Қазақша рефераттар

Қосмекенділердің отрядтарын тап

Ақтөбе облысы, Темір ауданы, Шығырлы ауылы • Ә. Молдағұлова атындағы негізгі мектеп

Биология пәнінің мұғалімі: Толыбаева Бейбит Қуандыковна • 7-сынып

Қосмекенділердің көптүрлілігі: құйрықты, құйрықсыз және аяқсыз топтар

Бұл сабақта қосмекенділердің әртүрлілігін (тритон, саламандра; құрбақа, көл бақасы, шұбар бақа, тоған бақасы және т.б.), олардың тіршілік ету ортасын, табиғаттағы және адам өміріндегі маңызын, сондай-ақ қорғау жолдарын қарастырамыз.

Сабақтың мақсаты

  • Білімділік: қосмекенділердің көптүрлілігі, ерекшеліктері және тіршілік ету ортасы туралы түсінік қалыптастыру.
  • Дамытушылық: дүниетанымды кеңейту, логикалық ойлауды дамыту, өз бетінше ізденуге дағдыландыру.
  • Тәрбиелік: сирек кездесетін қосмекенділерді таныстырып, оларды қорғауға жауапкершілік сезімін тәрбиелеу.

Ұйымдастыру және формат

  • Сабақ типі: аралас
  • Сабақ түрі: дәстүрлі
  • Әдіс-тәсілдер: ойын, сұрақ-жауап, үлестірме материалдар, кесте, тірек-сызба, семантикалық карта
  • Технология: сын тұрғысынан ойлау
  • Пәнаралық байланыс: география, экология
  • Көрнекіліктер: суреттер, интерактивті тақта, оқулық

Сабақтың басталуы: қызығушылықты ояту

Оқушыларға мынадай елестету тапсырмасы ұсынылады: жазғы кеш, көл жағасында отырмыз. Видеодан дыбысты тыңдап, қосмекенділерді көргенде қандай ассоциациялар пайда болатыны талқыланады.

Оқушылардың ықтимал жауаптары

қорқынышты, жиіркенішті, түсі суық, тайғақ; әртүрлі дыбыс шығаруы; түрлерінің бір-біріне ұқсамауы.

Осыдан кейін сабақтың тақырыбы анықталады: «Қосмекенділердің көптүрлілігі».

Топқа бөлу және бағыттау

Сынып қосмекенділердің суреттері арқылы 3 топқа бөлінеді. Әр топ өз бағыты бойынша тапсырмалар орындайды.

  • 1-топ

    Құйрықты қосмекенділер

  • 2-топ

    Құйрықсыз қосмекенділер

  • 3-топ

    Аяқсыз қосмекенділер

Үй тапсырмасын тексеру: «Сен білесің бе?»

I топ

Құрбақаның қаңқасын сипаттау.

II топ

Құрбақаның ішкі құрылысы.

III топ

Құрбақаның сыртқы құрылысы.

Үй тапсырмасын бекіту: Венн диаграммасы (балық пен бақа)

Ұқсастықтары

  • омыртқалы жануарлар;
  • ішкі қаңқасы бар;
  • көбеюі мен дамуы суда өтеді;
  • ас қорыту жолы: ауыз → өңеш → қарын → ішек → клоака.

Балыққа тән белгілер (кілт)

1, 3, 5, 7, 10, 11, 13

Бақаға тән белгілер (кілт)

2, 4, 6, 8, 9, 12, 14

Венн диаграммасының тұжырымдары (толық тізім)
  1. Дене бөлімі: бас, тұлға, құйрық
  2. Дене бөлімі: бас, тұлға, аяқтар, құйрық
  3. Тіршілік ортасы: су
  4. Тіршілік ортасы: су, құрлық
  5. Терісі қабыршақты
  6. Терісі жұқа, безді
  7. Қаңқасы 3 бөлімнен тұрады
  8. Қаңқасы 4 бөлімнен тұрады
  9. Жүрегі 3 қуысты
  10. Жүрегі 2 қуысты
  11. Желбезекпен тыныс алады
  12. Терімен және өкпемен тыныс алады
  13. Мишығы жақсы жетілген
  14. Мишығы жақсы жетілмеген

Сергіту сәті

«Бақалар биі» арқылы қысқа қимыл-қозғалыс жаттығулары орындалады.

Жаңа сабақ: қосмекенділердің отрядтары

Проблемалық сұрақ

Әртүрлі қосмекенділерді салыстырып қарағанда, олар бір-бірінен қандай белгілері бойынша ерекшеленеді? (Мысалы: бірінде құйрық жоқ; бірінде аяқ жоқ; бірінде құйрық ұзын.)

Құйрықтылар

шамамен 400 түр

Мысалдар: тритон, саламандра.

Құйрықсыздар

шамамен 4000 түр

Мысалдар: құрбақа, көл бақасы, тоған бақасы.

Аяқсыздар

шамамен 170 түр

Мысал: аяқсыз қосмекенділер (топ ретінде).

Топтық жұмыс форматы

  • 5 минут — мәтінді өз бетінше оқу;
  • 5 минут — негізгі ойларды постерге түсіру;
  • 5 минут — қорғау және өзара сұрақ қою.

Түсінуді тексеру: логикалық тапсырмалар

«Қара жәшік» тапсырмасы

Мұғалім үш топқа арналған үш сұрағы бар «қорапты» ұсынады. Оқушылар ойланып жауап береді.

1-сұрақ

Су астына сүңгитін жүзушілердің аяқ киімін (ласт) құрастыруда бақаның қай мүшесі негізге алынған?

Жауабы: артқы аяғы.

2-сұрақ

Адам бақаның сыртқы бейнесін бақылап, қандай идеяны ойлап тапқан?

Жауабы: камуфляждық мата.

3-сұрақ

Ғалымдар бақаның көзінің құрылымы негізінде жасаған, тек тірі объектілерді бақылайтын прибор қалай аталады?

Жауабы: ретинатрон.

Суреттермен жұмыс

Қосмекенділердің берілген суреттері бойынша олардың қай отрядқа жататынын анықтау.

Семантикалық карта

Қосмекенділердің көптүрлілігіне қатысты тұжырымдарды қарап, дұрыс деп есептегендеріңізге «+» белгісін қою.

Сабақты бекіту: қосмекенділердің пайдасы

Табиғатта

  • Бау-бақша мен егістікке зиян келтіретін бунақденелілерді жояды.
  • 1 шөп бақасы көктем–жаз айларында дернәсілдерімен қоса шамамен 1260 бунақденеліні жоя алады.

Ғылымда

  • Лабораториялық тәжірибелерде жиі қолданылады.
  • И. М. Сеченов ми қызметін зерттеуде бақаны пайдаланған.
  • Ғарыштық зерттеулерде қолданылған.
  • Бионикада көз құрылысының ерекшелігін зерттеу арқылы техникаға пайдалы құрылғылар жасау бағыттары қарастырылған.

Адамға

  • Күш-қуаты азайған адамдарға еті мен сорпасы тағам ретінде пайдаланылған.
  • Безгек масасын азайтуға ықпал етеді.
  • Халықтық тәжірибеде сан етін жараға қатысты деректер кездеседі.

Медицинада

  • Дәрі-дәрмек жасауға қажетті биологиялық материал ретінде пайдаланылған.

Қорытынды ой

Қосмекенділер көптүрлі болғанымен, ортақ қасиеттері бар: даму барысында өзгерістерге ұшырайды, қан айналымының екі шеңбері болады, жүрегі үш қуысты, салқынқанды жануарлар және тіршілігінің маңызды кезеңі су ортасымен байланысты.

Рефлексия, үй тапсырмасы және бағалау

Рефлексия

«Бүгінгі сабақтан не үйрендім?» сұрағына оқушылар өз ойларын айтып, қысқаша тұжырым жасайды.

Үй тапсырмасы

«Қосмекенділердің көптүрлілігі» тақырыбы бойынша қызықты деректер жинап келу.

Бағалау

Топтық жұмысқа белсенді қатысқан оқушылар жетондар арқылы бағаланады.