Қазақша рефераттар

Сабақтың типі. Сабақтың құрылымы

Сабақ туралы мәлімет

Мұғалім
Ақтөбе қаласы, №40 орта мектеп. Химия және биология пәні мұғалімі — Адиева Гүлмира Өксікбайқызы.
Сабақ тақырыбы
§11. Күкірт оксидтері
Сабақ типі
Аралас сабақ
Негізгі ұғымдар
  • Қышқылды жаңбыр
  • Күкірт диоксиді (SO2)
  • Күкірт монооксиді (SO)

Мақсаты

Білімдік

Оқушыларға күкірт оксидтерінің құрылымдық формулалары, табиғатта таралуы, физиологиялық әсері, физикалық қасиеттері, алынуы және қолданылуы туралы жүйелі білім беру.

Дамытушылық

Өткен тақырыппен және өмірмен байланыстыра түсіндіру арқылы ой-өрісті дамыту, талдау және салыстыру дағдыларын қалыптастыру.

Тәрбиелік

Күкірт қосылыстарымен жұмыс істеуде қауіпсіздік ережелерін сақтауға үйрету; тақырыптың тәрбиелік мәнін аша отырып табиғатқа жанашырлықпен қарауға және ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Көрнекіліктер

  • Күкірт(IV) оксидінің қолданылуына қатысты суреттер
  • Күкірт және оның қосылыстарының үлгілері
  • Күкірт диоксиді мен күкірт триоксидінің құрылымдық формулаларының модельдері
  • Слайдтар

Әдіс-тәсілдер

Тест Баяндау Сұрақ-жауап Деңгейлеп оқыту СТО БжС технология элементтері

Сабақтың құрылымы

Уақыт жоспары

  1. 1

    Ұйымдастыру — 1 минут

  2. 2

    Үй тапсырмасын тексеру: А) тест — 5 минут Ә) қосымша материалдар — 5 минут

  3. 3

    Жаңа тақырыпты түсіндіру — 14 минут

  4. 4

    Бекіту: А) графикалық диктант — 5 минут Ә) Венн диаграммасы — 3 минут Б) деңгейлік жаттығулар — 10 минут

  5. 5

    Үйге тапсырма — 1 минут

  6. 6

    Қорытынды, бағалау — 1 минут

Сабақтың барысы

I. Ұйымдастыру бөлімі

Мұғалім оқушылармен амандасады, сыныпты түгендейді, сабаққа дайындықты тексереді және сабақтың мақсаты мен жоспарын қысқаша таныстырады.

II. Үй тапсырмасын тексеру

Интерактивті тақтада тест тапсырмалары көрсетіледі. Оқушылар белгіленген уақыт ішінде орындайды, кейін жұмыстарын көршісіне береді. Дайын жауаптар арқылы бірін-бірі тексеріп, бағасын бағалау парағына белгілейді.

Үй тапсырмасын тексеруге арналған тест

  1. 1) H2S күкіртсутегіндегі күкірттің тотығу дәрежесі:

    • А) −2
    • Ә) +2
    • Б) +1

  2. 2) Күкірттің сыртқы энергетикалық деңгейіндегі электрон саны:

    • А) 16
    • Ә) 6
    • Б) 8

  3. 3) Лабораторияда күкіртсутекті неден алады?

    • А) K2SO4
    • Ә) Na2SO3
    • Б) FeS

  4. 4) Күкіртсутек қышқылының индикаторға әсері:

    • А) лакмус түссізденеді
    • Ә) лакмус қызарады
    • Б) лакмус көгереді

  5. 5) Күкіртсутек қышқылы диссоциацияланғанда, алғашқы сатысында түзілетін ион:

    • А) HS−
    • Ә) S−
    • Б) S2−

  6. 6) H2S + … = CaS + H2O

    • А) Ca
    • Ә) CaO
    • Б) KOH

  7. 7) S2− сульфид ионына сапалық реакция жасау үшін қолданылады:

    • А) AgNO3
    • Ә) Ca(NO3)2
    • Б) Pb(NO3)2

  8. 8) HgS (сынап(II) сульфиді) тұнбасының түсі:

    • А) ашық қызыл
    • Ә) ашық сары
    • Б) қара

  9. 9) Күкіртсутекті арасан суларымен емдейді:

    • А) лейкомия
    • Ә) анемия
    • Б) ревматизм

  10. 10) Күкіртсутек газы:

    • А) түссіз, иіссіз, улы
    • Ә) түссіз, шіріген жұмыртқа иісті, улы
    • Б) өткір иісті, қоңыр түсті, улы

Ескерту

Бұл бөлімде бағалау өзара тексеру арқылы жүзеге асырылады: әр оқушы көршісінің жұмысын дайын жауаптармен салыстырып, бағасын бағалау парағына енгізеді.

Шығармашылық жұмыс: оқушылардың қосымша материалдары

Оқушылар өткен тақырыптар бойынша өз бетімен ізденіп, дайындаған материалдарын сыныппен бөліседі. Төмендегі үзінділер — сол жұмыстардың өңделген нұсқасы.

1-оқушы: Күкірттің адам ағзасындағы рөлі

Күкірт — адам ағзасында шамамен 0,16% массалық үлесте кездесетін макроэлемент. Ересек адамның тәуліктік қажеттілігі 4–5 г шамасында. Ол көптеген биомолекулалардың құрамына кіреді: ақуыздар, аминқышқылдары (цистеин, цистин, метионин), гормондар (инсулин) және дәрумендер (В1). Күкірт шаш құрылымында, сүйекте және жүйке ұлпаларында молырақ кездеседі.

Медицинада қолданылуы

Натрий тиосульфаты мен әртүрлі сульфаттар кеңінен қолданылады.

Дереккөз: «Химия мектепте» журналы, №2, 2007 ж., 53-бет.

2-оқушы: Изотоптар, таралуы және қасиеттері

Күкірттің 4 тұрақты изотопы бар, сондай-ақ жасанды жолмен алынған 6 изотопы белгілі. Жер қыртысындағы салмақ мөлшері — 0,05%, теңіз суында — 0,08–0,09%. Күкірт біздің заманымыздан шамамен 2000 жыл бұрын белгілі болған.

Күкірт суда ерімейді, ал бензолда жақсы ериді. Қыздырғанда молекулада атом саны біртіндеп азаяды: S8 → S6 → S4 → S2. 2000°C-тан жоғары температурада бу фазасында жеке атомдар пайда болуы мүмкін. Салқындатқанда процесс кері жүреді және полимерлену байқалады.

Химиялық белсенділігі

Күкірт қосылыстарында тотығу дәрежесін −2-ден +6-ға дейін көрсетеді. Азот, йод, алтын, платина және инертті газдардан басқа көптеген элементтермен әрекеттесе алады. Металдармен әрекеттескенде көп жылу бөлінеді.

Дереккөз: интернет материалдары.

3-оқушы: Күкірттің қолданылу салалары

Күкірттің қолданылу өрісі өте кең. Қарапайым күкірттің маңызды бағыттарының бірі — тыңайтқыштар, топыраққа минералды қоспалар, астық консерванттары және тамақ өнеркәсібіндегі зеңге қарсы қоспалар өндіру.

  • Қағаз, резеңке және сіріңке өндірісі
  • Тоқыма өнеркәсібі (мата ағарту)
  • Дәрі-дәрмек пен косметикалық препараттар дайындау
  • Пластмасса, қопарылғыш заттар, тыңайтқыштар және улы химикаттар алу
  • Каучукті резеңкеге айналдыру (вулканизация)
  • Тұрмыста жертөле мен қоймаларды аластау
  • Оқ-дәрі және сіріңке өндірістері

Дереккөз: интернет материалдары.

4-оқушы: Табиғаттағы күйі және қауіпсіздік

Табиғатта күкірт қарапайым күйде де, әртүрлі қоспалар түрінде де кездеседі. Топырақтағы бактериялардың әсерінен күкірт біртіндеп сульфаттарға айналады. Табиғи сульфаттар топырақ қосындыларының шамамен 0,1%-ын құрайды.

Қауіпсіздік туралы қысқаша

Орегон мемлекеттік университеті жариялаған мәліметтерге сәйкес, табиғи күкірт су асты әлемі үшін улы емес. Қарапайым күкірт улы емес және адам мен жануарларға тікелей қауіп төндірмейді. Аз мөлшерде жұту денсаулыққа зиянсыз болуы мүмкін, алайда оның ағзада қорытылуы төмен. Қарапайым күкірт канцерогенді зат ретінде қарастырылмайды.

Негізгі қолайсыз әсер — топырақ шаңы сияқты, күкірт шаңын көп мөлшерде жұту кейбір тітіркенуге себеп болуы мүмкін. Сондықтан күкіртті көп көлемде сақтау қажет болғанда, оны қауіпсіз қатты күйінде сақтау ұсынылады.

Дереккөз: интернет материалдары.

Оқу үдерісіне арналған қысқаша акценттер

Байланыс

Теорияны өткен тақырыптармен және күнделікті өмірмен байланыстыру — түсінуді тереңдетеді және химиялық құбылыстардың мәнін ашуға көмектеседі.

Белсенді бағалау

Өзара тексеру мен бағалау парағы оқушының жауапкершілігін арттырып, қателерді дер кезінде көруге мүмкіндік береді.

Қауіпсіздік

Күкірт қосылыстарымен жұмыс кезінде қауіпсіздік ережелерін сақтау — тәжірибе мәдениетінің негізгі бөлігі және экологиялық жауапкершілікке бастайды.