Психологияның зерттеу объекті - осы күннің өткен ғасырлардан бері келе жатқан дау мен талқылаудың тақырыбы

ОҚО, Түркістан қаласы • «Түркістан» көпсалалы медицина колледжі • «Психология негіздері» пәнінің оқытушысы — Бабашева Баян Рахимовна

Студенттерді оқыту мен тәрбиелеудің психологиялық ерекшеліктері

Студенттердің психологиялық даму ерекшеліктері тұлғалық және ақыл-ой қасиеттерімен қатар, олардың өзіндік іс-әрекет жасау, жауапкершілікті сезіну, дербес шешім қабылдау сияқты мінез-құлықтық қырларымен де айқындалады. Студент кезеңі — кәсіби қалыптасу мен ересектікке өтудің маңызды бөлігі болғандықтан, оқу мен тәрбие үдерісін ұйымдастыруда жас ерекшелік психологиясының қағидаларын есепке алу қажет.

Студент тұлғасын зерттеу: ғылыми негіздер

Студент мәселесін әлеуметтік-психологиялық және жас ерекшелік категориясы ретінде қарастырған негізгі бағыттардың бірі — Б. Г. Ананьевтің психологиялық мектебі. Бұл мектеп студенттік кезеңді тұлғаның қалыптасуы, қабілеттерінің нығаюы және кәсіби бағыттылықтың орнығуы тұрғысынан талдайды.

Шетелдік зерттеулерде

Студенттердің педагогикалық-психологиялық даму ерекшеліктерін Н. В. Кузьмина, Ю. Н. Кулюткин, А. А. Реан, Е. И. Степанова, П. А. Просецкий, Е. М. Никиреев, В. А. Сластенин, В. А. Якунин, И. А. Зимняя және басқа ғалымдар әр қырынан зерттеген.

Отандық ғылыми еңбектерде

Бұл тақырыпты Қ. Б. Жарықбаев, С. М. Жакупов, З. Ә. Исаева, Г. К. Ахметова, Ш. Т. Таубаева, М. А. Құсайынова және өзге де зерттеушілер өз еңбектерінде кеңінен қарастырған.

Зерттеудің өзектілігі және қайшылық

Ғылыми еңбектердің көптігіне қарамастан, студенттердің нақты психологиялық-педагогикалық даму ерекшеліктерін қалыптастыру мәселелері әлі де толық деңгейде жүйеленіп, жан-жақты зерттелді деу қиын. Осыдан мынадай қайшылық байқалады: болашақ маманның психологиялық-педагогикалық дамуын қалыптастыру қажеттілігі жоғары болғанымен, оны оқу-тәрбие тәжірибесінде іске асыру жеткілікті деңгейде қамтамасыз етілмей отыр.

Осы қайшылықты ескере отырып, зерттеу тақырыбы ретінде:

«Студенттердің психологиялық-педагогикалық даму ерекшеліктері»

тақырыбын таңдау негізделеді.

Психологияның зерттеу объектісі: көпқырлы түсінік

Психологияның зерттеу объектісі — өткен ғасырлардан бері талқыланып келе жатқан күрделі мәселе. Қалыптасқан ғылыми дәстүрлерде оны бірнеше қырынан түсіндіру кездеседі. Психология көбіне төмендегі құбылыстарды зерттеу нысаны ретінде қарастырады:

Мінез-құлық және оның қалыптасу тетіктері
Ойлау үдерістері және танымдық әрекет
Эмоциялар, көңіл күй және ниет
Тұлға және оның даму заңдылықтары
Адамдар арасындағы қарым-қатынас және әлеуметтік өзара әрекет

Оқу-тәрбие үдерісіндегі басым бағыттар

Бүгінгі жастар өз заманының сыншысы әрі тарихшысы іспетті қоғамдық өзгерістерге сергек қарайды. Сондықтан студентпен жүйелі жұмыс жүргізу, оқу мотивациясын қолдау және тәрбиелік ықпалды ғылыми негізде ұйымдастыру ерекше маңызға ие.

Негізгі басымдықтар

білім мен тәрбие беру саласында ғылымның дамуы және оны жедел енгізу
мұғалім мен студенттің өзара қарым-қатынас мәдениетін нығайту
ғылыми-теориялық білімге сүйенген нәтижелі оқыту

Оқу белсенділігін арттыру мәселесі

Оқу үдерісінде белсенділікті арттырудың жолдары мен тәсілдері, сондай-ақ өсіп келе жатқан ұрпақтың жан-жақты белсенділігін қалыптастыру мәселелері туралы бірқатар еңбектерде кеңінен сөз болады.

Әдебиеттерде аталған зерттеушілер

Оқу белсенділігін арттыру және тұлғаның белсенділігін қалыптастыру мәселелерін қарастырған авторлар қатарында: Я. А. Каменский, Ы. Алтынсарин, П. И. Пидкасистый, Н. А. Половникова, Т. И. Шамова, А. Е. Әбілқасымова, Т. С. Сабыров, Р. С. Омарова және басқа зерттеушілер бар.