Мамандық таңдау, оның нәтижесіндегі еңбек қуанышы туралы ұғым беру
Мақсаты мен міндеттері
Тақырып
Мен мамандық әлеміндемін
Мақсат
Мамандықтың құндылығы туралы түсінікті кеңейту, мамандық таңдаудың маңызын ашу және еңбектің нәтижесінен туатын қуанышты ұғындыру.
Міндеттер
- Мамандық таңдаудың негізгі шарттарымен таныстыру.
- Дұрыс шешім қабылдауға, еңбек қуанышын сезінуге және өз бойындағы қабілет-қасиетті тануға жетелеу.
- Еңбекқорлыққа, еңбекті қадірлеуге және табысқа ұмтылуға тәрбиелеу.
Кіріспе: мамандық не үшін маңызды?
Мамандық — өмір сүрудің қарапайым көзі ғана емес, белгілі бір дайындықты, жауапкершілікті және тұрақты еңбекті талап ететін маңызды қызмет саласы. Адам өз болашақ кәсібіне әртүрлі жолмен келеді: біреулер үшін бұл — бала күнгі арманның орындалуы, біреулер үшін — отбасы дәстүрін жалғастыру, ал енді біреулер үшін — жаңалыққа, дербестікке ұмтылыс немесе «қалай да бір мамандық алу керек» деген қажеттілік.
Мамандықты саналы таңдау үшін ең алдымен адам өзін, өз қызығушылығын және бейімділігін тануы керек. Дұрыс таңдалмаған мамандықтың әсері тек маман иесіне ғана емес, қоғамға да кері ықпал етуі мүмкін. Сондықтан «Мен кіммін?», «Өмірдегі орным қандай?», «Қалай өмір сүргім келеді?» деген сұрақтарды қою — табиғи әрі маңызды қадам.
Әлемде шамамен 40 мыңға жуық мамандық бар. Осындай көп саланың арасынан таңдау жасау оңай емес. Ең бастысы — адам еңбекке қабілетті, зейінді болуы және таңдаған кәсібі өскен ортасына, қоғамына маңызды әрі құнды үлес қоса алатындай болғаны жөн.
Мамандық таңдаудағы негізгі талаптар
Белсенділік
Іске бастама көтеру, әрекеттен қашпау, жауапкершілікті өз мойнына ала білу.
Әлеуметтік жауапкершілік
Қоғамға пайда келтіру, этика мен тәртіпті сақтау, сенімділік.
Жоғары ой-өріс
Кең көзқарас, талдау қабілеті, өзгеріске икемді ойлау.
Терең білім
Үздіксіз үйрену, негізді білу, тәжірибемен бекіту.
Кәсіби сауаттылық
Нақты дағды, қауіпсіздік мәдениеті, сапаға ұмтылу.
Қиындықтар мен жиі кездесетін қателіктер
Неден сақ болған жөн?
- Кәсіп таңдауда бағыт-бағдар берушілердің ықпалына шамадан тыс тәуелді болу.
- Бірден жоғары біліктілікті талап ететін мамандықты мақсат етіп, дайындық кезеңін елемеу.
- Достардан қалмау үшін мамандық таңдау.
- Мектепте таңдаған пәндердің болашақ мамандықпен сәйкес келмеуі.
- Өз қабілетін, жеке қасиеттерін нақты анықтай алмау және әлсіз тұстарын елемеу.
Тиімді тәсіл
Қателіктерден қорықпай, бірақ оларды талдап үйрену маңызды: қызығушылық пен қабілетті салыстыру, еңбек нарығын зерттеу, мамандық туралы шынайы ақпарат жинау және шағын тәжірибелер жасау (үйірме, еріктілік, қысқа курс, көлеңкелеу тәжірибесі).
Өзіңе қоятын үш сұрақ
- Маған қай іс қуат береді?
- Мен қандай ортада жақсы жұмыс істеймін?
- Қоғамға қандай пайда әкеле аламын?
Әңгімелесуге арналған сұрақтар
Төмендегі сұрақтар пікір алмасуға, шешім қабылдау дағдысын дамытуға және кәсіби мақсатты нақтылауға көмектеседі.
- 1Егер таңдаған оқуыңа түсуіңе ата-анаң келіспесе, не істейсің?
- 2Егер таңдаған мамандығың бойынша оқуға тапсырып, бірақ қажетті балл жинай алмасаң, қандай жоспар құрасың?
- 3Оқуға түскен соң мамандығың немесе оқу бағытың ұнамай қалса, қандай қадам жасайсың?
- 4Қандай маман болуды армандайсың? Неліктен?
- 5Адам өзін белгілі бір мамандыққа қашан және қалай дайындауы керек деп ойлайсың?
- 6Адам бірнеше мамандықты меңгерсе, оның өмірі қалай өзгеруі мүмкін?
- 7Қай кезде адам өз еңбегінің жемісін көре алады?
- 8Мамандық таңдағанда нені басшылыққа алу керек?
- 9Жақсы маман болу үшін адам нені білуі және қандай дағдыларды үйренуі қажет?
Тапсырмалар мен ойындар
«Ең ... мамандық» тапсырмасы
Топ болып талқылап, әр санатқа сай келетін мамандықтарды атаңдар. Дәлел келтіру ұсынылады.
- Ең тәтті мамандық
- Ең жауапты мамандық
- Ең жасыл мамандық
- Ең спорттық мамандық
- Ең көңілді мамандық
- Ең табысты (ақшалы) мамандық
Қажет болса, мамандықтар туралы суреттерді слайд арқылы көрсетіп, талқылауды нақты мысалдармен байытуға болады.
«Әріпті мамандық» сайысы
Әр топқа бір әріп беріледі. Сол әріптен басталатын мамандық атауларын кім көп жазса — сол топ жеңеді.
Әріп
А
«А» әрпінен басталатын мамандықтар.
Әріп
С
«С» әрпінен басталатын мамандықтар.
Әріп
М
«М» әрпінен басталатын мамандықтар.
Ереже
- Әр командадан бір оқушы шығып, үлестірмені алады.
- Тапсырманы орындауға 1 минут беріледі.
- Уақыт соңында жауаптар салыстырылып, жеңімпаз анықталады.
Қорытынды ой
«Асуларды алады жастар әлі, зор болашақ бүгіннен басталады».
Бүгінгі таңдаудың сапасы — ертеңгі жетістіктің іргетасы. Өзіңді танып, мақсатыңды айқындап, еңбектен қашпай әрекет етсең, кәсіби жолың да нық болады.