Салауатты өмір салты - өмір тіршілігі
Салауатты өмір салты – мектептегі тәрбие мен дене тәрбиесінің өзегі
Мемлекеттік құрылымдар үшін маңызды бағыттардың бірі – салауатты өмір салтын қалыптастыру. Мектептегі дене тәрбиесінің негізгі міндеттерінің бірі де осы: оқушылардың салауаттылыққа деген қызығушылығын арттырып, оны тұрақты әдетке айналдыру.
Салауатты өмір салты – жай ғана ереже емес, күнделікті тіршіліктің мәдениеті. Оқушы денсаулығына көптеген фактор әсер етеді, алайда олардың ішіндегі ең шешушісі – өмір салты.
Оқушының салауатты өмір салтын қалыптастыратын негізгі қозғаушы күштер
- Еңбек пен демалыс тәртібін дұрыс ұйымдастыру.
- Қозғалыс белсенділігін жүйелі түрде қамтамасыз ету.
- Тазалықты сақтау.
- Шынығу талаптарын орындау.
- Зиянды әдеттерден сақтану.
- Өзара қарым-қатынасты мәдениетті түрде қалыптастыру.
- Психофизикалық жағдайды ескеру және реттеу.
Өз денсаулық деңгейін тану: білім мен жауапкершіліктің бастауы
Оқушы өз денсаулық деңгейін анықтай алуы тиіс. Бұл үшін анатомиялық, физикалық, психикалық және ақыл-ой дамуы үйлесімді болып, ағза мүшелері дұрыс жұмыс істеуі қажет.
Оқушыларды өз мүмкіндігін бағалауға үйрету маңызды: мүмкіндігін білген оқушыға денсаулықты нығайтатын жолдар мен әдіс-тәсілдерді дұрыс, қауіпсіз түрде меңгерту жеңілдейді.
Салауатты өмір сүрудің мәні: биологиялық та, әлеуметтік те құндылық
Салауатты өмір сүру – тек биологиялық өзгерістер жиынтығы емес, әлеуметтік маңызы жоғары құбылыс. Адам туған күнінен бастап өмір бойы жас ерекшелігіне сай қызмет етіп, тіршілік қабілетін сақтауға ұмтылады.
Бұл үдерістерді реттеуде орталық жүйке жүйесі, соның ішінде ми қызметі – тіршіліктің негізгі тірегі. Сондықтан денсаулықты нығайтуда дене белсенділігімен қатар ұйқы, эмоциялық тепе-теңдік және күн тәртібі сияқты факторлар да бір-бірімен тығыз байланысты.
Дене тәрбиесі және қауіпсіздік: шамадан тыс күштің алдын алу
Салауатты өмір салтын ұстану үшін оқушылар дене тәрбиесі сабақтарында және сабақтан тыс уақытта дене шынықтыру жаттығуларының белгілі бір түрімен тұрақты түрде шұғылданғаны жөн.
Спортпен айналысқанда оқушы өз ағзасының мүмкіндігін ескеруі керек. Әйтпесе «салауатты боламын» деп жүріп, шамадан тыс жүктеме алып, ағзасына зиян келтіру қаупі бар.
Денсаулықтың үш қыры
Адам денсаулығы көптеген факторларға тәуелді. Жалпы алғанда, денсаулық төмендегідей құрамдас бөліктерге бөлінеді:
- Физикалық
- Ағза функцияларының өзін-өзі реттеуі және физиологиялық үдерістердің келісімді өтуі.
- Психикалық
- Аурудың алдын алу, күйзелісті басқару және психологиялық тұрақтылықты сақтау.
- Әлеуметтік
- Қоғаммен байланыс, қарым-қатынас мәдениеті және әлеуметтік белсенділік.
Отбасының рөлі: дағдыны бекітетін негізгі орта
Оқушының салауатты өмір салтын қалыптастыруында отбасының тәрбиелік ықпалы ерекше. Ата-ана күнделікті өмір арқылы үлгі көрсетіп, баланың әдеттері мен мінез-құлқын дұрыс арнаға бағыттайды.
- Ата-ананың балаға қамқорлық көрсетуі.
- Балаға тығыз қарым-қатынас орнату және қолдау көрсету.
- Баланың күйзеліс деңгейін бақылау.
- Оқу үлгерімі мен оқуға ынтасын қадағалау.
- Қоршаған орта және ересектермен қарым-қатынасын бақылау.
- Денсаулыққа зиян келтірмейтін іс-әрекеттерге мән беру.
- Еңбек пен демалыстың тиімді үйлесуін қадағалау.
Дене тәрбиесінің тәрбиелік қуаты
Дене тәрбиесі сабағы тек жаттығуларды орындаумен шектелмейді. Ол оқушыларды еңбекқорлыққа, қажырлыққа, төзімділікке, батылдыққа, жігерлілікке, патриоттыққа және отансүйгіштікке баулитын маңызды пән.
Ден шынықтыру – тек спорттық нәтижеге ұмтылу емес, тұлғаның адамгершілік қасиеттерін нығайтатын тәрбие құралы. Ол оқушыларды өз денсаулығын қадірлеуге және салауатты өмір салтын ұмытпай ұстануға жетелейді.
Қорытынды
Салауатты өмір салты – нақты өмір жағдайында денсаулықты сақтап, нығайтуға бағытталған тіршілік әрекеті. Ол оқушының әлеуметтік, кәсіптік және биологиялық функцияларын толық орындауына мүмкіндік береді.
«Бірінші байлық – денсаулық», «Дені саудың жаны сау» деген ата-баба сөзі осы ойды айқын дәлелдейді. Баршаңызға зор денсаулық тілейміз.