Соныменен Абай кім
Сабақтың мақсаты
Білімдік
Кемеңгер ақын Абай Құнанбаев туралы мағлұмат беру; өлең мазмұнын ашып, ұлттық рухани мұраның мәнін ұғындыру.
Дамытушылық
Ізденімпаздықты арттыру; мәнерлеп оқу дағдысын дамыту; жүйелі сөйлеуге үйретіп, сөздік қорды кеңейту.
Тәрбиелік
Ана тіліне сүйіспеншілікті күшейту; жаман әдеттен бойды аулақ ұстауға, жақсы мінез қалыптастыруға тәрбиелеу.
Ұйымдастыру және психологиялық дайындық
Сыныпта жылы атмосфера қалыптастыру үшін балаларға күннің нұрын мысалға ала отырып, ойды жақсылыққа бағыттау ұсынылады: жақсылықты көру, есту, жасау. Сол жылуды жүрекке сақтап, сабақты ынтамен бастау — сабақтың сәтті өтуінің алғышарты.
Үй тапсырмасын тексеру
«Ой қозғау» (алдыңғы тақырып бойынша)
1-топ
«Орындалған арман» әңгімесінің басында айтылған «үлкен той» қандай той?
2-топ
Ыбырайдың неліктен қабағы түйіліп, жүзі сұрланып кетті?
3-топ
Әңгіме неге «Орындалған арман» деп аталады?
Ізденіс тапсырмасы (дереккөздер: энциклопедия/интернет)
- 1-топ: С. Көбеев кім?
- 2-топ: И. Крыловтың қандай мысалдарын қазақшаға аударған?
- 3-топ: С. Көбеев еңбегі үшін қандай құрметті атақ алған?
Жаңа сабақ: Абай әлеміне саяхат
«Талап, еңбек, терең ой,
Қанағат, рақым, ойлап қой —
Бес асыл іс — көнсеңіз…»
Бұл шумақтың авторын анықтау арқылы оқушылардың назарын Абай шығармашылығына аудару ұсынылады.
Білеміз
Абайды тану — өзіңді танумен тең. Оның өлеңдері мен қара сөздері тәрбие мен танымға жол ашады.
Еске түсіреміз
- 1-топ: «Күз», «Қыс»
- 2-топ: «Жаз»
- 3-топ: «Мен қазақты үшке бөлер едім…» (ой-толғау)
Өз орнымыз
Оқушыларға сұрақ: «Сендер Абайды оқығандар қатарына жатасыңдар ма?» Жауап: Абайды оқимыз, өйткені оның ұлылығы әлемге танылған.
Бүгінгі туынды
Ақын жырлағандай, бүгін Абай Құнанбаевтың «Сабырсыз, арсыз, еріншек» өлеңімен танысамыз. Оқушылар кітап пен дәптерін ашып, тақырыпты жазады; Абайдың қысқаша өмірбаяны слайд арқылы беріледі.
Оқулықпен жұмыс: мәнерлеп оқу және талдау
Оқу кезеңдері
- 1 Мұғалім өлеңді мәнерлеп оқиды.
- 2 Оқушылар іштей оқиды.
- 3 1–2 оқушы дауыстап оқиды.
- 4 Сынып болып хормен оқу.
1-топ
Өлеңде ақын адам бойындағы қандай қасиеттерді сынайды?
2-топ
Осы жағымсыз қасиеттерді бір сөзбен қалай атауға болады?
3-топ
Өлеңдегі мінездерге қарсы қандай жағымды қасиеттерді ұсынар едіңдер?
Өлеңнің негізгі ойы
Негізгі ой — адамгершілік: жаман қылықтан сақтану, жақсы мінезді өмірлік ұстанымға айналдыру.
Сөздік жұмыс
Алауыз
Берекесі жоқ, бірлігі жоқ, ынтымақсыз.
Күндеді
Қызғанады.
Міндейді
Мін тағады, жамандайды.
Топтық жұмыс: қасиеттер кестесі
Оқушылар адамның мінез-құлқындағы жағымды және жағымсыз қасиеттерді екі қатарға бөліп жазады. Ең көп дұрыс мысал келтірген топ жеңіске жетеді. Әділ бағалау үшін төреші таңдалады.
Жағымды қасиеттер
- Сабыр
- Еңбекқорлық
- Қанағат
- Рақым
Жағымсыз қасиеттер
- Сабырсыздық
- Арсыздық
- Еріншектік
- Күндестік, мін тағу, алауыздық
Қосымша мәліметтер: ізденіс нәтижесі
Оқушылар Абай мен С. Көбеев туралы қосымша мәлімет жинап, қысқаша таныстырады:
1-топ
Абайдың отбасы туралы деректер.
2-топ
Абай ескерткіштері (орналасқан жерлері, маңызы).
3-топ
Абайдың аудармалары және әдеби ықпалы.
Сабақты бекіту: рефлексия
«Абай рухы — туған тілдің тірегі, Абай рухы — қазағымның жүрегі…» деген ойды негізге ала отырып, оқушылар мына сұрақтарға жауап береді:
Үй тапсырмасы
- 3-сыныпқа арналған оқулықтан Абай өлеңдерінің атауларын тауып келу.
- «Сабырсыз, арсыз, еріншек» өлеңінен үзіндіні жаттау.
Қорытынды ой
Асыл сөзді іздесең — Абайды оқы, ерінбе.
Адамдықты көздесең — жаттап, тоқы көңілге.
Қамшының сабындай қысқа өмірде адам артынан өшпес із қалдырса, оны «өлді» деу қиын. Абай мұрасы — сананы сергітіп, мінезді түзейтін мәңгілік мектеп.
Автор туралы
Қызылорда қаласы, №112 орта мектептің бастауыш сынып мұғалімі — Туменбаева Аида Болатовна.