Жомарт бергенін айтпас
Жомарттықтың үнсіз келбеті
Жүйрік өз тоқтығын білдірмейді, ал жомарт өз жоқтығын білдірмейді. Бұл сөздер адам қадірінің сыртқы көрініспен емес, ішкі өлшеммен бағаланатынын аңғартады: нағыз жомарттық — жария мақтан емес, тыныш мінез.
Нақылдан тарайтын ой
Жоқшылық жомарт ердің қолын байлайды. Демек, жомарттық әрдайым мүмкіндіктің көптігінен тумайды — кейде ол ниет пен намыстың сыналар тұсы.
Жомарт бергенін айтпайды, ер айтқанынан қайтпайды. Бірі — жақсылығын жария етпейді, бірі — уәдесіне берік.
Жомарт жоқты білмейді, батыр көпті білмейді. Жомарттың назары — мұқтаждың мұңында, батырдың назары — қауіпті жеңуде.
Көрсеткіш емес, кеңдік
Шын жомарт өз жоқтығын білдірмейді. Өйткені жақсылықтың сәні — есепте емес, ықыласта. Ал өзгенің қаржысымен қой сойып, соны жомарттыққа балау — жомарттықтың өлшемін бұрмалау. Мұнда ой астары айқын: игілік өзіңнен шықпаса, даңқ өзіңе жараспайды.
Салыстыру арқылы ұқтырылған кеңдік
Арғымақтың желісі ширақ болса, аруананың өрісі кең. Бірі — жүйрік жүрісінің қарқынымен, бірі — жүрісінің ауқымымен бағаланады. Сол сияқты жомарттықтың да өлшемі тек берумен емес, кең пейілмен, кісілікпен танылады.
Жомарттықтың тосын өлшемі
Жомарт бергенін айтпайды. Бұл — жақсылықтың шынайы қалпы. Ал «Берген жомарт емес, алған — жомарт» деген түйін ойландырады: алушының да жүрегі кең болуы керек. Қабылдай білу — ризалық, құрмет, сенім. Кейде біреудің бергенін қабылдау — оның көңілін жықпай, өзара сыйластықты сақтау.
Қысқа қорытынды
- Жомарттық — үндемей жасалатын ізгілік.
- Жақсылықты жария ету — оның қадірін кемітеді.
- Қабылдай білу де — жомарттықтың бір қыры.