Дәптермен жұмыс - Балалар, өздеріңе ұнаған өсімдіктің суретін салыңдар
Өсімдіктер әлеміне саяхат: мүшелері, құпиялары және достық туралы ой
Бұл сабақта оқушылар өсімдік мүшелерін қайталап қана қоймай, шөп текті өсімдіктердің ерекшеліктерін байқап, салыстырып, табиғатты қорғаудың маңызын тереңірек түсінеді. Сабақ сұрақ-жауап, көрнекілік, түсіндіру және ойын элементтері арқылы өтеді.
I. Ұйымдастыру
Сабақ басында оқушылардың дайындығы тексеріледі. Психологиялық дайындық ретінде сәлемдесу жасалады:
Әдепті елдің баласы
Алдымен сәлем береді.
Күндей жарық, айдай аппақ,
Жұлдыздай биік,
Судай мөлдір, таза көңілмен
бүгінгі сабағымызды бастайық!
II. Өткен материалмен жұмыс
Өткен тақырыпты еске түсіру үшін оқушыларға табиғат туралы бағыттаушы сұрақтар қойылады. Бұл бөлім оқушылардың ойлауын белсендендіріп, жаңа сабаққа көпір құрайды.
Сұрақтар
- Күн, ай, жұлдыз, су — бұларды бір сөзбен қалай атаймыз?
- Табиғат нешеге бөлінеді?
- Тірі табиғатқа нелер жатады?
- Өлі табиғатқа нелер жатады?
Үй тапсырмасы
Оқушылар үйден таңдаған өсімдігі туралы мәлімет әкеліп, жасаған гербарийін таныстырады. Гербарий жасаған оқушылар өсімдіктің атауын, қайда өсетінін және байқалған ерекшеліктерін ауызша әңгімелейді.
III. Жаңа сабақ
1) Қызығушылықты ояту: ертегі арқылы ойлану
Мұғалім оқушыларға өсімдіктер туралы шағын ертегі ұсынады. Ертегі тыңдау арқылы оқушылар өсімдіктердің табиғаттағы рөлін және олардың бірлігі мен төзімділігін сезінеді.
Ертегі
Ерте, ерте, ертеде жер бетіндегі өсімдік атаулы бір-бірінен аулақ өмір сүріпті. Құлпырған ағаштар да, тырбиған бұталар да, жап-жасыл шөптер де Табиғат Ананың балалары екен. Ағаштар «Мен биікпін, адамға көп пайда келтіремін» деп мақтануға құмар болыпты. Ал шөптер тым ерке болып, жыл сайын орын ауыстырып, ойға да, қырға да өсе береді екен. Балаларының бәрі мақтаншақ, ерке болмасын деп, Табиғат Ана бұталарды шөлге өсіріпті.
Бір күні қатты жел соғып, дауыл тұрып, өсімдік атаулының бәрі опырылып, ағаштар сынып, шөптер жапырылып қалыпты. Сонда емен ағашы ғана аман қалған екен. Содан кейін Табиғат Ана:
«Емен, сен бас болып, бауырларыңды ықтасаңдар. Бәрің бір жерде өсіңдер. Сендерді орман-тоғай деп атайық. Аң-құс атаулыға көмектеріңді аямаңдар. Менің ең жақын досым — Адам. Адамдар сендерге көмектеседі», — дейді.
Міне, содан бері Табиғат Ананың балалары — ағаштар, бұталар, шөп текті өсімдіктер — адамдармен мәңгілік дос болып, бір-бірінен ажырамаған екен.
Талқылауға арналған сұрақтар
- Табиғат Ананың балалары кімдер?
- Дауылдан аман қалған өсімдік қайсы?
- Неліктен басшылық емен ағашына тапсырылды деп ойлайсыңдар?
- Бұта мен шөптің ерекшеліктері қандай? Қалай салыстырар едіңдер?
2) Электронды оқулық бойынша түсіндіру: өсімдіктердің «құпиялары»
Бұл бөлімде оқушылар өсімдіктер әлемін бақылап, ортақ белгілерді табуға үйренеді. Негізгі ой: табиғатқа зер сала қарасаң, көп нәрсенің жауабын өзің-ақ байқайсың.
1-құпия
Өсімдіктер саны адамдардан да көп. Неліктен бұлай деп ойлайсың?
2-құпия
Өсімдіктер алуан түрлі, бірақ барлығына ортақ ұқсас бөліктер бар: тамыр, сабақ, жапырақ, гүл.
Бақылау дерегі
Түйеошағанның тамыры өте тереңге кетеді: кейде 20 метрге дейін созылады.
3) Суретпен жұмыс: бөліп көрсету және салыстыру
Тапсырма: Желайдардың мүшелерін атап, әр мүшенің қызметін қысқаша түсіндір.
Тапсырма: Селеу мен бақбақты салыстырып, ұқсастығы мен айырмашылығын әңгімеле.
4) Сергіту сәті: көз жаттығуы
- Көзді оңға, солға, жоғары, төмен жүргізу.
- Көзді қатты ашып, қатты жұмып көру.
Жаттығуды 2 рет қайталау ұсынылады.
5) Дәптермен жұмыс: шығармашылық тапсырма
Оқушылар өздеріне ұнаған өсімдіктің суретін салады. Тапсырманың мақсаты — бақылаған белгілерді (тамыр, сабақ, жапырақ, гүл) дұрыс көрсету және атауларын жазу.
6) Ойын: «Артығын тап!»
Электронды оқулық бойынша табиғи денелер берілген суреттерден артық нысанды табу ұсынылады.
Мысал: жартас, бұлт, мысық, топырақ.
Жауабы: мысық — тірі табиғатқа жатады, ал қалғандары өлі табиғат нысандары.
7) Таратпалы гербариймен жұмыс
Оқушылар гербарийден бір өсімдікті таңдап, сол туралы ауызша әңгіме құрастырады: атауы, өсу ортасы, сыртқы құрылысы, ерекшелігі және пайдасы.
IV. Ой толғаныс
Рефлексия сұрақтары
- Бүгінгі сабақ ұнады ма?
- Сабақта саған не ерекше ұнады?
V. Ауызша бағалау
Оқушылардың белсенділігі, жауаптарының дәлдігі, салыстыруы, бақылауы және әңгімелеу дағдысы ауызша бағаланады.
VI. Үй тапсырмасы
Келесі сабаққа дайындық
Өсімдіктер туралы жұмбақтарды жаттап келу.
Қорытынды ой
Өсімдіктердің әр мүшесі — табиғаттың үйлесімді жүйесінің бір бөлігі. Оларды танып-білу арқылы біз тек білімімізді арттырмаймыз, сонымен бірге табиғатқа жанашыр көзқарас қалыптастырамыз.