Қазақша рефераттар

Лұқман араб сөзі

Қазақ әдебиеті 8-сынып Қысқа мерзімді жоспар Жаңа білімді меңгерту

Сабақтың тақырыбы: Рабғузи қиссалары

Бұл жоспар 8-сынып оқушыларына Насреддин Рабғузидің қиссалары арқылы адамгершілік құндылықтарын түсіндіруге, мәтінді талдап, пікір айту дағдыларын дамытуға бағытталған.

Сабақтың мақсаты

Білімділік

Рабғузи қиссаларының мазмұны, негізгі тақырыбы мен идеясы туралы түсінік қалыптастыру; адамгершілік туралы ұғымды кеңейту.

Дамытушылық

Ойлау, есте сақтау және еркін сөйлеу қабілеттерін дамыту; шығармашылық белсенділігін арттыру.

Тәрбиелік

Топтық ынтымақтастыққа тәрбиелеу; сыни тұрғыда ойлап, әділ бағалау дағдысын қалыптастыру; ортақ тұжырымға келуге үйрету.

Күтілетін нәтижелер

  • Рабғузи және оның қиссалары туралы өз ойын жүйелі жеткізе алады.
  • Рабғузи әңгімелерінің мазмұнын түсініп, түсінгенін дәлелді түрде баяндай алады.
  • Рабғузи сюжеттері қазіргі ертегілерде кездесетінін мысалмен дәлелдей алады.

Қолданылатын әдістер

«Жигсо» әдісі, топтастыру, сыни тұрғыдан ойлау.

Керекті жабдықтар

Оқулық, кеспе қағаздар, ватман, стикерлер, маркерлер және т.б.

Сабақтың барысы

Әр кезеңде мұғалім әрекеті мен оқушы әрекеті нақты жоспарланады, ал бағалау өлшемдері алдын ала таныстырылады.

Кіріспе (шамамен 1–3 минут)

  • Ұйымдастыру: сәлемдесу, сыныптың жұмысқа дайындық күйін тексеру.
  • Ынтымақтастық атмосферасы: оқушыларды белсенді қарым-қатынасқа бағыттау.
  • Топқа бөлу: өткен тақырып бойынша кеспе парақшалар арқылы топтарға біріктіру.

Үй тапсырмасын тексеру (графикалық диктант)

Оқушылар сызба арқылы өзін-өзі бағалайды. Бағалау критерийлері:

  • 3 қате тұжырымды тапса — 3 ұпай
  • 2 қате тұжырымды тапса — 2 ұпай
  • 1 қате тұжырымды тапса — 1 ұпай

Ой қозғау (шамамен 2 минут)

Тақтадағы кеспе қағаздарда сандар беріледі. Оқушыларға қазақ әліпбиі ұсынылып, сан реті арқылы әріптерді табу жолымен жаңа тақырып ашылады.

Негізгі бөлімге кіріспе

Мәтін 6 топқа бөлініп беріледі. Негізгі мақсат — оқушылардың өз бетімен жұмыс істеуін бақылау және мазмұнды бірлесіп талқылауға жағдай жасау.

Оқулықпен жұмыс

73–76-беттер: оқу, мазмұнын түсіну, пікірлесу.

Түсіндіру

Топ мүшелері бір-біріне мазмұнды жеткізіп, ортақ қорытынды жасайды.

«Жигсо» арқылы түсіну (шамамен 7 минут)

Топтар нөмірлері бойынша қайта құрылады (мысалы, әр топтағы №1 оқушылар бір топқа жиналады). Оқушылар мәтін бөліктерінің сәйкестігін анықтап, тапсырманы орындайды, постер дайындайды және бір оқушы басқа топқа мазмұнды түсіндіреді.

Нәтиже

Түсінгенін ауызша дәлелдеп айту.

Өнім

Постер және қысқаша таныстырылым.

Дағды

Тыңдау, сұрақ қою, нақтылау, келісу/келіспеу мәдениеті.

Қолдану (шамамен 10 минут)

Мақсаты — алған теориялық білімді тәжірибеде қолдану. Әр топқа Лұқман Хакім туралы хикаяларға байланысты тапсырмалар беріледі.

І топ

  • Лұқман Хакім жайлы әңгімедегі тәрбиелік маңызын түсіндір.
  • «Адамгершілік» идеясындағы адам қандай болуы керек?
  • Неден сақтану қажет?

ІІ топ

  • Лұқман Хакім туралы хикаядан шығатын қорытындыны анықта.
  • Неліктен Лұқман Хакім қойдың тілі мен жүрегін асып берді?
  • Тілдің қасиеті мен зияны туралы қандай мақал-мәтелдер немесе даналық сөздерді білесің?

ІІІ топ

  • Лұқман Хакім жайлы хикаядан шығатын қорытындыны анықта.
  • «Даналық» ұғымын қалай түсінесің?
  • Даналық барлық адамда бола ма? Неге?

IV топ

  • Лұқман Хакім хикаяттарындағы әрбір шағын әңгіменің тәрбиелік мәнін жинақта.
  • «Жақсы болмақ та тіл мен жүректен, жаман болмақ та тіл мен жүректен» сөзінің мағынасын аш.

V топ

  • «Кісілік» және «парасат» сөздерінің мағынасын мысалмен дәлелде.
  • Осы қасиеттер өз бойыңда кездеседі деп ойлайсың ба? Неліктен?

VI топ

  • Рабғузидің Лұқман Хакім қиссасында құс бейнесі не үшін алынған?
  • Қазіргі өмірде «Лұқман» және «Хакім» есімдері кездеседі ме? Мысал келтір.

Оқушылар тапсырмаларды орындап, нәтижесін топ ішінде талқылайды және қысқаша қорғайды.

Сергіту сәті (шамамен 2 минут)

«Қос қарлығаш» әніне би қимылдарын жасап, сергіту жүргізіледі. Оқушылардың көңіл күйі көтеріліп, белсенділігі артады.

Бекіту (шамамен 5 минут)

Сыни тұрғыдан ойлауға арналған «Иә/Жоқ» сұрақтары арқылы меңгеру сапасы тексеріледі. Тұжырымдар әдейі бұрмаланып беріледі.

Иә/Жоқ тапсырмалары

  1. 1.Қиссалардың авторы — М. Қашқари. (Жоқ) Автор — Насреддин Рабғузи.
  2. 2.Нұхтың кемесінің түбін тышқан тесті. (Иә)
  3. 3.Ол тесікті қарлығаш бітеді. (Жоқ) Жылан бітейді.
  4. 4.Жылан құрбақаның етін жейтін болды. (Иә)
  5. 5.Адам бес жануарды өлтірмеуі керек. (Жоқ) Алты жануар.
  6. 6.«Лұқман» — араб сөзі. (Иә)
  7. 7.«Ақылды» деген мағынаны білдіреді. (Жоқ) «Данышпан» мағынасында.
  8. 8.Қарыз алған кісі Лұқман Хакімге қарызын біріншіде екі есе етіп қайтарды. (Жоқ)
  9. 9.«Диуани лұғат-ат-түрік» еңбегінің авторы — М. Қашқари. (Иә)
  10. 10.«Құтты білік» дастанының авторы — М. Қашқари. (Жоқ) Автор — Ж. Баласағұн.

Өзін-өзі бағалау шкаласы

  • 8–10 дұрыс жауап — 3 ұпай
  • 4–7 дұрыс жауап — 2 ұпай
  • 1–3 дұрыс жауап — 1 ұпай

Қорытынды және рефлексия (шамамен 3 минут)

Кері байланыс парағы: «Мен үшін бүгінгі сабақ…» деген сөйлемді жалғастырып, оқушы өз пікірін қысқаша жазады.

Үй тапсырмасы (шамамен 1 минут)

  • «Рабғузи қиссалары» тақырыбын оқу/қайталау.
  • «Адамгершілік — асыл қасиет» тақырыбында ойтолғау жазу.

Бағалау (шамамен 2 минут)

Мұғалім қорытынды бағаны қояды. Оқушылар бағалау критерийлері негізінде топтағы сыныптастарын өзара бағалайды.

Автор туралы

Мекеме

Атырау облысы, Исатай ауданы, Жанбай селосы, Х. Наубетов атындағы орта мектеп

Пән мұғалімі

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі: Нұрмұханова Айбарша Батырқызы