Бесік тойы. Қазақ халқы - рухани зор байлықтың мұрагері
Дөңгелек үстел форматындағы ой бөлісу
Салт-дәстүрдің тәрбиелік мәні
Бүгінгі әңгіме өзегінде — жастар тәрбиесі және қазақы салт-дәстүрдің орны. Қай заманда да адамзат алдындағы ең үлкен міндет — өз ісін, өмірін жалғастыратын саналы да салауатты ұрпақ тәрбиелеу. Рухани кемелдену ең алдымен тәрбие үрдісінде қалыптасады.
Жасөспірімдерді жан-жақты қабілетті, әдепті азамат етіп өсіруде халықтық салт-дәстүрлер мен тыйым сөздердің тәлім-тәрбиелік әрі танымдық рөлі орасан. Ұлттық тәрбие — әдет-ғұрыпты сақтауға ғана емес, мейірім мен парасатқа, адамгершілік пен имандылыққа баулитын тұтас жүйе.
Мақсаты
- Оқушылардың бойына халқымыздың рухани байлығын сіңіру; ата-дәстүрді танып, ардақтап, құрметтеуге әрі мақтан тұтуға тәрбиелеу.
- Имандылық пен адамгершілікке, аталы сөзден ғибрат алуға, әдептілік пен сыпайылыққа баулу.
- Ой-өрісті кеңейту және шығармашылық қабілеттерді дамыту.
Түрі
Дөңгелек үстел басындағы ой бөлісу.
Әдіс-тәсілі
Сауалнама жүргізу.
Көрнекілігі
Қазақтың ұлттық бұйымдарына арналған презентация және салт-дәстүр тақырыбындағы бейнероликтер.
Мұғалімнің кіріспе сөзі
Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгінгі «Жастар тәрбиесі — қазақы салт-дәстүрде» атты дөңгелек үстелімізді бастауға рұқсат етіңіздер. Кездесуімізді «Қазағымның дәстүрлері» әнімен ашуды ұсынамын.
Қазақ халқы — рухани зор байлықтың мұрагері. Ежелгі ата-бабаларымыздың салт-дәстүрлері, даналық сөздері мен әдеп ережелері сан ғасыр бойы ұрпақты өнегелі, өнерлі, ар-ожданы биік, намысқой азамат етіп тәрбиелеп келгені — тарихи шындық. Осы құндылықтарды ой таразысына салып, келесі кезекті оқушыларға береміз.
Бесік тойы (Бесікке салу)
Бесікке салу — нәрестені бесікке бөлеудің жөн-жосығын сақтай отырып өткізілетін тәрбиелік мәні терең салт. Бұл рәсім көбіне баланы қырқынан шығарғаннан кейін орындалады. Оған дейін сәби жөргекте болады.
Сауалнама сұрақтары
- Бесікке салу рәсіміне кімдер жиналады?
- Ертеде қазақтар баланы бесікке салғанда бесіктің үстін немен жапқан?
- Бесікке салған адамға үй иесі ризашылығын қалай білдірген?
Рәсімнің өту тәртібі
Бесікке салу тойы барынша салтанатты түрде өтеді. Рәсімге ауыл әйелдері, балалар, көрші-көлем, дос-жарандар жиналады. Арнаулы ас әзірленіп, бесікке шашу шашылады. Бесікті арнайы ісмер шебер жасайды.
Иткөйлек кигізілген сәбиді бесікке ауылдың кез келген әйелі сала бермейді. Бұл — елге сыйлы, көпті көрген, ұрпағы өсіп-өнген бәйбіше атқаратын құрметті міндет. Ол әйел нәрестеге арнап иткөйлек тігіп әкеледі.
Иткөйлекке қатысты дерек
- Жағасы болмайды.
- Жеңдері өңірмен тұтас қиылады.
- Тігісі екі бүйірінде ғана болады.
- Нәрестенің денесіне батпау үшін тігісі сыртынан жөрмеп тігіледі.
Бесікке салған күні нәрестенің қарын шашы алынып, молда ат қояды. Есім азан шақырып жария етіледі: молда жұртқа естірте айтып, кейін баланың екі құлағына жақындатып, «Сенің атың — ...» деп анық жеткізеді.