Ойын айналадағы дүниені танудың тәсілі
Мектеп жасына дейінгі балаларға қолданылатын ойындардың тиімділігі
Ойын — балалық шақтың табиғи тілі. Ол баланың қоршаған әлемді түсінуіне, өзін танып-білуіне және өзгелермен байланыс құруына көмектесетін негізгі әрекет түрі. Ойын арқылы бала өмірдің қарапайым заңдылықтарын меңгереді, эмоциясын реттеуді үйренеді, ал қиялы мен ойлауы үздіксіз дамиды.
Ойын — дамуға ашылған “жарық терезе”
В. А. Сухомлинский: «Ойынсыз ақыл-ойдың қалыпты дамуы жоқ және олай болуы мүмкін емес», — деп атап көрсетеді. Оның ойынша, ойын — дүниеге ашылған үлкен жарық терезе іспеттес: сол терезе арқылы баланың рухани байлығы жасампаз өмірмен ұштасып, айналадағы дүние туралы түсінігі тереңдейді.
Ойын — ұшқын: білуге құмарлық пен еліктеудің маздап жанар отын тұтатады. Баланың сұрағы көбейіп, бақылауы күшейеді, әрекетке деген ынтасы артады.
Ойынның оқу мен еңбекке ұқсас қыры
Бала үшін ойын — тек көңіл көтеру емес. Ол көп жағдайда оқу да, еңбек те. Ойын барысында бала жоспар құрады, ережені сақтайды, рөлдерді бөліседі, нәтижеге жетуге талпынады. Бұл дағдылар кейінгі оқу әрекетінің негізін қалыптастырады.
Сонымен қатар ойын — айналадағы дүниені танудың тиімді тәсілі. Бала қауіпсіз ортада тәжірибе жасап, қателесіп, қайтадан әрекеттеніп, өз мүмкіндігін тексереді.
Қазіргі қуаныш және болашаққа әсер
Ойын екі уақыттық бағытты қамтиды: қазіргі және болашақ. Бір жағынан, бала дәл осы сәтте қуанышқа бөленеді; екінші жағынан, ойын әрдайым болашаққа бағытталған, өйткені оның барысында тұлғаның келешек өміріне ықпал ететін сапалы қасиеттер мен іскерлік дағдылар қалыптасады.
-
Әлеуметтік дағдылар
Тіл табысу, кезек күту, келісу, ортақ шешім қабылдау.
-
Ұйымдастырушылық қабілет
Рөл бөлу, мақсат қою, әрекетті жоспарлау және аяқтау.
-
Жеңу және жеңілу мәдениеті
Табандылық, сабыр, әділдік, өз эмоциясын реттеу.
-
Танымдық белсенділік
Зейін, есте сақтау, ойлау, қиял және шығармашылық.
Ойынды дұрыс қолдану — сабақ тиімділігінің кілті
А. Макаренко ойынға біржақты қарау қате екенін атап өтеді. Ойынды мақсатты әрі орынды пайдалану сабақтың тиімділігін арттырады және балаларға қуаныш сыйлайды.
Ойын жаңа ортаға тез бейімделуге мүмкіндік береді: бала өзін еркін сезінеді, қарым-қатынас жасауға батылы жетеді, ережені табиғи түрде қабылдайды. Сонымен бірге ойынды әдептілік пен тәрбиелік мақсатта қолдану баланың болашақ өміріне дұрыс жол салып, өмір талаптарына сай бейімделуіне ықпал етеді.