Қазақша рефераттар

Бейнефильм Ұлы Отан соғысының батырлары

Сабақ форматы мен өзекті сұрақ

«Соғыс қаншалықты керек еді?» тақырыбындағы дөңгелек үстел — Ұлы Отан соғысының басталу себептері мен оның адамзатқа әкелген алапат зардабын түсінуге бағытталған ашық форматтағы пікір алмасу.

Түрі

Дөңгелек үстел, пікірсайыс элементтері бар аралас сабақ

Әдістер

Репродуктивті жұмыс, баяндау, әңгімелеу, өлең-оқылым, тақпақ, сұрақ-жауап, интерактивті тапсырмалар

Көрнекіліктер

Интерактивті тақта, соғыс туралы слайдтар, бейнематериалдар, тарихи тұлғалардың портреттері, схемалар, оқулықтар

Сабақтың мақсаттары

Білімдік

Ұлы Отан соғысының басталу себептерін және соғыстың қоғамға, адам тағдырына тигізген жойқын зардаптарын түсіндіру.

Тәрбиелік

Отанға және туған жерге сүйіспеншілікті арттыру; ел қамын ойлаған тұлғалар мен Отан қорғаған батырлардың өнегесі арқылы адамгершілікке, намысшылдыққа, ержүректілікке, отансүйгіштікке тәрбиелеу.

Дамытушылық

Оқушылардың белсенділігін арттыру, өздігінен жұмыс істеу және салыстырмалы талдау дағдыларын дамыту; ХХ ғасырдағы КСРО тарихындағы Ұлы Отан соғысының орнын ұғындыру.

Сценарий: сабақтың құрылымы

Сабақтың ағымы бейнематериал, мұғалім сөзі, интерактивті карта/слайд жұмысы, дөңгелек үстел сұрақтары және қорытынды бөлім арқылы құрылады.

Негізгі кезеңдер

  1. Ұйымдастыру: интерактивті тақтаны дайындау, оқушыларды орналастыру, материалдарды тарату.
  2. Бейнематериал: «Священная война» үзіндісін көру.
  3. Мұғалімнің кіріспе сөзі: мақсат-міндеттер, қонақтармен таныстыру.
  4. Интерактивті жұмыс: Германияның КСРО-ға шабуылы (карта, дерек, хронология).
  5. Дөңгелек үстел: талқылау, пікірсайыс.
  6. Ән мен тақпақ: «Әлия», «Әлия мен Мәншүк».
  7. Бейнематериал: Сталиннің сөзі (тарихи контекстпен).
  8. Ардагерлерді ардақтау: қазіргі қолдау түрлері туралы ақпаратпен жұмыс.
  9. Сұрақ-жауап, қорытындылау: «Ұлы Отан соғысының батырлары» бейнематериалы.
  10. Қонақтарға сөз беру, марапаттау.

Талқылаудың өзегі

Негізгі сұрақ

Соғыс қаншалықты қажет еді: заңдылық па, әлде кездейсоқтық па?

Қоғамдық пікір

Жеңіс күнін мереке ретінде қабылдау мен оны аза күні ретінде қарастыру туралы көзқарастардың түйіні.

Тарихи-адамгершілік өлшем

Соғыстың салдары тек әскери нәтижемен емес, адам өмірі мен тағдыр құнымен өлшенетіні туралы ой қорыту.

Кіріспе сөздің мазмұны: тарихи контекст

Соғыстың басталуы

1940 жылғы 18 желтоқсанда А. Гитлер құпия кеңесте «Барбаросса» жоспарын бекітті. Неміс қолбасшылығы 6–10 апта ішінде Кеңестер Одағын талқандауды көздеді. Осы мақсатта «Солтүстік», «Орталық», «Оңтүстік» армия топтары құрылды.

1941 жылғы 22 маусымда таңғы сағат 4:00-де гитлерлік Германия шабуыл жасаспау туралы келісімді бұзып, соғыс жарияламастан КСРО аумағына тұтқиылдан басып кірді. Соғысты 1941 жылдың күзіне қарай аяқтауды жоспарлаған тарап КСРО-ны ішкі бірлігі әлсіз көпұлтты мемлекет деп есептеді.

Кеңес басшылары В. В. Молотов пен И. В. Сталин бұл соғысты «Отан соғысы», кейіннен «Ұлы Отан соғысы» деп атады. 1941 жылғы 30 маусымда И. В. Сталиннің төрағалығымен Мемлекеттік Қорғаныс комитеті құрылды.

Дерек пен өлшем: «Ешкім де, ештеңе де ұмытылмайды»

Зұлмат соғыстың құны адам өмірімен өлшенеді. Екінші дүниежүзілік соғыс 1418 күнге созылып, 27 миллион адамның өмірін жалмады: тәулігіне 14 104 адам, сағатына 588 адам, минутына 98 адам опат болғаны айтылады.

Күштер арақатынасы

  • Германия: 5,5 млн әскер, 3500 танк
  • 4900 әскери ұшақ
  • 50 000+ зеңбірек, миномет

КСРО мүмкіндігі

  • 2,7 млн әскер
  • 1475 танк
  • 1540 ұшақ
  • 37,5 мың зеңбірек, миномет

Қазақстанның үлесі

  • Соғысқа дейін Қазақстанда 6,2 млн адам тұрды; 1,2 млн адам майданға аттанды.
  • 700 мың адам еңбек армияларында қызмет етті.
  • Соғыс жылдарында 410 мың қазақ қаза тапты.
  • 500 қазақстандық жауынгер Кеңес Одағының Батыры және «Даңқ» орденінің толық иегері атанды; оның 97-сі — қазақ.

Ой түйін

1945 жылғы 9 мамыр — фашизмнің езгісінен әлем құтылған күн ретінде халық жадында сақталды. Алайда бұл күннің қуаныш пен қасірет өлшемі қатар жүретіні сабақтың пікірталас өзегіне айналады.

Тәрбиелік бағдар

«Адам болу — қасиет, азамат болу — міндет». Елді құрметтеу, тіріні қадірлеу, өткенге әділ қарау — ұрпақ санасын қалыптастыратын басты құндылықтар.

Дөңгелек үстелде қаралатын мәселелер

Тақырыптық бағыттар

  • Ұлы Отан соғысының басталуы және Германияның КСРО-ға шабуылы.
  • Ірі шайқастар туралы деректер мен түсіндірме.
  • Соғыстың елге, халыққа әкелген әлеуметтік-демографиялық және рухани зардаптары.
  • Қазақстандықтардың, соның ішінде Қызылорда өңірі өкілдерінің Жеңіске қосқан үлесі.
  • Қазақстандық батырлар тұлғасы: ерлік феномені және тарихи жады.

Пікірсайыс сұрақтары

9 мамыр — Жеңіс күні ме, әлде аза күні ме?

Тарихи жады, құрбан болғандар тағдыры, бүгінгі қоғамдық түсінік тұрғысынан дәлел келтіру.

Соғыс: заңдылық па, әлде кездейсоқтық па?

Себеп-салдар байланысын талдау: идеология, геосаясат, экономикалық мүдде, әскери стратегия.

Соғыс қаншалықты қажет еді?

Құндылықтар қақтығысы мен тарихи таңдау туралы көзқарастарды салыстыру, адам өмірінің бағасын ұмытпау.

Сұрақ-жауап бөлімі: бекіту және талдау

1) Ұғым

Неліктен бұл соғыс Кеңес Одағы үшін «Ұлы Отан соғысы» деп аталды?

2) Фактор

Жеңіске жетуге қандай факторлар әсер етті (халық бірлігі, тыл еңбегі, әскери ұйым, халықаралық жағдай)?

3) Себеп

Соғыстың бастапқы кезеңінде КСРО әскерлерінің шегінуіне қандай себептер ықпал етті?

Пайдаланылған дереккөздер

  • «Қазақстан тарихы» әдістемелік журналы: №2 (2006), №11 (2006), №1 (2009)
  • «Жеңіс» фотоальбомы, 2005, «Өнер» баспасы
  • Сүлейменов Р. Б. «Тарихи тұлғалар»
  • Ермұханова Х. К. «Қазақстан тарихы бойынша нақты деректер», Алматы, 2007
  • Аманжолов Қ. «Ерліктің жарқын беттері»
  • «Дүние жүзі тарихы», 10-сынып, «Мектеп» баспасы, 2006
  • «Қазақстандықтардың ҰОС-қа қосқан үлесі» (тақырыптық жинақ/материалдар)

Авторлық мәлімет

Қызылорда қаласы, №211 А. Байтұрсынов атындағы орта мектептің тарих пәні мұғалімі — Батракова Лаура Майдановна.