Ғажайыпстан қаласы
Сабақтың бағыты
Тақырыбы
«Менің құқығым»
Мақсаты
- Балалардың құқықтық білімін түсіндіру және жетілдіру.
- Ой-өрісін дамыту, пікір айтуға және тұжырым жасауға үйрету.
- Білім алуға, медициналық көмекке, еркіндікке құқылы екенін ұғындыру.
- Сөздік қорын байыту.
Көрнекіліктер
Бала құқықтары туралы Конвенция, сюжетті суреттер, хат, сиқырлы таяқша.
Дайындық және сөздік жұмыс
Сабаққа дейін балаларды Бала құқықтары туралы Конвенция құжатымен таныстыру.
Сабақтың барысы: достықтан құқыққа дейін
Тәрбиеші сабақты ерекше көңіл күймен бастайды: балалар «Достық әнін» тыңдап, бірге орындайды. Ән арқылы олар адамдардың тату өмір сүруге құқылы екенін түсінеді. Осыдан кейін әңгіме кеңейіп, әлемдегі барлық балалардың құқықтары бірдей екені айтылады.
Құқықтарды қорғау құжаттары қалай қалыптасты?
Тарихи шолу
- 1919 — бала құқықтарын қорғау жөніндегі алғашқы ұйымдардың пайда болуы.
- 1924 — Ұлттар лигасының Женева декларациясы қабылдануы.
- 1959 — БҰҰ Бас Ассамблеясының Бала құқықтары декларациясын қабылдауы.
- 1989 — БҰҰ Бас Ассамблеясының Бала құқықтары туралы Конвенцияны қабылдауы.
Балалар БҰҰ-ның (Біріккен Ұлттар Ұйымының) әлем тыныштығын қорғаудағы рөлін атап өтеді. Одан соң негізгі құжат — Бала құқықтары туралы Конвенция — балалардың құқықтарын қорғаудың маңызды тірегі екені бекітіледі.
Оқиға желісі: Ғажайыпстаннан келген жедел хат
Есікті қағып, пошташы хат әкеледі. Хат Павлодар облысы, Екібастұз қаласы №18 орта мектебінің даярлық тобына арналған екен. Ішінде — сиқырлы таяқша.
Жедел хабарлама
Ғажайыпстан қаласында қатыгез Мыстан кемпір тұрғындардың құқықтарын бұзып, оларды өзіне бағындырғысы келеді. Қала тұрғындарын тек Конвенциядағы құқықтарды білетіндер ғана құтқара алады. Көмекке жол көрсететін — ертегілер әлеміндегі Элла.
Тәрбиеші сұрақ қояды: «Не істейміз?» Балалардың жауабы анық: «Көмектесеміз!»
Сиқырлы саяхат және Элламен кездесу
Балалар қол ұстасып, көздерін жұмады. Тәрбиеші сиқырлы сөздерді айтады: «Бір, екі, үш — сиқырлы таяқша, ертегілер әлеміне ұш!» Көздерін ашқанда, олар суреттер ілінген тақтаның жанындағы Эллаға жақындайды.
Суреттер арқылы құқықтарды тану
Элла балаларға: «Бізге өз құқықтарын білетін балалар ғана көмектесе алады», — дейді. Содан кейін ол суреттер көрсетіп, әрқайсысы арқылы нақты құқықты анықтауды сұрайды.
1) Еркіндік
Балалар қорытынды жасайды: әрбір бала еркін өмір сүруге, еркін ойлауға және өз ойын айтуға құқылы.
2) Денсаулық және медициналық көмек
Отыншы ауырып қалады, ал Мыстан кемпір емделуіне кедергі жасайды. Балалар: ауырса дәрігерге барып, тегін ем алуға құқылы екенін айтады.
3) Баспана және мүлік
Суретте үйдің бұзылғаны көрінеді. Балалар: әрбір бала баспанаға және дүние-мүлікке құқылы екенін атап өтеді.
4) Білім
Балалар білім алуға құқылы: мектепте тегін оқып, білім алады.
Осылайша балалар Бала құқықтары туралы Конвенцияны білетінін дәлелдейді. Элла ойын ойнауды ұсынады, өйткені ойнауға да құқылымыз.
Сергіту сәті
- 1 дегенде тұрайық,
- 2, 3, 4 — алақанды соғайық.
- Оң жаққа бұрылып, сол жаққа бұрылып,
- Бір отырып, бір тұрып, біз жүгіріп алайық.
- 5 дегенде асықпай, орнымызды табайық.
Құқық туралы тақпақтар
Шалдықпадым, талмадым,
Арманды алға жалғадым.
Конституция — қорғаным,
Атасы ол бар заңның.
Ғұрпымыз бар ел сенген,
Дәстүрлері — ең ізгі.
Әділдікпен өлшенген,
Заңымыз бар негізгі.
Бас иетін бар адам,
Әрбір сөзі салмақты.
Қорғар бәле-жаладан,
Ата Заң — бұл ардақты.
Алтын заңым қорғайды,
Бар адамның теңдігін.
Әділетті қолдайды,
Арқа тұтып ел бүгін.
Қайту және қорытынды
Элла алғыс айтып: «Енді өз құқықтарымызды білеміз және қорғай аламыз. Бір-біріңе дос, мейірімді, бақытты болып өсіңдер», — дейді. Балалар сиқырлы таяқшаның көмегімен мектепке қайтады: «Бір, екі, үш — сиқырлы таяқша, мектебімізге ұш!»
Мектепке оралған соң тәрбиеші маңызды ойды атап өтеді: Конвенциядағы барлық құқықтар бір сабақта түгел айтылмауы мүмкін. Сондықтан балалар сурет көрмесіне жақындап, өздері салған жұмыстар арқылы құқықтар туралы кеңірек әңгімелейді.
Қорытынды: балалар әзірге кішкентай, сондықтан ересектер оларды қорғайды. Ал балалар ер жеткенде, өз балаларының құқығын қорғайтын жауапты азамат болады.
Рахмет.