Жүзігің алтын болғанша

Күз – мерекем, күз – берекем

Зал күзгі жапырақтармен көркем безендіріліп, жылы әрі мерекелік көңіл күйге бөленеді. Қош келдіңіздер! Көптен күткен «Алтын күз» мерекесін бірге қарсы алайық. Жарысқа түсетін әр сыныпқа сәттілік тілейміз!

Күздің мәні

Егін жиналып, қамба толатын кезең
Жеміс-жидек пісіп, ырыс молаятын шақ
Мектептегі дәстүрлі, думанды мереке

Дәстүрлі «Алтын күз» – береке мен еңбектің мерекесі

«Алтын күз» — мектеп өміріндегі жыл сайынғы дәстүрлі мерекелердің бірі. Бұл уақытта жеміс-жидек пісіп, алтын астық қамбаға құйылады, төлдер өсіп, санаққа қосылады. Күз — береке, сән-салтанат айы. Жиын-терім аяқталған кезде ел ішінде еңбек мерекесі аталып өтсе, мектепте осы қуанышты сәт «Алтын күз» мерекесімен жалғасады.

Күзге арналған өлең шумақтары

Сыр беріп алтын күз келіп жетті,
Жылы жаққа құстар да ұшып кетті.
Күз болып жердің беті жайқалды —
Бүгінгі «Алтын күз» мерекесін бастауға рұқсат етіңіз!

Дала сары секілді, самал соқты салқындау.
Қырманға дән үйілді — алтын астық, алтын тау.
Қамба толы астыққа,
Алғыс саған, Алтын күз!

Бір уыс дән шаштық та,
Қап-қап қауын алдық біз.
Берекесін сыйлауға
Өлкемізге күз келді.

Күздің дәмі: жеміс-жидек бейнесі

Табиғаттың жомарттығын әр жеміс өз мінезімен таныстырады. Төмендегі шумақтар — мерекелік көріністің мәнін аша түседі.

Шие

Мен моншақты шиемін,
Құмарсыңдар, білемін.
Кетіп қалып жүрмесін,
Тамағыңа сүйегім.

Алма

Пісіп тұрған алмамын,
Тамсандырар бал дәмім.
Жерге сілкіп түсірме,
Ісіп кетер маңдайың.

Алмұрт

Тіл үйірген алмұртпын,
Таңсығымын бар жұрттың.
Жақсы өсіре алмайды,
Қараса егер салғырт кім.

Әңгелек

Сары алтындай әңгелек,
Қандай тәтті әңгелек.
Дәмі аузыңнан кетпейді,
Барлығы оған жетпейді.

Қарбыз

Теңбіл-теңбіл қарбызды
Тентек Серік жарғызды.
Сонан соң оны жеді,
Жеді де былай деді:
«Сүйек болмаса, еті неткен тәтті!»

Құлпынай

Піскен кезде құлпынай,
Қандай тәтті, шіркін-ай.
Қарай бергің келеді,
Дүркін-дүркін, дүркін-ай.

Ескерту

Жеміс-жидектермен бірге көкөністер де келді. Ендеше, көкөністердің өнерін де тыңдайық.

Көкөністер мен дәнді дақылдар таныстыруы

Алтын күздің жомарттығын бәріміз көрдік. Енді бақша өнімдері мен дәнді дақылдардың даусын тыңдап, еңбектің қадірін сезінейік.

Қызынақ

Бақшамызға көп егіп,
Қызынақты өсірдік.
Күз болғанда шырынын
Дайындадық мол етіп.
Дәм татыңыз қып-қызыл —
Қызынақ деген мен болам.

Қияр

Қияр деген мен болам,
Ерте пістім бақшада.
Салат жасап өзімнен,
Қуантамын бәріңді.

Қырыққабат

Қабат-қабат тоным бар,
Капустаңыз мен болам.
Аспаз апай дәмді ғып,
Дайындайды әрдайым.

Сәбіз

Бақтан атам бақшаға
Әкелді сәбіз қаншама!
Сол сәбізден дәм татып,
Бойым өсті соншама.

Бидай

Нан атасы — бидаймын,
Нанды елге сыйлаймын.
Піскенімде мен қырда,
Қауызыма сыймаймын.

Тары

Ақ, қарамын, сарымын,
Мен атақты тарымын.
Еңбегімнің жаз бойғы
Қайтарамын қарымын.

Сұлы

Мен сұлымын, шырағым,
Барлық малға ұнадым.
Ауырлаған басымды,
Көтере алмай тұрамын.

Арпа

Қызыл мұртты арпамын,
Ырыс-құтты арнамын.
Машинаға мініп ап,
Малшы ауылға тартамын.

Мерекелік бағдарламаның құрылымы

Төмендегі бөлімдер мерекені жүйелі, қызықты әрі әсерлі өткізуге көмектеседі.

1) Таныстыру

Топтың аты, ұраны, эмблемасы.
2) Викториналық сұрақтар

Конверт таңдап, сұрақтарға жауап беру.
3) Сән үлгісі

Күз белгісін бейнелейтін киім үлгілерін көрсету.
4) Күзгі дастархан

Жеміс-жидек пен күз өнімдерінен тағам әзірлеу.
5) Плакат/бейне жасау

Көкөніс, жемістен композиция жасап, постер дайындау.
6) Полиглот

Жұмбақ жауабын үш тілде айту.
7) Өз өнерін көрсету

Вальс, ән, көрініс, би және шығармашылық нөмірлер.

Қазылар алқасына сәлем

Әділқазы, ақ қазыға бір сәлем!
Әділдікке бас иеді күллі әлем.
Жүйрік озар сайыстарда неше бір —
Сарапқа сал, әділдікпен шеше біл!

Сайыстың өту тәртібі

Басталу шарты

Сайысты бастау үшін әр топтың басшысы ортаға шығып, қоржыннан асық алады. Асықтағы белгіленген нөмір бойынша кезеңге қатысады.

Қатысатын топтар

1-топ: Жас қырандар
2-топ: Сұңқарлар
3-топ: Білгіштер

Жарқын дауыспен танысып, әр жұптың ұраны мен эмблемасын тамашалаймыз.

Сән үлгісі мен дастархан

«Адам көркі — шүберек, ағаш көркі — жапырақ» дегендей, күз белгісін бейнелеген сән үлгілерін тамашалайық. Ал «Күзгі дастархан» бөлімінде күз өнімдерінен дайындалған тағамдардың дәмін бағалаймыз.

Күзгі жеміс-жидектен
Жасаған тағам тұр міне.
Мұрныңды жара есіктен —
Неткен дәмді тағам ең!

Ой-өріс бөлімі: Полиглот және жұмбақтар

Полиглот ойыны

Жауапты үш тілде айту керек (қазақша–орысша–ағылшынша).

Тал басында түндіксіз отау (құс ұясы – … – …)
Күндіз тіпті ұшпайды, түнде тышқан ұстайды (жапалақ – … – …)
Жауратқанда күлдірер, өз еркіне жіберсең — дүниені бүлдірер (от – … – …)
Аласа ғана бойы бар, тоғыз қабат тоны бар (пияз – … – …)
Сақалы жоқ, шашы бар; бет-аузы жоқ, басы бар. Белін бекем байлаған, қоқысты қоймай айдаған (сыпыртқы – … – …)
Қол созсаң — ақ күміс, алақанға толады; ашып-жұмсаң — із-түссіз лезде жоқ болады (қар – … – …)

Жұмбақтар әлемі (құстар туралы)

Бәрекелді, балалар! Енді жұмбақтар әлеміне аттанайық.

Ұшқанда тізіліп, жұбын бөлмейді; қонса көл суы тізеден келмейді. (Тырна)
Құрлықта жүрсе — маймаңдап, суда жүзсе — еседі қайықтап. (Үйрек)
Ұя сап, балапан баспайды; өз атын атап қақсайды. (Көкек)
Дамылсыз барабан қағады, сол жерден тамағын табады. (Тоқылдақ)
Қарағайдың, шыршаның бүрін шағып уатты. Бұл қандай құс, айтшы, дос, тұмсығы қайшы сияқты? (Қайшыауыз)
Бұдыр-бұдыр балшықты жинады да талшықты; ұқсатып қамытқа, үй салды жабыққа. (Қарлығаш)

Қосымша тапсырма: «Кім тапқыр?»

Мен қоятын 9 сұраққа кім жылдам әрі дұрыс жауап берсе, сол жеңіске жетеді. Қатысушыларға арнайы сыйлықтар қарастырылған.

№	Сұрақ	Жауап
1	Ең үлкен, ұшатын құс?	Африкалық дуадақ
2	Ең ұзақ жұмыртқа басатын құс?	Кезеген альбатрос (75–85 күн)
3	Африкалық түйеқұс қалай аталады?	Страус
4	Қанатсыз түйеқұс қалай аталады?	Киви
5	Алдыңғы аяғы ескекке айналған жүзетін құс?	Пингвин
6	Ең үлкен пингвин қалай аталады?	Император пингвині
7	Қыран құстар мекені қалай аталады?	Ұябасар
8	Аққудың балапаны қалай аталады?	Көгілдір
9	Жыл санауына кірген құс?	Тауық

Мақал-мәтелдер кезеңі

«Білімді мыңды жығар, білекті бірді жығар» демекші, келесі кезең — мақал-мәтелді жалғастыру. Қатысушылар кезегімен алып, жалғасын айтады.

Жүзігің алтын болғанша… жүзің жарқын болсын

Ұлға отыз үйден тыйым… қызға қырық үйден тыйым

Атаңның баласы болма… адамның баласы бол

Білекті бірді жығар… білімді мыңды жығар

Шешен сөз бастар… батыр қол бастар

Әке көрген оқ жонар… шеше көрген тон пішер

Жақсы байқап сөйлейді… жаман шайқап сөйлейді

Әдепті бала — арлы бала… әдепсіз бала — сорлы бала

Жақсыдан үйрен… жаманнан жирен

10)

Балапан ұяда не көрсе… ұшқанда соны алады

11)

Қына тасқа бітеді… ақыл басқа бітеді

12)

Ата — бәйтерек… бала — жапырақ

Қорытынды

Әділқазылар алқасы әділ бағасын беріп, жеңімпаз топ марапатталады. Қымбатты көрермендер, жеңімпаздарымызға биік шыңдарды бағындырып, қонар тұғырлары әрдайым биік болсын! Кешіміз осымен аяқталды.