Қазақша рефераттар

Программалау тілінің қарапайым объектілері

Сабақтың мазмұны

Бұл сабақ программалау тіліндегі қарапайым объектілер ұғымын түсіндіруге арналған. Мысалдар негізінен Паскаль тілі арқылы беріледі, алайда бұл түсініктердің көпшілігі барлық программалау тілдеріне ортақ.

Тақырып және мақсат

Сабақтың тақырыбы

Программалау тілінің қарапайым объектілері.

Сабақтың мақсаты

  • Қарапайым объектілерді ажырата және қолдана білу, олардың Паскаль тілінде жазылу ерекшеліктерін меңгеру.
  • Бұл ұғымдардың барлық программалау тілдеріне ортақ екенін көрсету; ортақ қасиеттер мен шамалар туралы білімді дамыту.
  • Көпсалалы және жан-жақты ойлау дағдыларын қалыптастыру.

Көрнекілігі мен өту әдісі

Көрнекілігі: сабақ жоспарын экранда проекциялау, мультимедиялық жабдықтар, компьютер.

Өтілу әдісі: мультитехникамен жабдықталған дәстүрлі сабақ.

Сабақтың барысы

I. Кіріспе (2 минут)

  • Оқушыларды түгелдеу; сынып бөлмесінің және тақтаның тазалығына назар аудару.
  • Журнал толтыру.
  • Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

II. Үй тапсырмасымен жұмыс (10 минут)

1) Үй жұмысын тексеру және ұпай қою

Үй жұмысы бар және дұрыс болса — 1 ұпай, жоқ болса — 0 ұпай, қате болса — 0,5 ұпай.

2) Қысқаша сұрақ-жауап

  • Паскаль тілінде программа қанша бөліктен тұрады?
  • Түйінді сөз деген не? Бірнеше мысал келтір.
  • Идентификатор деген не? Бірнеше мысал келтір.
  • Математикадан өзге Паскаль тілінде қандай амалдар қолданылады? Мысал келтір.
  • := және ; таңбалары Паскаль тілінде не үшін қолданылады?

III. Жаңа сабақ (15 минут)

Белгілі бір ортадағы сан алуан нәрселердің әрқайсысын жеке-жеке атап жүрмеу үшін, оларды жалпы түрде объект деп атайды. Ендеше Паскаль ортасында қандай объектілер бар?

Паскаль ортасындағы қарапайым объектілер

Сан, идентификатор (атау), тұрақты, айнымалы, функция, процедура және өрнек.

1) Сандар

Сандар мен айнымалылардың мәндері бүтін және нақты болуы мүмкін.

Бүтін сандар (integer)

1, 2, -9, 100, 65535, 0

16-лық бүтін сандар

$F, $8B2, ...

Нақты сандар (real)

1.2, 2.65, 0, -6.0, 512, 12052500...

Жалпы алғанда, бөлшек бөлігі бар кез келген сан нақты сан ретінде қарастырылады.

2) Атау — идентификатор

Идентификатор — айнымалыларды, файлдарды және басқа объектілерді белгілеуге арналған таңбалар тізбегі.

Мысалдар

x := 15.5;
a := 512;
mektep := 'Жібек жолы';

Мұндағы x, a, mektep — идентификаторлар, ал 15.5, 512, 'Жібек жолы' — мәндер.

Ескерту

Паскальдың қызметші сөздерін (мысалы, var, integer) атау ретінде қолдануға болмайды. Қазақша сөзді латын әріптерімен жазып, атау ретінде қолдануға болады.

3) Тұрақты (константа)

Тұрақты (константа) — программа орындалу барысында мәні өзгермейтін шама.

Мысалдар

g := 9.81;
k := 9E9;
e := 1.6E-19;

4) Айнымалы

Айнымалы — программа орындалу барысында мәні өзгеріп отыратын шама. Айнымалылар өте көп болуы мүмкін.

Өмірден мысалдар

  • ауа райы
  • уақыт
  • жыл мезгілдері

Айнымалылардың түрлері

  • Қарапайым айнымалылар: тек өз атауымен жазылады.
  • Индексті айнымалылар: атауымен бірге индексі де беріледі (кестелік шамалар).

Мысалы, сабақ кестесінде баған (сыныптар) және жол нөмірі (күндер) арқылы мәндер көрсетіледі.

5) Түсіндірме (комментарий)

Түсіндірмелер программа жолдарына {} фигуралы жақша ішінде жазылады. Олар программаны талдауды және түсінуді жеңілдетеді.

IV. Сабақты бекіту (10 минут)

1) Қатарда жазылған сандардың ортақ қасиеттері қандай?

Бүтін сандар қатары

-10, -5, 0, 5, 10, ...

Нақты сандар қатары

-1.5, -1.0, 0.0, 1.0, 1.5, ...

2) Осы сандар қатарында қандай заңдылық бар?

  • Бүтін сандар қатары 5-ке артып отырады — арифметикалық прогрессия.
  • Нақты сандар қатары 0,5-ке артып отырады — арифметикалық прогрессия.

3) Айнымалыларға қандай мәндер берілуі мүмкін?

Типі: сөз

mektep, vuz — кез келген сөз.

Типі: нақты

dd, x, y2 — кез келген сан.

Типі: бүтін

dd4, x3, y23 — тек бүтін сандар.

4) Тұрақтылар мен айнымалыларды ажырату

Берілгендерден тұрақты мен айнымалыны көрсетіп, қосымша мысалдар келтір:

Берілгендер

5, 5.600, m6, aaa, mektep, 1.6E-19, 9.81

Қосымша мысалдар

  • ауа райы, уақыт — айнымалы мәндер
  • масса, үдеу — есепке байланысты өзгеретін шамалар
  • мемлекет атауы, планета атауы, химиялық элемент атауы — дерек түріне қарай қарастырылады

V. Оқушыларды бағалау (5 минут)

Сабақ бойындағы белсенділік, үй жұмысының орындалуы және сұрақ-жауапқа қатысу деңгейіне сүйене отырып бағалау жүргізіледі.