Қазақша рефераттар

Физикалық теорияның қалыптасуы

Ақмола облысы • Атбасар ауданы • Сергеевка орта мектебі

7-сынып • Мұғалім: Бохан Сылау

Бөлім

Астрономия

§4–§6

Бөлім

Ғылыми әдістер

§7–§8

Бөлім

Теория және өлшеу

§9–§10

Бөлім

Дәлдік және жүйелер

§11–§13

Сабақтар топтамасы: 7-сынып (Физика және астрономияға кіріспе)

Бұл топтамада астрономияның негізгі ұғымдары, табиғатты зерттеудің ғылыми әдістері, физикалық теорияның қалыптасуы, сондай-ақ өлшеулердің дәлдігі мен метрлік жүйе қарастырылады. Әр сабақта оқушылардың сыни ойлауын дамыту, ұжыммен жұмыс істеу және өз ойын нақты жеткізу дағдыларына басымдық беріледі.

Оқыту форматы

Аралас сабақ

Түсіндіру, диалогтік оқыту, постермен жұмыс, әдіс-тәсілдер арқылы бекіту.

Көрнекіліктер

Құрал-жабдықтар және АКТ

Аспаптар, плакаттар, презентациялар, демонстрациялық материалдар.

Бағалау

Формативті және балдық

Мадақтау, белсенділік, тапсырма орындау сапасы бойынша бағалау.

§4–§6. Астрономия: аспан денелері туралы ғылым

Тақырыптар: астрономияның пайда болу себептері • астрономия мен физиканың байланысы • ғалам туралы түсінік • космонавтика, космология, космогония • Орта Азия ғалымдарының үлесі • халық астрономиясы

Сабақ мақсаты

  • Астрономия ғылымы туралы түсінік қалыптастыру және физика мен астрономияның өзара байланысын ашу.
  • Халық астрономиясы мен астрономияның қазіргі салаларына қатысты ұғымдарды меңгерту.
  • Оқушылардың ой-өрісін кеңейту, пәнге қызығушылығын арттыру.
  • Жауапкершілікке, еңбекқорлыққа және өз ойын анық жеткізуге тәрбиелеу.

Сабақ құрылымы

  1. Ұйымдастыру кезеңі.
  2. Қайталау сұрақтары: «Мен саған — сен маған» әдісі.
  3. Жаңа сабақ: постермен топтық жұмыс, ойды қағазға түсіру.
  4. Қорытынды: «Білемін — Білгім келеді — Білдім» кестесі.
  5. Бағалау және кері байланыс.

Қайталау сұрақтары («Мен саған — сен маған»)

  1. «Табиғат» сөзінің мағынасын түсіндіріңдер.
  2. Табиғат пен адамның бірлігін білдіретін қандай нақыл сөздер, мақал-мәтелдер білесіңдер?
  3. Табиғат құбылыстары деп нені айтамыз?
  4. Қандай табиғат құбылыстары физикалық құбылыстарға жатады?
  5. Физиканың мақсаты қандай?
  6. Физика заңдары қалай ашылады?
  7. Физикалық теориялар қалай жасалады?
  8. Физикалық терминдер мен ұғымдар дегеніміз не?
  9. ХХ ғасырдың ең ірі ғылыми-техникалық жетістіктері қандай?
  10. Неліктен физика техниканың негізі болып саналады?

Негізгі ұғымдар мен анықтамалар

«Астрономия» сөзі екі түбірден құралады: astron — «жұлдыз», nomos — «заң».

Галактикалар — жұлдыздар жүйелері және олардың шоғырлары.

Біздің ғалам — шексіз әлемнің біз орналасқан бөлігі.

Космонавтика — ғарыш аппараттарының әлем кеңістігіндегі қозғалысын талдап, зерттейтін сала.

Космогония — аспан денелерінің пайда болуы мен дамуын зерттейді.

Космология — бүкіл әлемнің жалпы қасиеттері туралы ілім.

Үй тапсырмасы

  • §4–§6 оқу.
  • «Аспан денелері туралы аңыздар» тақырыбына материал жинақтау.
  • Аспан әлемі туралы халық ауыз әдебиетіндегі аңыз-әңгімелерді қысқаша мазмұндап келу.

§7–§8. Табиғатты зерттеудің ғылыми әдістері. Физикалық эксперимент

Тақырыптар: бақылау • эксперимент • теориялық зерттеу • болжам • эксперименттің тексеруші рөлі • Гук заңы

Сабақ мақсаты

  • Табиғатты зерттеудің кең тараған тәсілдері мен олардың ерекшеліктері туралы түсінік беру.
  • Болжам ұғымын меңгерту және ғылыми ой қорытындысын жасауға жетелеу.
  • Оқушылардың өзіндік ізденісін қолдау, жауапкершілік пен еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ құрылымы

  1. Ұйымдастыру кезеңі.
  2. Қайталау: «Сен маған — мен саған» әдісі.
  3. Жаңа сабақ: постермен жұмыс, ойды жүйелеу.
  4. Қорытынды: «Ыстық орындық» әдісі.
  5. Бағалау және үй тапсырмасы.

Қайталау сұрақтары

  1. Астрономия ғылымының дамуына қандай қажеттілік түрткі болды?
  2. Астрономия нені зерттейді?
  3. Астрономияның қандай салалары бар?
  4. Ертедегі Орталық Азия ғалымдарынан кімдерді білесіңдер? Олардың еңбектері туралы не айта аласыңдар?
  5. Аспан денелеріне қатысты халық арасында айтылатын қандай аңыздарды білесіңдер?

Түйінді идеялар

  • Ғылыми әдістер: бақылау, эксперимент, теориялық зерттеу.
  • Болжам — ғылыми деректерге сүйенген негізделген жорамал.
  • Кез келген болжамның шынайылығы практикалық тәжірибе арқылы тексеріледі.
  • Эксперимент — физиканың негізгі зерттеу әдістерінің бірі.
  • Гук заңы: серпімділік шегінде серіппенің созылуы оған әсер ететін жүктің салмағына тура пропорционал өзгереді.

Үй тапсырмасы

  • §7–§8 оқу.
  • Қазақ халқының табиғатты болжау әдістері туралы мәлімет жинау.

§9–§10. Физикалық теорияның қалыптасуы. Физикалық шама. Шамаларды өлшеу

Тақырыптар: теорияның қызметі • іргелі теориялар • физикалық шамалар • өлшеу • аспап шкаласы

Сабақ мақсаты

  • Физикалық теорияның қызметі мен құрылымын түсіндіру, іргелі теорияларды таныстыру.
  • Физикалық шамалар, олардың мәні және өлшеу тәсілдері туралы ұғым қалыптастыру.
  • Ғылыми дүниетанымды дамыту, ұйымшылдық пен еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ құрылымы

  1. Ұйымдастыру кезеңі.
  2. Қайталау: «Автор орындығы» әдісі арқылы сұрақтар.
  3. Жаңа сабақ: постер, талқылау, қорытынды шығару.
  4. Есептер шығару: 1-жаттығу (№2, №4).
  5. Қорытынды және бағалау.

Қайталау сұрақтары («Автор орындығы»)

  1. Табиғатты зерттеу әдістері қандай?
  2. Болжам дегеніміз не?
  3. Эксперименттің басқа әдістерден айырмашылығы қандай?
  4. Эксперимент жүргізуге қандай талаптар қойылады?
  5. Гук заңы қалай тұжырымдалады?

Негізгі мазмұн

Физикалық теорияның негізгі қызметі — құбылысты түсіндіру. Физикалық құбылыстарды өзара байланыстыра отырып, жан-жақты түсіндіретін жүйелі білім физикалық теория деп аталады.

Физиканың 4 іргелі теориясы

  • Классикалық механика
  • Термодинамика және молекулалық физика
  • Электродинамика
  • Кванттық механика

Физикалық шамалар — нысандар мен құбылыстар қасиеттерінің сандық сипаттамасы.

Физикалық шаманың мәні — сандық мәні мен өлшем бірлігінің бірлігі.

Өлшеу — шаманы өлшем бірлік ретінде алынған біртекті басқа шамамен салыстыру.

Құрал бетіндегі бөліктер мен сандар аспап шкаласы деп аталады.

Үй тапсырмасы

  • §9–§10 оқу.
  • 1-жаттығу: №1, №5.
  • 3-тапсырма: қазақ халқының бұрынғы өлшеу әдістері туралы мәлімет жинау.

§11–§13. Өлшеулердің дәлдігі. Метрлік жүйе. Үлкен және кіші сандарды ықшамдап жазу

Тақырыптар: аспаптық жаңылыс • абсолют және салыстырмалы қате • тура және жанама өлшеу • SI (метрлік жүйе) • стандарт түр (10n)

Сабақ мақсаты

  • Өлшеу дәлдігі мен шкала бөлігі құнының байланысын түсіндіру.
  • Өлшеу қателіктері (абсолют және салыстырмалы), аспаптық жаңылыс туралы түсінік қалыптастыру.
  • Өлшеулердің метрлік жүйесі және сандарды стандарт түрде жазу дағдыларын дамыту.
  • Жауапкершілікке, еңбекқорлыққа және ойды еркін жеткізуге тәрбиелеу.

Сабақ құрылымы

  1. Ұйымдастыру кезеңі.
  2. Қайталау: өткен тақырыптар бойынша сұрақтар.
  3. Жаңа сабақ: постермен топтық жұмыс, қорытындылау.
  4. Есептер шығару: 4-жаттығу (№5, №6, №8, №9).
  5. Үй тапсырмасы және бағалау.

Қайталау сұрақтары

  1. Физикалық теорияның негізгі қызметі қандай?
  2. Физиканың іргелі теорияларын атаңдар.
  3. Молекулалық-кинетикалық теорияның негізгі қағидалары қандай?
  4. Физикалық шаманың мәні дегеніміз не?
  5. Физикалық шаманы өлшеу дегеніміз не?
  6. Физикалық шамаларды өлшейтін қандай аспаптарды білесіңдер?

Түйінді түсініктер

Аспаптық жаңылыс — өлшеу құралынан туындайтын қате.

Өлшеу қателігі екіге бөлінеді: абсолют және салыстырмалы.

Аспап көмегімен дұрыс орындалған өлшеулердегі ең үлкен жаңылыс, әдетте, шкала бөлігі құнының жартысына тең деп алынады.

Өлшеудің тура және жанама тәсілдері болады.

Өлшеулердің метрлік жүйесі (SI): ұзындық — метр, масса — килограмм, уақыт — секунд және т.б.

Стандарт түр — санды 10n көбейткішін пайдаланып ықшамдап жазу.

Үй тапсырмасы

  • §11–§13 оқу.
  • 4-жаттығу: №2, №4.

Педагогикалық екпін: дағды және құндылық

Ойлау дағдылары

Талдау, салыстыру, қорытынды шығару, дәлелдеу және жүйелеу.

Коммуникация

Диалогтік оқыту, пікір алмасу, «ыстық орындық» және «автор орындығы» арқылы сөйлеу мәдениеті.

Құндылықтар

Еңбекқорлық, жауапкершілік, ұйымшылдық және өз ойын анық жеткізу.