Тілек айту жаттығуы
Ұйымдастыру және жүргізілу тәртібі
Төменде педагогтарға арналған психологиялық тренингтің кезең-кезеңімен жүргізілуі берілген. Әр бөлімнің мақсаты — топ ішінде жылулық орнатып, сенімді күшейту, жағымды эмоция тудыру және қатысушылардың өз ресурсын сезінуіне жағдай жасау.
Амандасу: «Бумба–Юмба»
Жүргізуші мәтіні
«Біз қазір “Бумба–Юмба” тайпасының қоршауында қалдық деп елестетейік. Ол тайпаның салты бойынша амандасу ерекше түрде орындалады. Қазір екі топқа бөлінеміз».
1-топтың әрекеті
2-топқа барып, бір-біріңізбен мұрындарыңызды жеңіл тигізіп, жылы түрде амандасасыздар.
2-топтың әрекеті
1-топқа барып, бір-біріңізбен арқаларыңызды түйістіріп амандасасыздар.
Маңызды: жанасу форматы қатысушыларға қолайсыз болса, балама ретінде алақанды жүрек тұсына қою, жеңіл иілу сияқты нұсқаларды ұсыныңыз.
«Құнды қасиеттерді жинау»
Жаттығу жүрекше арқылы жүргізіледі. Алдымен жүргізуші бастайды: жүрекшені бір қатысушыға ұсынып, «Мен сізге жүрекшені беремін, себебі сіз… (мысалы: қайырымды адамсыз)» деп жалғастырады.
Әр қатысушы жүрекшені қабылдап алып, келесі адамға өз жылы пікірін айтып береді. Мақсат — топ ішінде қолдау мен ризашылық мәдениетін күшейту, әр адамның құндылығын атап өту.
«Табиғат мінезі»
Барлығымыз тізбектеле тұрамыз. Көзімізді жұмып, өзімізді табиғат аясында тұрғандай сезінеміз: күн ашық, айнала жарық, көңіл көтеріңкі. Енді көзімізді ашып, денемізді босаңсытамыз.
Сценарий (арқа арқылы массаж қимылдары)
- Жеңіл жел: алдыңыздағы адамның арқасын алақанмен өте жұмсақ сипау.
- Жел күшейді: арқаны біршама күштілеу уқалау.
- Боран: екі қолмен айналдыра отырып, күштірек уқалау.
- Сіркіреме жаңбыр: саусақпен өте жай, тамшы сияқты тықылдату.
- Қатты жауын: саусақ ұшымен жоғары-төмен жұмсақ сипалау.
- Бұршақ: саусақ басымен сәл қаттырақ тықылдату.
- Күн шықты: қозғалысты баяулатып, жылулық пен жайлылық сезімін бекіту.
Кейін жұппен орын алмастырып, осы тізбекті екінші рет қайталаймыз: бұл жолы жаттығуды сізге алдыңыздағы адам жасайды.
«Өз жұбыңды тап»
Қатысушылар шеңбер құрып отырады. Жүргізуші жануарлардың атауы жазылған карточкаларды таратады. Әр атау екі реттен қайталанады (мысалы, «піл» — екі карточкада). Егер қатысушылар саны тақ болса, жүргізуші де қатыса алады.
Ереже
- Карточкадағы жазуды тек өзіңіз көресіз; кейін оны жасырып қоясыз.
- Сөйлесуге болмайды.
- Жануар дыбысын салуға болмайды.
- Тек қимыл-қозғалыс, ишара арқылы жұбыңызды табасыз.
- Жұбыңызды тапсаңыз, қатар тұрып күтіңіз, бірақ үндемейсіз.
Барлығы жұбын тапқаннан кейін, жүргізуші әр жұптан: «Сіз кімсіз?» деп сұрайды. Әдетте бұл жаттығу өте көңілді өтеді, шаршауды басып, топтың ашыла түсуіне көмектеседі.
«Оның есесіне мен…»
Қатысушыларға аяқталмаған сөйлемдер жазылған карточкалар таратылады. Әр адам сөйлемді өз ойымен аяқтайды. Бұл жаттығу өзін қабылдауды күшейтіп, «кемшілік» деп қабылданатын тұстың орнына өз ресурсын көруге көмектеседі.
Үлгі сөйлемдер
- Мен бәліш пісіре алмаймын, оның есесіне…
- Мен шаршадым, оның есесіне…
- Мен жақсы билей алмаймын, оның есесіне…
- Мен көп үндемейтін адаммын, оның есесіне…
- Мен көп ұйықтаймын, бірақ оның есесіне…
- Мен жұрттың бәріне бірдей құрметті бола алмаймын, оның есесіне…
- Мен еден жууды ұнатпаймын, оның есесіне…
- Мен Үндістанда болған жоқпын, оның есесіне…
Жалғасы
- Мен пәлендей батыл емеспін, оның есесіне…
- Мен өзім туралы көп ойламаймын, оның есесіне…
- Мен тез ашуланғыш адаммын, оның есесіне…
- Мен соншалықты сымбатты емеспін, оның есесіне…
- Мен тым толықпын, оның есесіне…
- Менің аяқтарым ұзын емес, оның есесіне…
- Менің кемшіліктерім көп, оның есесіне…
- Менің жазуым әдемі емес, оның есесіне…
Талдау сұрағы: «Қай сөйлем сізге ерекше ой салды және не себепті?»
«Мінезімізді анықтайық» тесті
Бұл бөлімде қатысушылар қысқа тест арқылы өз мінез ерекшеліктерін бағалайды. Нәтижелер «дұрыс/бұрыс» ретінде емес, өзін түсіну және кәсіби ортада қарым-қатынасты жақсарту үшін талқыланады.
Ескерту: Тест мазмұнын ұйымыңыздағы бекітілген нұсқаға сай қосуға болады.
«Теңізге саяхат» релаксациясы
Мақсаты
Денедегі қысымды азайту, тыныс пен ойды реттеу (музыкамен орындалады).
Жүргізуші мәтіні
Жайланып отырыңыз. Көзіңізді жұмыңыз.
Терең дем алыңыз. Денеңізді бос ұстаңыз. Денеңіз ауырлап бара жатқандай және оны теңіз толқынының лебі тербеп жатқандай сезініңіз.
Өзіңізді жартастың үстінде тұрмын деп елестетіңіз және алысқа көз жіберіңіз. Алдыңызда көгілдір теңіз, ашық аспан және күн.
Теңіз бірқалыпты тыныстап, толқындары жағаға соғылып, қайтадан кейін шегінеді. Толқындардың үнін тыңдап, жағалаудың тұзды ауасын жұтып тұрсыз.
Ішкі ауыртпалықтан бір сәтке болса да арылғандайсыз. Рухыңыз жайлылық сезіміне толады.
Сіз төмен түсіп, аяқ киіміңізді шештіңіз. Жалаң аяқ құмның жылуы мен жұмсақтығын сезіне отырып жүресіз.
Суға жақындадыңыз: толқындар аяғыңызды жуып жатыр. Су жып-жылы әрі жұп-жұмсақ.
Қолдарыңызды бос жіберіп, басыңызды сәл шалқайтыңыз. Күн сәулесі мен жеңіл самал бетіңізді аймалап тұр. Теңіз тамшылары денеңізді сергіткендей.
Ерніңізде теңіздің тұзды дәмі және ішкі күлкі бар. Өзіңізді баладай еркін сезініп, жүгіргіңіз, секіргіңіз, ойнағыңыз, күлуіңіз келеді.
Осы бірнеше минут ішінде не істегіңіз келсе, соны істеуге өзіңізге рұқсат беріңіз.
Енді қайтатын уақыт келді. Сіз қайтадан жардың басында тұрсыз. Демалыс пен бақыт сыйлаған осы ғажайып әлемге алғыс айтыңыз.
Көзіңізді асықпай ашыңыз.
Рефлексия сұрақтары
- Қандай күйде болдыңыз?
- Қандай сезімдер байқалды?
- Денеңізде қандай өзгеріс сезілді (жеңілдік, жылылық, тыныштық)?
Қорытынды: «Тілек айту»
Барлығымыз шеңбер құрып тұрамыз. Гүл шоғын бір-бірімізге кезекпен ұсынып, жылы тілектер айтамыз.
Тілекке мысалдар
- Саған ұзақ өмір тілеймін.
- Отбасыңа бақыт пен береке тілеймін.
- Жұмысыңа шабыт пен жеңілдік тілеймін.
Осымен тренинг аяқталды. Қатысқандарыңызға рахмет!
Нәтиже
Топта сенім мен жылы байланыс қалыптасады, көңіл-күй көтеріледі.
Дағды
Қолдау айту, өз ресурсын көру, вербалды емес қарым-қатынас.
Ресурс
Релаксация арқылы шаршауды азайтып, ішкі тепе-теңдікті күшейту.