Қазақша рефераттар

Паскаль тілінің құрамына кіретін ағылшын сөзі

Паскаль программалау тілі туралы

Алгоритм әрдайым тек формуламен ғана емес, сөзбен де сипатталады. Бірақ компьютер — машина. Ол командаларды орындау үшін алгоритмді өзіне түсінікті тілде көруі керек. Сондықтан алгоритмдерді компьютерде орындау үшін оларды программалау тілінде жазамыз.

Программалау тілдері көп: ALGOL, FORTRAN, BASIC, Delphi және тағы басқалар. Солардың кең таралған әрі оқып-үйренуге қолайлы тілдерінің бірі — Паскаль.

Паскаль тілінің шығу тарихы және құрылымы

Паскаль тілін 1968–1970 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт оқып-үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған.

1) Тақырып (атауы)

Бағдарламаның атауын көрсетеді (program кілтсөзі арқылы).

2) Сипаттау бөлімі

Айнымалылар мен деректерді сипаттайтын бөлім (var және т.б.).

3) Операторлар бөлімі

Нақты әрекеттер жазылатын бөлім (begin … end).

Негізгі ұғымдар: кілтсөз және идентификатор

Кілтсөз (түйінді сөз)

Кілтсөз — мағынасы алдын ала анықталған және Паскаль тілінің құрамына кіретін ағылшын сөзі.

program var begin while

Идентификатор

Идентификатор — программада айнымалыларды, тұрақтыларды және басқа да атауларды белгілеу үшін қолданылатын таңбалар тізбегі (әдетте латын әріптері мен цифрлар).

Мысалдар

  • x, y01, y02, mektep
  • x := 9;
  • y01 := 0.1; (мысал)
  • y02 := 0.5; (мысал)
  • mektep := 'Уалиханов';

Паскаль тілінің алфавиті және таңбалар жүйесі

Әріптер мен сандар

  • Латын әріптері: A … Z, a … z
  • Сандар: 0 … 9
  • Санақ жүйелері: екілік және оналтылық та қолданылады. Оналтылық санды айқын көрсету үшін көбіне $ белгісі қолданылады: $1F.

Арифметикалық амалдар

+ - * div mod

div — бүтін бөлу

Бүтін санды бүтін санға бөлгендегі бөліндінің тек бүтін бөлігі алынады. Мысалы: 10 div 3 = 3 (қалдық еленбейді).

mod — қалдықты табу

Бөлудің қалдығын береді. Мысалы: 10 mod 3 = 1 (бүтін бөлігі еленбейді).

Логикалық амалдар

  • and — «және» (логикалық көбейту)
  • or — «немесе» (логикалық қосу)
  • not — «емес» (терістеу)

Логикалық мәндер

true — ақиқат false — жалған

Қызметтік таңбалар

  • ' — символдық немесе жолдық мәндерді тырнақшаға алу
  • := — меншіктеу (тағайындау) белгісі
  • ; — операторларды бір-бірінен бөлу белгісі
  • , және = — жиі қолданылатын қатынас/бөлу таңбалары

Паскальда бұлардан басқа да көптеген таңбалар мен ережелер бар. Оларды келесі сабақтарда қажеттілігіне қарай біртіндеп қарастырамыз.