Шебердің қолы көпке ортақ
Шеберлік туралы халық даналығы
Қазақ мақал-мәтелдері шеберлікті тек кәсіп емес, мінез бен жауапкершілік ретінде сипаттайды. Олар істің сәні — дәлдік пен тәжірибе екенін, ал сөздің салмағы — ойдың мергендігінде екенін еске салады. Төмендегі нақылдар шебер мен шешеннің ортақ қасиеттерін, еңбектің қадірін және ептіліктің қоғамдағы орнын айқын көрсетеді.
Негізгі ой
Шебердің қолы — көпке ортақ; шеберді ісінен таниды. Ал шешеннің сөзі де елге ортақ, мерген ойымен құнды.
Шеберді ісінен тану
Еңбек пен тәжірибе
Шеберді саусағы асырайды. Қолы білген құм үстінен кеме жүргізер.
Бағалау өлшемі
Шеберді шеге қағысынан таны. Шеберді шебер қолынан таниды, батырды батыр жонынан таниды.
Дәлдік пен ұқыптылық
Көлеңкеге қарап көйлек пішпес болар.
Ептілік белгісі
Қас шебердің шанышқан инесі тонына кіреді, хас шебердің шанышқан инесі қолына кіреді.
Шешен мен шебер: ортақ қасиет
Мергендік
Шешеннің сөзі — мерген, шебердің көзі — мерген.
Ортақ игілік
Шебердің қолы да, шебердің бізі де — ортақ. Шешеннің сөзі мен тілі де — ортақ.
Ескерту
Сөзге шебер, іске олақ — шеберлік тек тілмен емес, нақты нәтижемен өлшенеді.
Қауым мен көрші: орта әсері
Орта таңдауы
Қожамен көрші болсаң: «бер-бер» дейді. Шебермен көрші болсаң: «көр-көр» дейді.
Жиналған жұрттың әсері
Кілең шебер жиналса, істері тез қызады. Кілең олақ жиналса, біткен істі бұзады.
Үй ішінің берекесі
Ағасы ақылдының ауылы азбайды. Жеңгесі шебердің жеңі тозбайды.
Шеберлік туралы түйін сөздер
- Шеберден — олжа, шешеннен — сауға.
- Шеберді үйрету — күйрету. (Шебердің қадірін кемітпе, еңбегін бағала.)
- Нардтың тастары сәтті түсе берсе, бәрі де шебер ойыншы болар еді. (Шеберлік — тек сәт емес, тұрақты дағды.)
Қорытынды
Бұл нақылдар бір ойға тоқтайды: шеберлік — жауапкершілік, дәлдік, және ортаға пайда әкелетін қасиет. Шешен сөзді мерген етсе, шебер істі мінсіз етеді; екеуінің де еңбегі — көпке ортақ.