Менің қымбатты достарым
«Бала Мұхаммедқалидан ақын Мұқағалиға дейін» әдеби-сазды кеші
Бұл мәтін — Мұқағали Мақатаевтың рухына арналған әдеби-сазды кештің өңделген, сауатты нұсқасы. Қойылым, ән, бейнематериал және жүргізуші мәтіндері бірізді, оқуға жеңіл құрылымға келтірілді.
Ашылуы
Музыкалық кіріспе: Сырлыбаев Асет орындауындағы «Есіңе мені алғайсың» әнімен кеш ашылады. (Би қойылымы, бейне)
Жүргізуші: Армысыздар, құрметті ұстаздар мен оқушылар! Жыл керуені алға жылжыған сайын Мұқағали Мақатаевтың артында қалған өшпес мұрасы жарқырай түседі. Қараңғы түн қойнауынан сырлы сәуле шашқан жарық жұлдыздай, оның жыры да халқымен бірге жаңғырып келеді.
Абаймен үндес Мұқағалидай ақыны бар халық — шын мәнінде бақытты халық!
Ақын рухына арналған «Бала Мұхаммедқалидан ақын Мұқағалиға дейін» атты әдеби-сазды кешімізге қош келдіңіздер! (Слайд: сурет, тақырып)
Тосын сый: ақынның өз дауысы
Жүргізуші: Құрметті ұстаздар және оқушылар! Бүгінгі кеште сіздерге арналған тосын сыйымыз бар. Мұқағали Мақатаевтың алтын қорға сақталған өз даусымен оқылған, сырға толы жыр шумақтарын назарларыңызға ұсынамыз. (Бейне: өз даусы)
Өлең жолдары
Қарасаз, қарашалғын өлеңде өстім,
Қырға шығып, ырысқа кенелмеспін.
Өлсе өлер Мұқағали Мақатаев,
Өлтіре алмас алайда өлеңді ешкім.
Көрініс: Оқушылар ортаға шығып, Мұқағали өлеңдерінен үзінді оқиды. (Бейне)
Туған жер мен табиғат — ақын лирикасының өзегі
Жүргізуші: Ақынның басты тақырыбы — дала, туған жер. Оның кейіпкері — сол ғаламат көріністердің өзі. Демек, ақын лирикасының қалыптасып, өркендеуіне нәр берген — туған топырағы, туған табиғаты, кең даласы, туған үйі.
Көрініс: Мұқағалидің туған ауылына келуі.
Ән: «Ана, сен бақыттысың» — Сұлтанов Асхат.
Көрініс: Лашынмен танысуы.
Махаббат — мәңгілік жыр
Жүргізуші: Махаббат — мәңгілік жыр. Бірақ әр ақын сезімді әрқилы жеткізеді. Мұқағалидің махаббат жырында жасандылық жоқ. Махаббатта қуаныш та, үміт те, өкініш те, күдік те қатар жүреді — бұл өмірдің шындығы.
Махаббат — мәңгі ертегі,
Ғашықтар сырын шертеді.
Ән: «Сенің көзің» — Төлеужанов Мәди.
Өсиет сөз және көрініс
Жүргізуші (ақын атынан): Менің қымбатты достарым! Егер менің өмірбаянымды, шығармашылығымды шын зерттемек болсаңдар, онда мен не жазсам, соның бәрін түгел оқып шығыңдар. Сендердің болашақтарың зор. Бақыттарың — өз қолдарыңда.
Көрініс: Мұқағалидің ауылға келуі.
Ән: «Бақыт деген» — Арыстанғалиева Бақыт.
Табиғатпен сырласу
Ойлы жас, өлең — менің сырласымдай,
Сырлассам да құмарым тұр басылмай.
Айтып өткен ақында арман бар ма?
Жүрегінің түбіне кір жасырмай.
Жүргізуші: Ақын бүкіл тіршілік атауымен жүрегі арқылы сырласады. Оны тек адам баласы емес, табиғат атаулы да түсінетіндей.
Ән: «Жапырақ жүрек жас қайың» — Серікбаева Мөлдір.
Ұлт рухы және ұлы сабақтастық
Дала толған көл — көсір жыр,
Дала қобыз тоқтатпайды пернесін бір.
Тірі Абайды әлдиле, дархан далам,
Өлең селі өңірді тербетсін бір.
Жүргізуші: Дана Абайды дархан даласымен бірге тербеткен халқымыз Мұқағалиды да алақанында аялады.
Ән: «Атамекен — Ақмекен» — Нұралина Айзат және Сақан Жадыра.
Достық, сағыныш және Фаризаға арналған ән
Жүргізуші: Ақынның достары көп болған. Ол достарын аңсап, әркез сағынышпен еске алып отырған. Әрқайсысын «бір төбе» деп қадірлеп, жүрекпен бағалағанын ақынның жары да тебірене айтады.
Ақынға қарындастай жақын болған Фариза Оңғарсынова да оған арнап арыз-толғауын жазған.
Ән: «Фариза» — Сағымбаева Гүлдана.
Қорытынды сөз
Мына күнде, мына аспанда, далада,
Бәрі бізден, бәрі бізден қала ма?
Өмір дейтін тағатсыз бір қозғалыс,
Өмір дейтін — өлемін деп қарамау.
Жүргізуші: Бұл шумақта терең тарих, үлкен ой бар. Қазақ халқы үшін Абай қалай дара болса, Мұқағали да — жалғыз. Осы шындықты жүрекпен түсінсек, жыр жампозы Мұқағали Мақатаевтың ұлттық мақтанышымыз екенін терең мойындаймыз.
Кәусар жырмен сусындай жүріңіздер, жыр сүйер қауым. Қош сау болыңыздар!
Дайындаған
Ақтөбе облысы, Шалқар қаласы, Ә.Жангелдин атындағы орта мектебінің мұражай меңгерушісі — Меңдіқұлова Алмагүл Жақсылыққызы.