Ақылды тыңдай білудің өмірдегі маңыздылығын, ақылды тыңдай білу іскерліктерін дамыту. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде
Сабақ барысы
Төмендегі құрылым оқушыларға ішкі тыныштықты сезінуге, ақылды тыңдаудың құндылығын түсінуге және күнделікті өмірде дұрыс әрекет жасауға бағытталған.
1) Ұйымдастыру кезеңі
«Тыныштық сәті» баяу әуенмен орындалады. Оқушылар денені түзу ұстап, аяқ-қолды айқастырмай отырады. Қолды тізеге немесе үстелге қоюға болады. Көзді жұмып, ішкі тыныштыққа назар аударылады.
2) Үй тапсырмасын тексеру
«Қорада малың болсын, көшеде талың болсын» (С. Ақаев) тіркесі талқыланып, оқушылар жауаптары арқылы өмірлік ұстаным, еңбек, игілік пен мән туралы ой қорытылады.
Тыныштық сәті: «Күннің нұры»
Бұл жаттығу жүрек жылуын оятуға, ой мен сезімді реттеуге және мейірімге бағытталуға көмектеседі.
Денені қалыпқа келтіру
Ыңғайланып отырыңыз. Денеңізді түзу ұстаңыз. Аяқ-қолыңызды айқастырмаңыз. Қолыңызды тізеңізге немесе үстелге қойыңыз. Көзіңізді жұмып, тынысыңызды бірқалыпты реттеңіз.
Нұрды елестету
Күннің нұры төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай тарағанын елестетіңіз. Кеудеңіздің орта тұсында гүл бүршігі бар. Ол нұрдан баяу ашылып, ойыңызды, сезіміңізді, эмоцияңыз бен ниетіңізді тазартады.
Нұрды бүкіл денеге тарату
- Қолдарыңыз нұрға бөленеді: қолымыз тек игі істер жасап, баршаға көмектеседі.
- Аяқтарыңыз нұр шашады: олар сізді жақсылық жасайтын жерлерге бастайды.
- Тіліңізге нұр тарайды: тіліңіз шындықты әрі ізгі сөзді ғана айтады.
- Құлақтарыңыз жақсы сөзді, әсем әуенді ғана естиді.
- Көзіңіз жақсыны көріп, әр нәрседен жақсылық табады.
- Басыңыз нұрға толып, ойыңызға сәулелі, игі ниет келеді.
Нұрды тарату
Нұрды туыстарыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағыттаңыз. Уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да жолдаңыз: олардың жүрегі де нұрға толсын. Нұр бүкіл әлемге — адамдарға, жан-жануарға, өсімдіктерге, барша тіршілікке таралсын.
Ішкі сөз
Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын. Нұр менің ішімде. Мен — Нұрмын.»
Осы Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде аз уақыт отырыңыз. Кейін нұрды жүрегіңізге орналастырып, жаймен көзіңізді ашыңыз. Соңында әсерлермен бөлісуге болады.
Үй тапсырмасын талқылау: ой қозғау сұрақтары
Нақылдың мәні
«Қорада малың болсын, көшеде талың болсын» деген сөзді қалай түсінесіз?
Тыңдау және қорытынды
Сыныптастарыңыздың жауаптары сізге қандай ой салды? Әке өсиетінің түйіні неде?
Өмірлік жол
Балалардың әке сөзін тыңдай білгені олардың өмірінде қандай нәтижеге жеткізді деп ойлайсыз?
Өмір мәні және ұстаным
Өмірдің мәні неде? Сіздің өмірлік ұстанымдарыңыз қандай?
Дәйексөз: мағынасын ашу
Ата-анаңның ақылы — сайрап жатқан жолмен тең.
Ақылдының ақылы — сарқылмайтын көлмен тең.
Халық мақалы
Талқылау
Бұл мақалдан қандай ой түюге болады? Ақыл мен тәжірибенің айырмашылығы неде?
Сабақ тақырыбына көпір
Бүгінгі сабақ не туралы болуы мүмкін? Жауап: ақылды тыңдай білу туралы.
Жаңа тақырып: Ақылды тыңдай білу — өнеге
Ақылды тыңдай білу — тек үндемеу емес. Бұл — адамды түсінуге талпыныс, өз эгоңды тежеу, эмоцияға берілмей, ойды саралау, қажет кезде әрекетті түзете білу. Тыңдай алған адам қарым-қатынасты сақтайды, шешімді байыппен қабылдайды, ал «дұрыс әрекет» сол байыптан бастау алады.
Әңгімелеу: «Бос қайық»
Мәтін адамның ашу-ыза сәтін тануға және ішкі жауапкершілікті күшейтуге жетелейді.
Бір данышпан өз оқушыларына былай деді:
«Мен жас кезімде қайықпен жалғыз өзім жиі серуенге шығатынмын. Ол маған ерекше рақат сыйлайтын. Ұзақ уақыт өзенде жүзіп жүретінмін. Бір күні көзімді жұмып, қайық үстінде терең ойға шомып кеттім. Кенет ағыспен келе жатқан бір қайық менің қайығыма соғып кетті. Мен ызаға булығып, көзімді ашып, мазамды алған адаммен ұрыспақ болып басымды көтердім. Бірақ әлгі қайық бос екен.
Өшімді алар ешкім болмаған соң, қайта көзімді жұмып, өз ашуыммен бетпе-бет жалғыз қалдым. Сол сәттен бастап, мен өзімді тануға алғашқы қадам жасадым. «Бос қайық» маған өмірлік сабақ болды. Содан бері біреуге ренжіп, ашу қыса бастаса, өзімнен-өзім күлемін де: «Бұл да бос қайық!» деп, сабама түсемін».
Сұрақтар
- Аңызда адамның көңіл күйінің қай сәті суреттеледі?
- Сіз бұл оқиғадан қандай қорытынды шығар едіңіз?
- «Бос қайық» тәсілін күнделікті өмірде қалай қолдануға болады?
Тереңдету
- Сіз өзіңізді кішіпейіл адаммын деп санайсыз ба?
- Имандылық ұғымын қалай түсіндіресіз?
- Мейірімді адамдардың қатарына кімді жатқызар едіңіз?
Шығармашылық жұмыс (топтық)
Тапсырма
«Ақыл шыңына жету» тақырыбымен мақал-мәтелдердің мағынасын ашып, топ ішінде талдап, қорғайсыздар. Негізгі талап: ойдың анықтығы, дәлел және өмірмен байланыс.
Топпен ән айту
«Мен сүйемін»
- Әні
- В. Питерцев
- Сөзі
- С. Жарқынбек
Мәтіні
Мен сүйемін анамды,
Ізгілік пен адалдыққа баулыды.
Мен сүйемін әкемді,
Қорған болған, өзіңдей асылды.
Қайырмасы:
Мен сүйемін елімнің кең даласын,
Мақтанышым — өмірде бір өзіңсің.
Мен сүйемін, мен сүйемін туған жер,
Бақ-дәулеттің сыйы болған өзіңсің.
Мен сүйемін тауымды,
Баурайынан мөлдіреген нәр ақты.
Мен сүйемін елімді,
Тілеуменен бір өзіңе бақытты.
Мен сүйемін досымды,
Жақсылықты ортақ бізге тіледі.
Мен сүйемін бәріңді,
Мақтанышпен сүйе бергім келеді.
Үй тапсырмасы
Оқу
«Қызғаныштың кесірі» (Ж. Байбұланова) шығармасын оқу: 93–94-беттер.
Соңғы тыныштық сәті
Жабу формуласы
«Тыныштық — менің ішімде. Тыныштық — менің жанымда. Тыныштық — бүкіл әлемде».
Бірнеше тыныс алып, сабақтан алған ойды жүрекке түйіп аяқтау ұсынылады.