Ә) марш
    • Б) лирикалық
    • В) көңілді мажор
  6. Ішекті аспаптардың ішіндегі ең төмен дауысты, көлемі үлкен, төрт ішекті аспап қайсы?

    1000
    • А) скрипка
    • Ә) альт
    • Б) контрабас
    • В) виолончель
  7. Суреттегі тұлғаны табыңыз. (Сурет көрсетіледі.)

    1200
  8. Төмендегі күйлердің ішінен Қазанғаптың күйін табыңыз.

    1200
    • А) «Тойбастар»
    • Ә) «Учитель»
    • Б) «Бес жорға»
    • В) «Отарба»
  9. «Си» нотасы нота сызығында қай жерде орналасады?

    1500
    • А) 2
    • Ә) 1 мен 3-тің ортасы
    • Б) 3
    • В) 4 пен 5 сызықтың аралығы
  10. Pianissimo қандай динамикалық белгі?

    2000
    • А) қатты, күшті
    • Ә) өте ақырын, жай
    • Б) орташа
    • В) кенеттен күшейтіп
  11. Лига дегеніміз қандай белгі?

    5000
    • А) тоқтау, ұстау
    • Ә) бір биіктіктегі дыбыстарды байланыстырып тұратын белгі
    • Б) музыканың шарықтау шегі
    • В) дыбысты жеке бөлу, даралау белгісі
  12. Оң қол саусақтарының таңбалануы (ретімен жазыңыз).

    10000

    Басбармақ, сұқ саусақ, ортаңғы саусақ, аты жоқ саусақ, шынашақ.

  13. Төрттік нота нешеге саналады?

    20000
    • А) 1-ге, 2-ге
    • Ә) 1-ге
    • Б) 1
    • В) 1-ге, 2-ге, 3-ке, 4-ке

Сұрақтар топтамасы IV

Анаграмма, тұлғалар, мемлекеттік рәміздер және музыкалық ұғымдар.

Анаграмма

Әріптерді дұрыс орналастырсаңыз, Құрманғазымен күй тартысқа түскен күйшінің есімі шығады:

Берілген әріптер

У Й Д Е К Л Ә Р Е Т Е

Жауап

Дәулеткерей

  1. Өз жанынан өлең шығаратын өнер иесі кім?

    200
    • А) әнші
    • Ә) күйші
    • Б) ақын
    • В) жыршы
  2. Біржанмен айтысқа түскен ақын қыз кім?

    400
    • А) Сара
    • Ә) Дина
    • Б) Шара
    • В) Қарлығаш
  3. Әйелдердің жіңішке, биік дауысы қалай аталады?

    500
    • А) альт
    • Ә) бас
    • Б) тенор
    • В) сопрано
  4. Қазақстан Республикасының Әнұранының музыкасын жазған сазгер кім?

    700
    • А) Л. Хамиди
    • Ә) Н. Тілендиев
    • Б) Ш. Қалдаяқов
    • В) А. Жайымов
  5. ҚР Мемлекеттік Туында қай құстың бейнесі бар?

    900
    • А) шымшық
    • Ә) қаршыға
    • Б) бұлбұл
    • В) бүркіт
  6. Тарихи тақырыпқа жазылып, бірнеше бөлімнен тұратын, жеке әнші, хор және симфониялық оркестр орындайтын ірі музыкалық шығарма қалай аталады?

    1000
    • А) хор
    • Ә) оратория
    • Б) оркестр
    • В) баллада
  7. Төмендегі әндердің ішінен қазақтың халық әнін табыңыз.

    1200
    • А) «Желсіз түнде жарық ай»
    • Ә) «Ақ дариға»
    • Б) «Қанеки, тілім, сөйлеші»
    • В) «Солдат болам мен ертең»
  8. Мәдениет үйіндегі музыкалық квинтеттің «X факторға» қатысқан тобының атауы қандай?

    1500

    Жауап: Қаратөбе

  9. Репертуарында «Қуыршағым», «Фарида» әндері бар әнші қыздың есімі кім?

    2000
    • А) Әлия
    • Ә) Гүлназ
    • Б) Фарида
    • В) Фариза

Қорытынды

Бұл сайыс форматы оқушылардың музыкалық білімін жүйелеуге, тыңдай білу дағдысын дамытуға және ұлттық өнер тұлғалары мен музыкалық ұғымдарды тереңірек меңгеруге мүмкіндік береді.