Қазақша рефераттар

Балаңыздың досы кім

БҚО, Тасқала ауданы, Ы. Алтынсарин атындағы ЖББОМ

Кожагалиева Айнур Набигалиевна

Сынып жетекшінің ата-ана, оқушы, ұстаз арасындағы қарым-қатынас ерекшеліктері мен тәрбие жұмысын ұйымдастырудың бағыттары

Сынып жетекшісі кім?

Сынып жетекшісі — сабақтан тыс тәрбие жұмысын ұйымдастырып, үйлестіріп және жүйелі түрде жүзеге асыратын педагог. Оның негізгі мақсаты — әр оқушыны дамыту, дара ерекшелігін сақтай отырып әлеуетті қабілеттерін ашу, интеллектінің дұрыс қалыптасып, жетілуіне жағдай жасау.

Негізгі бағдар

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы оқушылар бойында адамгершілік құндылықтарды, салауатты өмір салты негіздерін қалыптастыруға, азаматтықты тәрбиелеуге және шығармашылық қабілеттерін дамытуға бағыттайды. Осы міндеттерді орындаудағы жауапкершілік, тәрбиелік жұмысты жүйелеу және ұйымдастыру көп жағдайда сынып жетекшісіне жүктеледі.

Тәрбие жұмысы: зерттеу мен дерекке сүйенген ұйымдастыру

Тәрбие жұмысының тиімді болуы үшін сынып жетекшісі әдіс-тәсілдерді шығармашылықпен таңдап, нәтижені есептеп, бағалап, әр оқушыға жеке көзқарас қалыптастыруы қажет. Ол үшін оқушыларды жан-жақты зерттеп, ішкі әлемін түсіне білу маңызды.

Еліміздің ертеңі — бүгінгі мектеп қабырғасындағы оқушылар. Сондықтан тәрбие жұмысы педагогикалық диагностикадан басталады. К. Д. Ушинскийдің пікірінше, оқушыны жан-жақты зерттеу — ұстаз еңбегінің маңызды шарты.

Тәжірибеден: «Баланың “Менін” ашу арқылы адамгершілікке тәрбиелеу»

Тақырыбы

Баланың өз «Менін» ашуға жол сала отырып, адамгершілік қасиеттерге тәрбиелеу.

Мақсаты

  • Сынып ішінде өзара достық, сенім және тыныш қарым-қатынас орнату.
  • Баланың бойындағы жақсы қасиеттерді ашуға, өзін-өзі тануына көмектесу.
  • Білім беру және тәрбиелеу жұмысында оң нәтижелерге қол жеткізу.

Жұмыс барысында атқарылғандар

  • Оқушылар мен ата-аналар арасында сауалнама жүргізілді.
  • «Сынып жетекші — ата-ана — оқушы» арасында тұрақты байланыс орнатылды.
  • Оқушылардың қызығушылықтары мен мінез ерекшеліктері анықталды.

1) Өзін-өзі бағалау картасы

Оқушылар өз мінезіне тән сипаттаманы таңдап, өзін бағалау жүргізді. Нәтижелер төмендегідей топтарға бөлінді:

Зерек оқушылар

Галиева А., Мендыгалиева А., Джулкатова Н., Мурсенова З., Тимиров А., Ибраимов Ә.

Пысық оқушылар

Галиева А., Мендыгалиева А., Тимиров А.

Асықпайтын оқушылар

Сатымов Д., Турегельдиев М.

Сыр сақтай алатын оқушылар

Назерке, Еркебұлан, Дидар, Айбек, Мирас.

Жылдам оқушылар

Аклима, Аяжан, Еркебұлан.

2) Оқушының қоршаған ортамен қатынасын зерттеу

Бұл бағыт оқушылардың өмір мен іс-әрекеттің әртүрлі жағдайларындағы өзара қатынасын, қоршаған ортада өзін қалай сезінетінін және қалай әрекет ететінін анықтауға мүмкіндік береді.

3) Социометриялық зерттеу

Мақсаты

Сынып оқушылары арасындағы қарым-қатынасты зерттеу.

Зерттеу барысы

Оқушыларға сауалнама үлестіріліп, төмендегі сұрақтарға жауап алынады:

  1. Кіммен бір партада отырғың келеді?
  2. Кіммен дос болғың келеді?
  3. Кімді туған күніңе шақырғың келеді?

Өңдеу

Жауаптар негізінде кесте толтырылады, таңдау матрицасы өңделіп, социограмма құрылады.

Социограмма құрылымы (4 шеңбер)

  • 1-шi шеңбер (орталық): ең көп таңдалған оқушылар.
  • 2-шi шеңбер: орташа деңгейде таңдалғандар.
  • 3-шi шеңбер: елеусіз балалар (орташадан төмен).
  • 4-шi шеңбер: оқшауланған балалар (бір рет те таңдалмаған).

Осы зерттеу нәтижесінде ең көп таңдалған оқушыларды ұйымдастыру жұмыстарына тартып, көшбасшылық рөл беріп отырдым. Сондай-ақ өзара бірін-бірі таңдаған оқушыларды білдіртпей бірге отырғызу арқылы бейімделуін жеңілдетуге тырыстым.

Ата-анамен жұмыс: серіктестік және педагогикалық мәдениет

Мақсаты

Отбасы мен мектептің өзара әрекетін ұйымдастыру, ата-аналардың педагогикалық мәдениетін көтеру және оларды оқу-тәрбие үдерісіне тарту.

4) «Сіздің өміріңізде бала қандай орынға ие?»

Шарты: сұрақтарға шынайы жауап беру. Бағалау: «иә» — 3 ұпай, «кейде» — 2 ұпай, «жоқ» — 1 ұпай. Соңында ұпай саны бойынша қорытынды түсіндірілді.

5) Сәйкестендіру тесті (ата-ана мен оқушыға ортақ)

Мысал сұрақтар: «Балаңыздың досы кім?», «Қай пәнді жақсы көреді?», «Қай пәннен қиналады?», «Болашақта кім болғысы келеді?». Жауаптар сәйкестендіріліп, нәтижесі бойынша ата-ананың баламен байланысы мен жауапкершілік деңгейі айқындалды.

6) Оқушы әрекетінің нәтижелерін талдау

Бұл тәсіл оқушы туралы пікірді сөз арқылы емес, нақты нәтижелер арқылы бағалауға мүмкіндік береді: үлгерімі, техникалық және шығармашылық жұмыстары, қоғамдық пайдалы еңбекке қатысуы, өзін-өзі қызмет ету дағдылары, спортқа қатысуы және үйдегі мінез-құлқы.

Ата-анаға арналған сұрақтар үлгісі

  • Балаңыздың достары кімдер? Олар үйге келіп тұра ма?
  • Жанұяда бала тәрбиесімен кім айналысады?
  • Балаңыздың сабағын тексересіз бе?
  • Бала үй шаруасына қатыса ма? Қандай жұмыстар атқарады?
  • Бос уақытын қалай өткізеді?
  • Балаңыздың күн тәртібі қандай?
  • Қандай пәндерді оқығысы келмейді?
  • Үйдегі мінез-құлқы қандай?

Қорытынды: үштағанның үйлесімі — табыстың шарты

Тәрбие жұмысын ұйымдастыру нәтижелерін есептеу және бағалау оқушыларды жан-жақты зерттеуді, олардың тәрбиелік деңгейін анықтауды талап етеді. Тәрбиелік деңгейін дұрыс айқындау — тәрбие жұмысының тиімділігін арттырудың нақты құралы.

Ұстаз

Жалынды

Мақсат қояды, бағыт береді, тәрбиені жүйелейді.

Оқушы

Дарынды

Қабілетін ашады, жауапкершілік қалыптастырады.

Ата-ана

Жауапты

Серіктес болады, қолдау көрсетеді, байланыс орнатады.

Білім беру саласында табысқа жетудің маңызды шарты — ұстаз, оқушы және ата-ананың бірлесе әрекет етуі. Осы үштаған үйлескенде ғана жұмыс жүйелі түрде алға жылжиды.