Қазақша рефераттар

Антик дәуірі, философия

Сабақтың мақсаттары

Білімділік

Алғашқы адам, қоғам және табиғат туралы түсініктердің қалыптасуын, антик дәуірі ойшылдарының көзқарастарын түсіндіру. Платон, Аристотель және Қорқыт атаның философиялық ойларын жүйелі жеткізу.

Тәрбиелік

Бірлікке, ынтымаққа, адамгершілік пен имандылыққа, мейірімділікке тәрбиелеу.

Дамытушылық

Философиялық дүниетанымды, саяси сананы, ойлау мәдениетін және көзқарасты дамыту.

Өткен материалды қайталау және үй тапсырмасын тексеру

Қайталау тақырыбы: «Социология пәні және оның міндеттері».

Қайталау сұрақтары

  1. Социология ғылымының ұғымы мен атқаратын қызметі.
  2. Социологияның негізгі салалары.

Социология салалары

  • Еңбек
  • Білім
  • Саясат
  • Отбасы
  • Дін
  • Спорт
  • Қылмыс
  • Тіл, өнер

Жазбаша жұмыстарды тексеру (қысқаша анықтама)

Социология — қоғамды және әлеуметтік қауымдастықтарды зерттейтін ғылым. Ол тұтас қоғамның, сондай-ақ әлеуметтік топтардың қалыптасу заңдылықтарын, қызмет етуін және дамуын қарастырады.

«Социология» термині латын тіліндегі societas (қоғам) және logos (ілім) сөздерімен байланыстырылады.

Жаңа түсініктерді қалыптастыру

Аңыз және бастапқы түсініктер

Адам, қоғам және табиғат туралы алғашқы көзқарастар көбіне аңыздар арқылы тарады. Аңыздарда жаратушы күш бар деген түсінік, сондай-ақ әлемнің, жер мен судың, қоныстардың, ру-тайпалардың және жеке адамның өмірі туралы бейнелі баяндаулар жиі кездеседі.

Негізгі ой

Мифологиялық таным — философиялық ойлаудың бастау арнасы.

Конфуций (б.з.д. 551–479)

Конфуций ілімінде адамдар арасындағы қарым-қатынаста гуманизм мен мейірімділік үстем болуы тиіс. Күнделікті өмірде өзгеге көмектесу, мақсатқа өз күшіңмен жету және «өзіңе тілемегенді өзгеге тілеме» қағидаты ерекше аталады.

  • Мемлекет — үлкен отбасы ретінде түсіндіріледі.
  • Басқарушы тұлғада философ, әдебиетші, ғалым және әкімге тән қасиеттер тоғысуы керек.

Антик ойшылдары

Антикалық дүниеде әлеуметтік және саяси ойдың дамуына ықпал еткен ойшылдар: Сократ, Демокрит, Платон, Аристотель, Эпикур.

Тірек ұғым

Қоғам — бірлесіп өмір сүрудің ұйымдасқан формалары.

Платон (б.з.д. 428–347)

Платон мемлекетті парасатты әрі білімді адамдар басқаруы керек деп есептеді. Ол адамдардың бірлесіп өмір сүруін мемлекет ұғымымен байланыстырды және философиялық мұра ретінде отыздан астам еңбектің авторы саналады.

Талқылау өзегі

Мемлекет пен отбасы арасындағы ұқсастық: кей пікірлерде отбасы мемлекет құрылымының құрамдас бөлігі ретінде қарастырылады.

Аристотель (б.з.д. 384–322)

Аристотель адам ақылы мен парасатын жоғары құндылық деп бағалады. Мемлекетті биліктің ең жоғары формасы ретінде қарастырып, қоғамда басқару мен бағынудың рөлі туралы ой қозғады. Ол Платонның шәкірті, энциклопедист ғалым ретінде танылған.

Еңбектері

  • «Метафизика»
  • «Саясат»

Назар аударатын тұс

Антик ойдағы әлеуметтік жіктелу туралы пікірлер қазіргі гуманистік құндылықтармен салыстыра талдауды қажет етеді.

Қорқыт ата (VIII ғ.)

Қорқыт ата — оғыз-қыпшақ дүниетанымындағы көрнекті ойшыл. Ол мәңгілік өмір мен өлім мәселесін философиялық деңгейде көтеріп, адамды қиындыққа мойымауға, рухани күш арқылы өмірдің мәнін терең ұғынуға үндейді.

Қорқыт табиғат заңдылықтарына байсалдылықпен қарап, оның байлығы мен сұлулығын бағалауға шақырады. Оның көзқарасы гуманистік ұстанымдардың қалыптасуына бағытталған.

Негізгі шығарма

«Қорқыт ата кітабы»

Түйінді идеялар

  • Мәңгілік өмірді іздеу
  • Қиындыққа қарсы тұру, рухани беріктік
  • Табиғатқа құрмет, гуманистік көзқарас

Ақпараттық және проблемалық сұрақтар

  1. Алғашқы адамдар туралы аңыздардан нені білеміз?
  2. Антик дәуірінің ойшылдары кімдер?
  3. Қорқыт атаның адам және қоғам туралы ойларын талқылаңыз.

Қалыптасатын дағдылар

  • Ізденіс жасау
  • Зерттеу жүргізу
  • Өзіндік және өзара бақылау

Терминологиялық сөздік

Антик дәуірі

Ежелгі Грекия мен Рим өркениеті кезеңіндегі мәдени-ойлау мұрасы.

Философия

Дүние, адам және қоғам туралы терең пайым мен даналықты іздеу.

Диалектика

Дамудың жалпы заңдары мен құбылыстардың өзара байланысын қарастыратын ілім.

Тест тапсырмалары

1) Адам дегеніміз кім?

  • а) Саналы әрекет жасай алатын жан иесі.
  • ә) Қоғамдық қатынастардың жиынтығы.
  • б) Жануарлардың бір түрі.
  • в) Табиғаттың төл туындысы.

2) «Білімді — күш!» деп бағалаған ағылшын философы кім?

  • а) Бэкон
  • ә) Аристотель
  • б) Платон
  • в) Сократ

3) Философияның мағынасы қандай?

  • а) Ізденіс
  • ә) Даналыққа құштарлық
  • б) Ақиқат
  • в) Даму

4) Диалектика дегеніміз не?

  • а) Қозғалыс
  • ә) Кері кету
  • б) Өрлеу
  • в) Дамудың жалпы заңдары туралы ілім

5) Адамның шығу тегін зерттеген ғалым кім?

  • а) Зигмунд Фрейд
  • ә) Әл-Бируни
  • б) Чарльз Дарвин
  • в) Николай Коперник

6) Материя дегеніміз не?

  • а) Қозғалыс
  • ә) Кеңістік
  • б) Сана
  • в) Таным

7) Социология ғылымы нені зерттейді?

  • а) Табиғатты
  • ә) Аспан денелерін
  • б) Тұтас қоғамды
  • в) Ежелгі дүниені

8) «Философия» терминін алғаш қолданған кім?

  • а) Сократ
  • ә) Пифагор
  • б) Геродот
  • в) Сыма Цянь

9) Адам өмірінің мәні неде?

  • а) Байлық жинау
  • ә) Ұрпақ өсіру
  • б) Сол өмірде адамша өмір сүре білу
  • в) Достарыңмен ойнап-күлу

10) Эволюцияны қалай түсінесің?

  • а) Төңкеріс
  • ә) Өзгеріс
  • б) Кері кету
  • в) Біртіндеп даму

Үй тапсырмасы

Оқу

§ 11 оқып, мазмұндап әңгімелеу.

Жазба жұмысы

Осы тақырып бойынша тест құрастыру.